Elbasynyń otandyq telearnalarǵa bergen suhbaty
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «24.KZ» jáne «Qazaqstan» telearnalarynyń jýrnalısteri Erlan Igisinov pen Beısen Quranbekke jan-jaqty suhbat berip, onda ótip bara jatqan jyldyń basty qorytyndylary týraly áńgimeledi jáne el ómirindegi asa mańyzdy úderisterge qatysty óziniń pikirin bildirdi.
Aqordanyń baspasóz qyzmetin osy suhbattyń tolyq mátinin jarııalady.
Jyldyń sheshýshi qorytyndylary týraly
2015 jylǵy negizgi oqıǵalar arasynan Memleket basshysy prezıdenttik saılaýdy, júzege asyryla bastaǵan Bes ınstıtýttyq reforma men «100 naqty qadamdy», Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn, Konstıtýtsııa men Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20 jyldyǵyn erekshe bólip atady.
Bul oraıda, Nursultan Nazarbaev álemdik ekonomıkadaǵy baıqalyp otyrǵan daǵdarysty eskere kelgende, ótip bara jatqan jyldyń ońaı bolmaǵanyn atap kórsetti.
- Táýelsizdik jyldarynda Qazaqstan birneshe daǵdarysty basynan ótkerdi. Biz oqıǵalardyń osylaısha damıtynyn bildik, alaıda, barlyǵy osynshalyqty kúrdeli bolatynyn boljaǵan joqpyz. Munaı baǵasy jarty jylda 115 dollardan 40 dollarǵa deıin túsip ketti. Metall, gaz ben basqalardy qosa alǵanda, bizdiń eksporttyq taýarlarymyz qunynyń arzandaýy bıýdjetke túsimderdi qysqartty. Osylardyń bárin esepke ala kele, biz ári qaraıǵy is-qımylymyzdy aıqyndadyq. Munyń barlyǵyn halyq meniń jaqyndaǵy Joldaýymnan, sondaı-aq, basqa da mańyzdy sharalardan estip, qulaǵdar boldy, - dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti tutastaı alǵanda, eldegi jaǵdaı turaqty ekenin atap ótti.
- Qıyndyqtar bolady. Biraq biz azamattarymyzdyń áleýmettik jaǵdaıy nasharlamaýy úshin bárin de jasap jatyrmyz. Men aldaǵy jyldyń 1 qańtarynan bastap bıýdjettik uıymdar qyzmetkerleriniń eńbekaqysyn, onyń ishinde memlekettik qyzmetshiler de bar, sondaı-aq, arqaýlyq zeınetaqy men stıpendııalardy kóbeıtý týraly jarııa ettim. Munyń barlyǵy adamdardy daǵdarys saldarynan qorǵaý úshin jasalyp otyr, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy bizdiń elimizge Reseı men Batys elderi arasyndaǵy ekijaqty sanktsııalar, Reseı-Túrkııa qatynastarynyń nasharlaýy men Qytaı Halyq Respýblıkasyndaǵy ekonomıkalyq yrǵaqtyń tómendeýi yqpal etip otyrǵanyn atap kórsetti.
Nursultan Nazarbaev, sondaı-aq, jyldyń sheshýshi oqıǵalary Qazaqstannyń Eýropalyq odaqpen Keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıýy, elimizdiń Dúnıejúzilik saýda uıymyna enýi bolǵanyna nazar aýdardy.
Qazaqstan Prezıdenti jarııalanǵan ınstıtýttyq reformalardy júzege asyrý aıasynda Parlamenttiń údemeli jumys istegenin atap ótti. Depýtattar 80 shaqty zań qabyldasa, sonyń nátıjesinde aldaǵy jyldan naqty jańǵyrtýlar júzege asyryla bastaıtyn bolady.
Memleket basshysy bizdiń respýblıkamyzǵa jetekshi álem elderi men halyqaralyq qarjy ınstıtýttary tarapynan oń kózqaras tanytylyp otyrǵanyn jáne olardyń yntymaqtastyqqa daıyn ekenin atap kórsetti. Sondaı-aq, Qytaı men Ulybrıtanııaǵa jáne Frantsııaǵa saparlar barysyndaǵy kelissózderdiń, Astanada shetelderdiń memleket jáne úkimet basshylarymen kezdesýlerdiń jemisti bolǵanyn málimdedi.
