El bolashaǵy men jastardyń róli: Arman Qyryqbaev stýdenttermen jańa Konstıtýtsııany talqylady
ALMATY. KAZINFORM — Almatyda stýdenttermen kezdesý ótti, oǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti kómekshisi, ishki saıasat jáne kommýnıkatsııalar máseleleri boıynsha Arman Qyryqbaev qatysty. Ashyq dıalog barysynda konstıtýtsııalyq reformadaǵy mańyzdy máseleler, aldaǵy referendýmnyń mańyzy jáne jastardyń el damýyna qosatyn úlesi talqylandy.
Kezdesý «tiri dıskýssııa» formatynda ótti. Stýdentter jańa Konstıtýtsııa jobasynda qandaı ózgerister engizilgeni, osy ózgeristerdiń ásirese jastarǵa qalaı áser etetindigi týraly suraqtar qoıdy.
Nege Konstıtýtsııany jańartý qajet boldy?
Stýdentterdiń Konstıtýtsııadaǵy ózgerister týraly suraǵyna jaýap bergen Arman Qyryqbaev Konstıtýtsııanyń eldiń memlekettik júıesiniń negizi ekenin jáne ol memleket jumysynyń erejelerin anyqtaıtynyn atap ótti. Onyń sózinshe, 1995 jyly qabyldanǵan qazirgi Konstıtýtsııa ótken úsh onjyldyqta bolǵan eleýli ózgeristerge sáıkes kelmeıdi.
— Konstıtýtsııa tek zań ǵana emes. Bul — memlekettik sheshimder qabyldaý tártibin, bılik organdarynyń ókilettikterin bólý men azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdyń negizi. 30 jyl ishinde álemde jáne bizdiń elimizde halyqaralyq básekelestik kúsheıip, geosaıası jaǵdaı kúrdelenip, jańa ekonomıkalyq jáne saıası syn-qaterler paıda boldy, — dedi Arman Qyryqbaev.
Ol qazirgi jaǵdaıda memleketke ınstıtýtsıonaldyq turaqtylyǵyn kúsheıtý jáne damýdyń negizgi prıntsıpterin naqty belgileý qajet ekenin atap ótti.
— Búgingi tańda úsh negizgi prıntsıpti nyǵaıtý mańyzdy — ókilettikterdiń naqty bólinýi, ınstıtýtsıonaldyq turaqtylyq jáne egemendiktiń senimdi kepildikteri. Jańa Konstıtýtsııa jobasynda Táýelsizdik, aýmaqtyq tutastyq jáne memleket birligi máseleleri aıqyn bekitilgen. Bul — bizdiń memlekettik turaqtylyǵymyzdyń strategııalyq negizi, — dedi ol.
Nege Konstıtýtsııadaǵy ózgerister referendým arqyly qabyldanýy tıis?
Stýdentterdiń taǵy bir suraǵyna jaýap bergen Arman Qyryqbaev ózgeristerdi referendým arqyly qabyldaýdyń mańyzdylyǵyn túsindirdi. Onyń aıtýynsha, Konstıtýtsııa — bul memlekettiń azamattarymen jasasqan qoǵamdyq kelisim, sondyqtan ony jańartý tek halyqtyń pikirin eskere otyryp júzege asyrylýy tıis.
– Konstıtýtsııa — bul tek sheneýnikter úshin zań emes, bul memleket pen halyq arasyndaǵy qoǵamdyq kelisim. Sondyqtan ózgeristerdi halyqtyń qatysýynsyz qabyldaý durys bolmas edi. Sol sebepti barlyq ózgerister tek jalpyulttyq referendýmda ǵana qabyldanýy múmkin, — dep atap ótti ol.
Jańa Konstıtýtsııanyń halyq pen jastarǵa qandaı paıdasy bolady?
Arman Qyryqbaev jastarǵa arnap, jańa Konstıtýtsııanyń kóptegen bólimderi adamnyń quqyqtaryn qorǵaýǵa, ózin-ózi júzege asyrý múmkindikterin arttyrýǵa baǵyttalǵanyn aıtty. Ol qazirgi Konstıtýtsııadaǵy kóptegen ózgerister azamattarǵa naqty artyqshylyqtar ákeletinine senimdi.
– Qazir kóp nárse zańdy turǵyda emes, naqty múmkindik retinde mańyzdy. Ol bilim alý, el basqarý isine qatysý, quqyq qorǵaý jáne áleýmettik qozǵalystar úshin qolaıly múmkindikterdi arttyrýǵa baǵyttalǵan, — dedi ol.
Arman Qyryqbaev jańa Konstıtýtsııada jeke qaýipsizdik pen zańdy qorǵaýdyń kepildikteri kúsheıtilgenin aıtty.
– Mysaly, jańa Konstıtýtsııada kinásizdik prezýmptsııasy, birdeı quqyqtarmen qýdalaýǵa bolmaıtyny, ózine qarsy kórsetpeý quqyǵy jáne qamaqqa alynǵan kezde negizgi quqyqtardyń ashyq túsindirilýi boıynsha normalar bekitilgen, — dep aıtty ol.
Jańa Konstıtýtsııada qoǵamdy damytý men azamattyq belsendilikti qoldaýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qundylyqtar bekitilgenin erekshe atap ótti.
Almaty — jastar úshin múmkindikter qalasy
Qorytyndylaı kele, Arman Qyryqbaev Almaty qalasynyń jastardy tartý úshin tarıhı ortalyq bolyp sanalatynyn aıtty. Qalada árbir úshinshi turǵyn — jas adam. Almatyda 712 myńǵa jýyq jas azamat turady.
— Almaty — elimizdiń eń úlken bilim berý ortalyǵy. Qalada 35 ýnıversıtet pen 88 kolledj bar, onda 300 myńǵa jýyq stýdent oqıdy. Jastarǵa qoldaý kórsetý maqsatynda qalada 11 komıýnıtı-tsentr jumys isteıdi, — dedi ol.
Almatyda jastardyń jobalary, eriktiler bastamalary men bilim berý baǵdarlamalary belsendi damyp keledi, munyń barlyǵy jas kóshbasshylardy damytý men azamattyq belsendilikti kóterýge baǵyttalǵan.
Jastardyń belsendiligi men múmkindikteri artqan saıyn, Qazaqstannyń damýyna qosatyn úlesteri de kúsheıe túspek.