Elbasy ıadrolyq arsenalǵa ıe memleketterdi oılanýǵa shaqyryp otyr - Májilis depýtaty T. Asanov

- Bedeldi baspasózderde álem nazaryn ózine aýdarǵan materıaldar jarııalanyp turady. Sonyń biri - sáýirdiń 2-si kúni Reseıdiń «Izvestııa» gazetinde jaryq kórgen Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Alyp aýqymdy álem jáne ıadrolyq qaýipsizdik» atty kólemdi maqalasy. Elbasy álem jurshylyǵyn alańdatyp otyrǵan atom qarýynyń adamzatqa ákeletin qaıǵysy men qasiretin ashyp kórsetken. Memleket basshysy: «ıAdrolyq synaqtardyń barlyq qasiretin moınymen kótergen Qazaqstan halqy úshin olarǵa tolyq tyıym salý máselesi asa kókeıkesti bolyp tabylady. Óıtkeni, Semeı polı­gonynda 40 jylda 450 synaq jasalsa, odan 1,5 mıllıon adam zardap shekti»,- dep atap ótken.

Elbasy osy maqalasynda tereńnen tolǵaǵan oılardy jetkizgen. Qazaqstannyń beıbitshilikti qorǵaý baǵytyndaǵy atqaryp kele jatqan qyzmetin úlgi retinde aıtqan. Elbasy álem elderin, ásirese ıadrolyq arsenalǵa ıe memleketterdi oılanýǵa shaqyryp otyr. Maqala búgingi tańda sheteldiń kóptegen memleket basshylary men saıasatkerleri tarapynan oń baǵalanýda. Qazir osy maqala birneshe tilderge aýdarylyp, buqaralyq aqparat quraldary arqyly álemniń túkpir-túkpirine tarap jatyr.

Memleket basshysy Jer-Ananyń bireý ekenin, oǵan alapat qasiret ákeletin atom qarýyn birjola toqtatýǵa úndegen. Bul bastamaǵa tek qana Qazaqstan halqy emes, kóptegen sheteldik azamattar da ún qosyp, qoldaý bildiretinine kámil senemin. Jáne de Nursultan Ábishulynyń bastamasy ıadrolyq qaýipsizdik máselesine qatysty dúnıejúzilik mańyzdy basqosýlardyń talqysyna túsetinin, álem nazaryna shyǵarylatynyn qazirden-aq sezýge bolady.

Bizdiń qazaq sonaý ǵasyrlarda esesi ketken halyq. Nebir jaýgershilik zamandardy bastan keshti. Qanshama qalalar qırady. Beıbit turǵyndar jaýdyń qolynan qaza tapty. El qorǵaǵan batyrlarymyz eren erlik kórsetti. Aıtalyq, shyǵystan jaý tıse, elimizdiń barlyq óńirinen qol jetip, qazaq halqynyń birligin kórsetti. Sonyń arqasynda halqymyz ulan-ǵaıyr jerimizdi qorǵap qaldy.

Almaǵaıyp kezeńderdi bastan keshken halyq «Tek qana tynyshtyq bolsa eken!» dep armandady. Jıyrmasynshy ǵasyrda Azamat soǵysynda, keıin Uly Otan soǵysynda nebir bozdaqtarynan aıyrylǵan halyq tek qana beıbitshilikti ańsady. Sondyqtan halqymyz tynyshtyqqa jetetin eshteńe joq ekenin jaqsy biledi.

Degenmen HH ǵasyrdyń asa zor qaýipteriniń biri - atom bombasy. Ol alǵash ret 1945 jyly Japonııanyń Hırosıma men Nagasakı qalalaryna tastaldy. ıAdrolyq jarylystyń qandaı alapat bolatynyn biz qazir eski derekti kıno kadrlerden, fotosýretterden kórip júrmiz. Japon eliniń qos qalasy bir-aq sátte turǵyndarmen birge túgeldeı órtenip ketkeni anyq. Japon halqy sol kúndi osy kúnge deıin aza tutatynyn bárimiz de bilemiz.

1945 jylǵy mamyrdyń 9-ynda Uly Otan soǵysy aıaqtaldy dep halqymyz qýanǵanymen, qazaq úshin jasyryn júrgizilgen Keńes odaǵynyń atomdyq synaqtary úlken qasiretterdi alyp keldi. 1949 jyly alǵash ret synaq jasalǵan Semeı synaq aımaǵy 40 jyl boıy qunarly jerimizdiń qutyn qashyryp, halqymyzǵa atom ýyn seýip keldi. Uly aqyn Abaıymyz týyp-ósken óńirge orasan zor zardabyn tıgizdi.

Nursultan Ábishuly bılik basyna kelgen alǵashqy kúnnen bastap tynyshtyqty saqtaýdy, beıbitshilikti qorǵaýdy basty ustanymy etip alǵan adam. Aıta ketý kerek, qazaq eliniń aýmaǵynda KSRO murasy retinde qalǵan ıadrolyq qarýmen jabdyqtalǵan 104 zymyran jáne 240 qanatty ıadrolyq zymyrandary ornatylǵan 40 strategııalyq bombalaýshy TÝ-95 ushaǵy boldy. Sol tusta atomdyq qarýǵa Reseı, Qazaqstan, Ýkraına jáne Belarýs elderi ıe edi. El táýelsizdigin almaı turyp-aq Qazaq KSR Prezıdenti N.Nazarbaev 1991 jyly tamyzdyń 29-y kúni arnaıy Jarlyǵymen Semeı synaq aımaǵyn jaýyp, Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartatynyn álemge jarııa etti. Buǵan barsha Qazaqstan halqy júregimen qýandy.

Elbasy el táýelsizdiginiń alǵashqy kúninen bastap barsha Álemde beıbitshilikti saqtaý baǵytynda qajyrly eńbek etip, ıgi bastamalar kóterip keledi. Qazaqstannyń beıbit maqsattaǵy izgi isteri álemdik qaýymdastyqtyń nazarynan da tys qalǵan joq.

Elbasynyń bastamasymen, Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasynyń qoldaýymen tamyzdyń 29-y ıAdrolyq synaqtarǵa qarsy áreketterdiń halyqaralyq kúni bolyp belgilendi. Munyń bári az jetistik emes.