- Osyndaı qarym-qatynastar bizge senimdilik berip qana qoımaı, Qazaqstannyń álemde qurmetke jáne senimge ıe ekenin kórsetedi. Osynyń barlyǵy Táýelsizdiktiń 24 jylyndaǵy qyzmetimizdiń nátıjesi bolyp tabylady, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Reseı men Túrkııa arasyndaǵy qatynastyń nasharlaýy týraly
Qazaqstan Prezıdenti bizdiń elimizdi Reseı-Túrkııa ózara qarym-qatynasy tóńireginde qalyptasyp otyrǵan jaǵdaı alańdatatynyna nazar aýdardy.
- Reseımen de, Túrkııamen de biz eń izgi qarym-qatynas ustanyp kelemiz. Men áýel bastan eki eldiń ustanymyn jaqyndatýǵa umtyldym. Óıtkeni, qalyptasqan jaǵdaı eshkimge de paıda ákelmeıdi. Eger parasat basym túser bolsa, onda taraptar mámilege keledi. Tyǵyryqtan shyǵýdyń eń tóte joly - kelissózder men mámile. Bul eki memlekettiń de, sondaı-aq, Qazaqstannyń da múddesine sáıkes keledi ǵoı dep oılaımyn, - dedi Memleket basshysy.
EAEO-nyń birtutas valıýtasyn engizý yqtımaldyǵy týraly
Nursultan Nazarbaev Qazaqstan álemdik qoǵamdastyqtyń bólshegi retinde jáne ashyq ekonomıka júrgize otyryp, túrli jahandyq úderisterdiń yqpalyn sezinetinin atap ótti. Onyń ústine, birtutas eýrazııalyq valıýta máselesi kún tártibinde turmaǵany kóldeneń tartyldy.
- Elimizdiń táýelsizdigi biz úshin basty qundylyq bolyp tabylady. Al ıntegratsııa ekonomıkalyq múddelerge jáne basqa eldermen saýda-sattyq úshin ońtaıly jaǵdaılar týǵyzýǵa degen umtylysqa negizdelgen, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Dollarsyzdandyrý úderisi týraly
Memleket basshysy dollardyń Qazaqstandaǵy aınalymyna qatysty eshqandaı tyıym salý sharalary engizilmeıtinine nazar aýdardy.
- Daǵdarysty jaǵdaılarda túrli sharalar qabyldanady. Máselen, 90-shy jyldardyń sońynda Ońtústik-Shyǵys Azııanyń keıbir elderi barlyq eksportshylardy valıýtany memlekette ustaýǵa májbúrlep, syrtqa valıýta shyǵarýǵa tyıym saldy. Bul tótenshe jáne naryqqa jat shara bolatyn. Birden aıtaıyn, biz bulaı jasamaımyz. Bul naryqtyq ekonomıkaǵa jáne Qazaqstannyń búkil qarjy saıasatyna qaıshy kelgen bolar edi. Dollarsyzdandyrý Ulttyq banktiń ishki rynokta naryqtyq quraldardy paıdalanatynyn meńzeıdi, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Úkimettegi yqtımal ózgerister týraly
Qazaqstan Prezıdenti kadrlyq ózgerister qaı kezde de bolmaı qoımaıtynyn, bul máseleniń qoǵamda úlken qyzyǵýshylyq týǵyzatynyn atap kórsetti.
- Osyndaı máselelerdi talqylaýmen ómir súretin adamdar toby bar. Olar úshin kadrlyq ózgerister - as úıde otyryp aıtatyn áńgimelerdiń basty taqyryby. Ózimniń basshylyqtaǵy úlken tájirıbemnen biletinim, qashanda sabaqtastyq mańyzdy. Búgingi bizdiń Úkimetimiz óte jas jáne shıraq. Mınıstrlerdiń kópshiligi 70-shi jyldary týǵandar. Jáne bul úderis jalǵasatyn bolady. Atap aıtqanda, qurylyp jatqan «Astana» qarjy ortalyǵynda sot isin júrgizý ǵana emes, tutastaı alǵanda, barlyq jumys aǵylshyn tilinde júrgiziledi. Onda jastardyń jumys isteıtini tabıǵı jaıt. Árıne, jas nemese kári degen - bul shartty bólinis. Eń bastysy, onyń qandaı mektepten ótkeni, qandaı tájirıbesi men bilimi bar ekeni. Al búginde, «Memlekettik qyzmet týraly» jańa Zańǵa sáıkes, bul úderister retke keltirilý ústinde. Sondyqtan Úkimetti tolyqtaı aýystyrý týraly másele qoıylyp otyrǵan joq. Mine, daǵdarysqa qarsy jospardy, «Nurly Jol» baǵdarlamasyn, Bes ınstıtýttyq reformany jasaýǵa qatysqan naq osy Úkimet jáne osynyń bárin oryndaıtyn da solar bolmaq. Alaıda, eger jumys barysynda biz kemshilikterdi kóretin bolsaq, ondaı jaǵdaıda, árıne, ózgerister bolady, - dedi Memleket basshysy.
