El aýmaǵynda bolǵan eń joıqyn jer silkinisteri jóninde qandaı derekter belgili
ASTANA. KAZINFORM — QR Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi resmı saýalymyzǵa joldaǵan jaýabynda Qazaqstan terrıtorııasynda bolǵan eń qýatty zilzalalar jaıynda málimet berdi.
— Qazaqstan aýmaǵyndaǵy eń joıqye zilzala dep 1911 jylǵy 3 qańtarda bolǵan Kemın jer silkinisi sanalady. Onyń magnıtýdasy shamamen 8,2 bolǵan. Tipti, jekelegen aýdandarda dúmpýlerdiń qýaty MSK-64 shkalasy boıynsha 10-11 balǵa deıin jetken. Epıtsentri qazirgi Almaty mańyndaǵy Shon-Kemın ańǵarynda tirkelgen. Jer silkinisi saldarynan kóptegen jaryq paıda boldy, jer opyryldy, topyraq syrǵydy. Sol kezdegi Vernyı qalasynda (qazirgi Almaty) 776 úı qıraǵan. Tarıhı derekterge sáıkes, jer silkinisi saldarynan shamamen 450 adam qaza taýyp, 740-qa jýyq adam jaraqat alǵan, — delingen habarlamada.
Al táýelsiz Qazaqstan tarıhyndaǵy eń joıqyn zilzala dep Qulandaǵy jer silkinisi esepteledi. Ol 2003 jyly 23 mamyrda Jambyl oblysy, Turar Rysqulov aýdany aýmaǵynda bolǵan.
— Zilzala Jambyl oblysynda, Lýgovoe aýylynyń (qazirgi Qulan) mańynda bolǵan. Jer silkinisiniń kúshi shamamen 6–6,5 balǵa jetken. Al epıtsentri Taraz qalasynan soltústik-shyǵysqa qaraı shamamen 150 shaqyrym qashyqtyqta bolǵan. Tabıǵı apat saldarynan turǵyn úılerge zaqym kelip, ǵımarattarda jaryqtar paıda bolǵan. Jedel derekter boıynsha, 2 úı tolyq qırap, 3 adam qaza taýyp, 1 kisi jaraqat alǵan, — delingen resmı jaýapta.
Aıta keteıik, buǵan deıin elimizde qaı óńirler seısmıkalyq aımaqqa jatatynyn jazǵanbyz.
Bul tizimge Almaty, Jambyl, Túrkistan, Qyzylorda, Shyǵys Qazaqstan, Aqtóbe, Atyraý, Abaı, Jetisý jáne Ulytaý oblystary, sonymen qatar, Almaty jáne Shymkent qalalary kiredi.
Demek, atalǵan jerlerde úlkendi-kishili zilzalalar aldaǵy ýaqytta da bolýy yqtımal. Sondyqtan Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi seısmıkalyq qaýipti óńirlerde turatyn turǵyndarǵa aldyn ala «dabyl shabadanyn» daıyndap qoıýdy usyndy. Mınıstrliktiń habarlaýynsha, «dabyl shabadanyn» «tótenshe jaǵdaıǵa arnalǵan sómke» nemese «ómirdi saqtaýǵa qajetti zattar jıyntyǵy» dep te ataýǵa bolady.
Sonymen birge, onda úsh táýlikke jetetin qajetti zattar salǵan jón. Atap aıtqanda, «dabyl shabadanynda» mynadaı dúnıeler bolǵany abzal:
- aýyz sý (bir adamǵa táýligine 3–4 lıtr);
- tamaq ónimderi (konserviler, qunarlylyǵy joǵary ónimder);
- dári-dármekter (medıtsınalyq qobdısha);
- ysqyryq pen sham (dybys jáne jaryq belgilerin berý úshin);
- jeke basty kýálandyratyn qujattardyń kóshirmeleri;
- jeke gıgıena quraldary (súlgi, sabyn jáne t. b.);
- jyly kıim (qosymsha kúrteshe, kórpe jáne t. b.);
- radıoqabyldaǵysh (mańyzdy jáne qajetti aqparatqa qol jetkizý úshin); balalarǵa qajetti zattar (emizik, termos, jórgekter, qurǵaq sút qospasy jáne t. b.);
- otbasynyń fotosýreti jáne basqa da qajetti zattar.
Eske salaıyq, buǵan deıin ǵımarattyń seısmıkalyq tózimdiligin qalaı bilýge bolatynyn jazǵanbyz.