Repatrıanttar týraly
Nursultan Nazarbaev elimizdiń esigi oralmandar úshin qaı kezde de ashyq ekenin atap ótti. Degenmen, adamdardyń atalǵan kategorııasy úshin elimizdiń azamattyǵyn alý resimderin jeńildetý boıynsha sharalar qabyldanǵan bolatyn. Táýelsizdik jyldarynda tarıhı Otanyna shamamen bir mıllıon otandasymyz oraldy.
Osyǵan baılanysty Qazaqstan Prezıdenti óziniń mıgratsııalyq saıasatynda shekteýsiz qabyldaýdan «núkteli» irikteýge kóship, belgili bir mamandyǵy bar jáne el damýyna óziniń úlesin qosqysy keletin adamdarǵa basymdyq beretin Germanııanyń tájirıbesin mysalǵa keltirdi.
Degenmen, Memleket basshysy elimiz oralmandarǵa qatysty qandaı da bir shekteýler qoımaıtynyn atap kórsetti.
- Biz kelgisi keletin barlyq otandastarymyzdy qýana qarsy alamyz. Elimiz halqynyń sanyn 20 mıllıonǵa jetkizýge umtylyp otyr. Respýblıkada ishki demografııalyq ósim baıqalsa, oǵan oralmandar da óz úlesterin qosýda. Ásirese, elge tez beıimdeletin, bilim men mamandyq alyp, qoǵamnyń bólinbeıtin bólshegine aınalatyn jastardy erekshe atap ótken jón. Memleketimizdiń tarıhynda qaı kezde de bolǵanyndaı, qazaqstandyqtardyń kelip jatqan otandastarymyzǵa qoldaý kórsetkeni mańyzdy, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Bankrottyq resimi jáne tıimsiz kásiporyndar týraly
Nursultan Nazarbaev osy kezge deıin keń etek jaıǵan tabys ákelmeıtin kásiporyndardy sýbsıdııalaý tájirıbesi tıimsiz bolyp tabylatynyna nazar aýdardy.
- Bizdiń bankrottarǵa kómektesýimizdiń saldarynan ekonomıkamyz nasharlap, básekelestik álsireıdi. Eger kásiporyn memlekettik sýbsıdııaǵa jumys istep, qoldaý dalaǵa ketip jatsa, demek, ol bankrottyq resimine ushyraýy tıis. Biraq bul biz nysandy jaýyp, qarapaıym qyzmetkerlerdi jumyssyz qaldyramyz degendi bildirmeıdi. Burynǵy menshik ıesiniń ornyna jańa jospary men jańa menedjmenti bar basqalar keledi, - dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti ÚIID baǵdarlamalary sheńberinde ashylǵan barlyq kásiporynnyń 95 paıyzy jumys istep, paıda ákelip otyrǵanyn atap ótti.
- Árıne, mundaı úlken iste kemshilikter bolmaı turmaıdy. Qandaı da bir sebepterge baılanysty jobalaý kezinde nemese menedjmentte qatelikter jiberilgen zaýyttar bar. Biraq munda turǵan eshteńe joq. Máselen, Qaraǵandy kremnıı zaýyty óziniń jumysyn toqtatqannan keıin onda jańa menedjer kelip aqsha saldy jáne óndiristi qaıtadan iske qosty, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Sondaı-aq, Memleket basshysy ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq baǵdarlamalardyń elimiz ekonomıkasyndaǵy róli týraly aıtty.
- Baǵdarlama aldaǵy daǵdarystarǵa bizdiń qaıtarǵan jaýabymyz boldy. Onyń maqsaty - ekonomıkamyzdyń shıkizattyq baǵyttylyǵynan ketý. Ashylǵan 890 kásiporynǵa 3,8 trln.teńge jumsaldy. Onyń 74 paıyzy - jeke kapıtal salymdary. Qalǵan qarjylar - bank kredıtteri men memlekettik qoldaý. Óz kezeginde, kásiporyndar qazirdiń ózinde 5,3 trln. teńgeniń ónimin óndirip, memleket bıýdjetine birneshe trln. tóledi, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstan jastarynyń jumysshy mamandyǵyn meńgerýge degen umtylysy mańyzdy bolatynyn atap kórsetti. Dál osy úshin tegin kásibı-tehnıkalyq bilim berýge baǵyttalǵan jobany júzege asyrý josparlanyp otyr.
- Búkil álem taǵdyry jumysshy adamnyń qolynda. Eger ol óz isiniń sheberi bolatyn bolsa, onda onyń baǵasy kóptegen ese artady, eńbekaqysy joǵarylaıdy, óz otbasyn qamtamasyz etýdiń turaqty qarjy kózi paıda bolady jáne joǵary bilim alýdy qosa eseptegende, aldyna qoıǵan maqsattaryna qol jetkizedi, - dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti óskeleń urpaqtyń zamanaýı bilimderdi meńgerýi qajettigine nazar aýdardy.
- Tańerteń kúsh-qýaty boıyna syımaı baryp, keshkisin sharshaǵany sezilmeı úıine oralatyn súıikti jumysymen aınalysatyndardan asqan baqytty adam joq shyǵar, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Múlikterdi zańdastyrý týraly
Memleket basshysy alda jalpyǵa ortaq kirister men shyǵystardy deklaratsııalaý engiziletinin atap ótti. Sonymen bir mezgilde, zańdastyrýdyń keń aýqymdy jekeshelendirý qarsańynda aktıvterdi zańdy aınalymǵa qaıtarý maqsatynda júrgizilip otyrǵanyn aıtty.
- Men kirister men shyǵystar týraly eseptilik mindetti bolǵannan keıin qazaqstandyqtardyń alańsyz ómir súrgenin qalaımyn. Biz, eń aldymen, azamattarymyzdyń jekeshelendirýge qatysqandaryn qalaımyz, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev, sondaı-aq, kásipkerler qaıyrymdylyqqa, mádenıet pen jas talanttardy qoldaýǵa, muqtajdarǵa kómektesýge belsendi qatysýlary tıis ekenin atap ótti.
Zeınetaqy qorlarynyń jumysy týraly
Memleket basshysy áýel basta zeınetaqy jınaqtaryn qalyptastyrýdyń negizgi kózi memleket bolǵanyn qaperge saldy.
- Qazir tóleýshi úsheý - salyq tóleýshiniń ózi, jumys berýshi jáne memleket. Osy júıeni engize otyryp, biz shet memleketter tájirıbesin almastyq jáne negizgi mindeti - qarjylardyń saqtalýy men tabystylyǵyn qamtamasyz etetin zeınetaqy qoryn qurdyq. Sonymen birge, biz olar bul aktıvterdiń qunyn ulǵaıtýy úshin is júzinde salymdardy ekinshi deńgeıli bankterge berdik. Biraq álemdik qarjy daǵdarysy bastalǵan kezde olardyń osy qarjylardyń bárin joǵaltýy múmkin edi. Sondyqtan zeınetaqy salymdaryn Ulttyq bankke berý jóninde sheshim qabyldandy. Biraq qazir Ulttyq banktiń, qarjy ortalyǵyn qurýdy qosa alǵanda, ózge de kóptegen mindetteri bar. Osyǵan baılanysty memleket zeınetaqy salymdarynyń saqtalýyn jáne tabys ákelýin qamtamasyz etýge mindettenetin jeke kompanııalarmen kelisimshart bekitedi. Ony memleket qatań qadaǵalaıtyn bolady, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Rýǵa bóliný týraly
Qazaqstan Prezıdenti ondaı ahýal ydyraýǵa soqtyrýy múmkin bolǵandyqtan rýǵa bólinýge jol berýge bolmaıtynyn aıtty. Qazaqtardyń óz tarıhynda tek bólinýshiliktiń jáne birliktiń bolmaýy jaǵdaıynda ǵana jeńilis taýyp kelgeni atap ótildi.
- Kezinde toptasa otyryp, qazaqtar Ańyraqaı shaıqasynda óziniń eń qaýipti jaýyn jeńdi. Mundaı tabystyń sebebi birlikte edi. Ol kezde eshkim de bir-birinen qaı rýǵa nemese óńirge jatatynyn suraǵan joq. Sol sııaqty Abylaı hannyń janynda da túrli jerlerdiń batyrlary boldy. Eger biz osyndaı dertke shaldyǵar bolsaq, ydyraýdyń aldyn alý ońaı bolmaıdy, - dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev bizdiń elimizdiń kúrdeli synaqtardan óte otyryp táýelsizdikke ıe bolǵanyn atap kórsetti.
- Halqymyz birtutas bolǵan kezde ol eshkimge de jáne eshteńeden de ese jibermeıdi. Biz batylmyz jáne namysqoımyz, óz ar-ojdanymyzdy qurmet tutamyz. Óz ata-babalarymyzdyń dástúrleri men muralaryn saqtaý úshin birtutas bolýymyz kerek, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy týraly
Memleket basshysy mereıtoıdy merekeleý sheńberinde búkil el boıynsha shamamen 700 is-sharanyń ótkizilgenine nazar aýdardy. Onyń syrtynda Astanada saltanatty jınalys boldy, Tarazda jáne barlyq oblystarda merekeler ótti. Bul is-sharalar halyqtyń, ásire óskeleń urpaqtyń bizdiń tarıhymyzdy qabyldaý kókjıegin keńeıtýge jaǵdaılar jasady.
- Búkil álem boıynsha qazaqtar týraly málimetter men tarıhı derekter jınaldy. Ózderińiz biletindeı, bizdiń elimizdiń ótkeniniń úlken bóligi jazbasha túrde saqtalmaǵan, tek aýyzsha ǵana saqtalǵan. Intellıgentsııa men ǵalymdardyń mindeti bizdiń elimiz týraly tarıhı derekterdi jınaý, taldaý jasaý jáne retke keltirý bolyp tabylady, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Astanada ótetin EKSPO-2017 kórmesi týraly
Qazaqstan Prezıdenti Qazaqstannyń elordasynda halyqaralyq EKSPO kórmesin ótkizý týraly sheshimge baılanysty ókinish sezinbeıtinin atap ótti.
- Taıaýda Parıjde búkil álem klımattyń ózgerýi týraly másele men zııandy shyǵaryndylardy azaıtý mindetin talqylady. Al shyǵaryndylardy biz sol arqyly ómir súrip otyrǵan kómir men munaı sııaqty energııa kózderi beredi. Álem tek bıylǵy jyly ǵana «jasyl tehnologııalarǵa» 270 mlrd. dollar jumsady. 2050 jylǵa qaraı elektr energııasynyń 15-ten 50 paıyzǵa deıinin balamaly kózderden alý mindeti qoıyldy. Sondyqtan jasyl tehnologııalar - ol tek kómirsýtekterin almastyrý ǵana emes, ol - ǵylymı-tehnıkalyq progress. Búginde elektrmen jumys isteıtin avtomobılder shyǵaratyn bútindeı bir zaýyttar jumys isteıdi. Eger biz osy aǵymnan qalyp qoımaıyq desek, bizge de osy baǵytta qozǵalý qajet. Bizdiń elimizde buǵan qajettiniń bári de bar, - dedi Memleket basshysy.
1986 jylǵy jeltoqsan oqıǵasynyń 30 jyldyǵy týraly
Nursultan Nazarbaev halyq zerdesinde qalǵan osynaý iri tarıhı oqıǵaǵa tıisti baǵa berilgenin, oǵan qatysýshylardyń aqtalǵanyn atap kórsetti.
- Q.Rysqulbekovke «Halyq qaharmany» ataǵy berildi, ony sonda boı kórsetken barlyq jastarǵa marapat retinde qarastyrýǵa bolady. Bul kún meniń Jarlyǵymmen Demokratııalyq jańǵyrý kúni bolyp jarııalandy. Qatysýshylardy este qaldyrý turǵysynda eskertkishter ornatyldy, kóptegen kósheler «Jeltoqsan» ataýyna ıe. Bizdiń jastarymyz patrıotızm jáne óz elin qorǵaýǵa daıyndyq rýhynda tárbıelenýi tıis. - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Ulttyq holdıngter týraly
Memleket basshysy kezinde holdıngterdiń keń aýqymdy jekeshelendirýdiń bolmaǵandyǵynan qurylǵandyǵyn aıtty.
- Memleket - kásiporyndardy jetkilikti túrde tıimdi basqara almaıtyn nashar menedjer. Sondyqtan biz jeke sektordy basqarý qaǵıdattaryn paıdalana otyryp kvazımemlekettik sektor qurdyq. Ol qadam durys edi. Ony atalǵan holdıngter oń ról oınaǵan 2007-2009 jyldardaǵy daǵdarys ta rastady. Biraq qazir ol kompanııalar yrǵaqtylyǵynan aıyryldy, óz aktıvterin ulǵaıtpaıdy, korporatıvtik basqarý álsiz, sondyqtan da biz olardy synǵa alamyz. Olardyń mindeti - basqarýdy jaqsartý, ınvestıtsııalar tartý, kompanııalar qunyn ulǵaıtý jáne bútindeı alǵanda elge barynsha paıda keltirý. Eger oǵan qol jetkizilmeıtin bolsa, olarmen ne isteý kerektigin oılasatyn bolamyz, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti sondaı-aq, ulttyq holdıngter qurylymyn ońtaılandyrýdaǵy eń basty maqsat olardyń yqshamdyǵy men tıimdiligin qamtamasyz etý ekenin de aıtyp ótti.
Sybaılas jemqorlyq problemasy týraly
Nursultan Nazarbaev ruqsat berý resimderiniń tym kóptigi sybaılas jemqorlyq kórinisteri úshin alǵyshart jasaıtyndyǵy jóninde pikir bildirdi. Sonymen birge, jemqorlyqpen kúres isinde búkil halyq belsendilik tanytýy tıis.
- Búkil halyq bolyp onymen kúrespeıinshe, biz tabysty nátıjelerge jete almaımyz. Bul qoǵamda tıisti mádenıetti qalyptastyrý máselesi, - dedi Memleket basshysy.
Sondaı-aq, Qazaqstan Prezıdenti sheneýnik pen bıznestiń, sheneýnik pen halyqtyń arasyndaǵy baılanystardy meılinshe azaıtý úshin «Elektrondy úkimetti» odan ári damytýdyń mańyzdylyǵyn atap kórsetti.
- Búkil qujat aınalymy, ruqsat berý resimderi Internet arqyly júzege asýy úshin ony aıaǵyna deıin jetkizý qajet. Sybaılas jemqorlyqpen memlekettik saıasat tásilderimen, quqyq qorǵaý organdarynyń qaǵıdatty qyzmeti arqyly kúresetin bolamyz, búkil Qazaqstan halqyn osy máselede sergek bolýǵa jáne adal eńbek etýge shaqyramyz, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Kadr saıasaty týraly
Memleket basshysy laýazymǵa taǵaıyndaý kezinde ol adamnyń burynǵy jumys ornynda qol jetkizgenderin basshylyqqa alatyndyǵyn aıtty.
- Men burynǵy laýazymynda tabysty bolǵan adamdardy irikteýge tyrysamyn. Árıne bilimi, ómir tájrıbesi, ótken mansaptyq baspaldaqtary, moraldyq qasıeti eskeriledi, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev memlekettik qyzmet týraly jańa zańnyń merıtokratııa qaǵıdattaryna negizdelgenin jáne jumysqa qabyldaýda konkýrsty, synaq merzimin, qyzmet babynda dáıekti ilgeri basýdy qarastyratynyn atap ótti.
- Bul qyzmetke etnostyq belgisi, jerlestigi boıynsha emes, óz mamandyǵy boıynsha bilimi, tájirıbesi boıynsha qyzmetke adal kelýi úshin óte jaqsy súzgi dep oılaımyn. Bizge isti biletin mamandar qajet, - dedi Memleket basshysy.
«Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynyń bolashaǵy týraly
Qazaqstan Prezıdenti otandyq ǵaryshkerlerdiń Halyqaralyq ǵarysh stansasyna ushýy bizdiń elimizde ǵarysh aılaǵy bolýynyń, Reseımen ǵarysh salasyndaǵy syndarly yntymaqtastyqtyń jáne eki el arasyndaǵy dostyq qarym-qatynastardyń arqasynda múmkin bolǵanyna nazar aýdardy.
- Qazirgi ýaqytta bizdiń elimizdiń ǵaryshqa shyǵý úshin ushqyshy bar korablder qurylysyn júrgizýge, ǵarysh aılaǵyn ustap, tıisti kadrlar daıyndaýǵa múmkindigi joq. Degenmen, biz bul baǵytta jumystar júrgizýdemiz. «Proton» zymyran tasyǵyshyna keler bolsaq, onyń sońǵy qulaýynan keıin Reseı tarapymen ótemaqy tóleý, bizdiń aýmaǵymyzdy keshendi túrde tazartý jóninde ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Bolashaqta ekologııalyq qaýipsiz zymyran tasyǵyshtar paıdalanylatyn bolady, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵy jumys isteýin jalǵastyratynyn jáne onyń óziniń erekshe ornalasýy arqasynda da qajet bola beretinin atap kórsetti.
Salamatty ómir salty týraly
Qazaqstan Prezıdenti sportpen aınalysýdyń jáne salamatty tamaqtanýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
- Árkim óziniń dene jáne ıntellektýaldyq formasyn qadaǵalap otyrýy tıis. Bútindeı alǵanda, qazaqstandyqtar deni saý ult bolýy kerek. Men bizdiń jastarymyzdyń soǵan umtylatynyn bilemin, - dedi Memleket basshysy.
Memlekettik kóshbasshynyń ustanymyn bildirýi týraly
Nursultan Nazarbaev onyń sózi búkil halyq pikiriniń kórinisi bolyp tabylatyndyqtan memleket basshysy úshin óz sózin muqııat oılastyra bilýdiń mańyzdy ekenin atap ótti.
Memleket basshysy halyqaralyq kelissózder kezinde bátýaǵa kele bilý qajettigine nazar aýdardy.
- Ondaı jaǵdaılarda árkezde de bizdiń elimiz úshin paıdaly jaǵyna qol jetkizýge tyrysasyń, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Shynaıy kóńil-kúı týraly
Nursultan Nazarbaev Astananyń barsha jurttyń boıynda tańǵajaıyp kóńil-kúı týdyratynymen bólisti. Qysqa merzim ishinde dalada zamanaýı qala ósip shyqty, onyń tóńireginde naǵyz orman paıda boldy.
- Búkil Qazaqstan da dál solaı. Biz osy jyldar ishinde múlde jańa el men jańa urpaqty qurdyq. Olar esh qysylyp-qymtyrylmaıtyn, meılinshe ashyq jastar, - dedi Memleket basshysy.
Sondaı-aq, Qazaqstan Prezıdenti ózi bólgen qaıyrymdylyq kómektiń kóptegen balalarǵa densaýlyq syılaǵanyna baılanysty óte kúshti tolqýdy sezingenin atap ótti.
- Men olardyń analarynyń kózderinen qýanysh jasyn kórdim. Árıne, ol óte kúshti kóńilkúılik áser, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Qabyldanatyn sheshimder týraly
Memleket basshysy sheshimder qabyldaý kezinde óz tájirıbesine arqa súıeıtinin atap kórsetti.
- Men úshin eń kúrdelisi tarazy basyna búkil faktorlardy qoıýǵa týra keletin kadrlyq sheshim qabyldaý bolyp tabylady. Jumystan bosatylýdyń onyń otbasy men jaqyndaryna saldary týraly oılaǵandyqtan, óziń burynyraqta taǵaıyndaǵan adamdy laýazymynan bosatý ońaıǵa soqpaıdy, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev Táýelsizdik jyldarynda kóptegen mańyzdy sheshimderdiń qabyldanǵanyna nazar aýdardy.
- Mundaı jaǵdaılarda jaýapkershilik óte joǵary. Kez kelgen qateliktiń búkil elge teris áser etýi múmkin. Degenmen, qatelikke jol berýden qaýiptenip sheshim qabyldaýdy soza berý de durys emes. Mundaı jaǵdaılarda durys sheshim qabyldaýǵa ishki túısik kómektesedi, - dedi Memleket basshysy.