El abyroıynyń aıqyn kórinisi

Іlgeri nıet,  óreli oı

Jahandyq ekonomıkanyń ornyq­ty jáne teńgerimdi ósimin yntalan­dyrý, ha­lyqaralyq qarjy salasyn je­ti­ldirý, onyń reformalaryn alǵa jyl­jytý, ınklıýzıvti qarjy­lardy da­mytý máseleleri jan-jaqty tal­qy­lanǵan, «Innovatsııalyq, kinárat­syz, ózara baılanysty jáne ınklıý­zıv­ti álemdik ekonomıka qurý» taqy­rybymen ótken osynaý márte­beli jıynda Memleket basshysy álem­di tolǵandyryp otyrǵan ózekti máse­lelerge aıyryqsha nazar aýdardy.

Tarqata aıtar bolsaq, sammıttiń «Saıası úılesimdilikti nyǵaıtý já­ne damýdyń jańa jolyna bet burý» ta­qyrybyndaǵy alǵashqy ses­sııa­synyń ashylýynda Elbasy Nursultan Nazarbaev birinshi kezekte aıtýly basqosýdyń úmitke toly kúrdeli kezeńde ótip otyrǵanyna toqtaldy.

- Álemdik ekonomıkanyń, saý­da men kapıtal qozǵalysynyń ósý qarqyny baıaýlap keledi. Ol mıllıondaǵan adamnyń ál-aýqa­tyna áser etedi. Dúnıejúzilik saý­da uıymynyń róli tómendeýine jáne álemdik ekonomıkanyń frag­menttelýine alyp keletin trans­qury­lyqtyq jańa saýda-ınvestıtsııa birlestikteri qurylýda. Bul úderis­ter jahandyq ekonomıkadaǵy yqpal aımaǵy úshin kúrestiń jańa kezeńiniń basy bolýy múmkin, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy jahandyq damýdyń budan arǵy joly negi­zinen búkil dúnıejúzilik qoǵa­m­dastyqtyń is-qımylynyń júıe­liligine baılanysty ekenine ekpin berdi.

Osyǵan baılanysty, Nursultan Nazarbaev ekonomıkany jáne qar­jyny halyqaralyq turǵydan retteý­degi basty róldi birtutas jahandyq uıym­nyń atqarýy tıis degen pikir bildirdi.

- Ondaı qurylymdy Birikken Ulttar Uıymynyń Ekonomıkalyq jáne áleýmettik keńesin Jahandyq damý keńesine aınaldyrý arqyly qalyp­tastyrýǵa bolady. Oǵan Jahan­dyq ekonomıkalyq retteýshi fýnk­tsııalar júktelýi kerek, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, qazirgi ýaqytta mone­tar­lyq, fıskaldyq saıasatty úıles­tirý jáne qurylymdyq reformalar júrgizý mańyzdy, alaıda uzaq mer­zimdi turaqtylyqty qamtamasyz etý úshin bul da jetkiliksiz.

- Damýshy elderdi qosa alǵanda, búkil álemde aıyrbas baǵamyn turaqtandyrýǵa qatysty neǵurlym tıimdi usynystar ázirleý qajet, - dedi Nursultan Nazarbaev.

Sondaı-aq, Elbasy jahannyń eko­no­mıkalyq jáne qarjylyq ynty­maqtastyq máselelerin saraptaýǵa arnalǵan bul forýmda álemdik ekonomıkany jan­dandyrýǵa baǵyttalǵan shara retinde jańa ındýstrııalyq revolıýtsııaǵa, sandyq ekonomıka men ınnovatsııaǵa senim artýdy usyndy.

- Men bul ustanymdy tolyq qoldaımyn. Ol mindetti tek qana ınklıýzıvtilik qaǵıdalary arqyly iske asyra alamyz. G20 men damýshy memleketter arasyndaǵy dıalog ortalyǵyn anyqtap alý kerek. Máse­len, Qazaqstanda qurylǵan jáne barlyq qatysýshylar úshin ashyq G-Global aqparattyq-kommýnı­ka­tıvtik alańyn bir nusqa retinde qaras­tyrýdy usy­namyn. Ol 140 memle­kettiń 30 myńnan astam mamanynyń basyn qosyp otyr, - dedi Memleket basshysy.

Budan bólek, Nursultan Nazarbaev BUU-nyń ornyqty damý maq­sattary men Parıj kelisiminiń jáne «jasyl ekonomıka» qa­ǵı­da­larynyń iske asýyna Qazaq­stannyń belsendi qoldaý kórsetip otyrǵanyn atap ótti.

- Astanada 2017 jyly «Bo­lashaqtyń energııasy» taqyrybymen ótkiziletin EKSPO halyqaralyq kórmesi osyǵan qyzmet etetin bolady. So­ny­men qatar, biz «Asta­na» halyqaralyq qarjy ortaly­ǵyn quryp jatyrmyz. Barlyq memleketterdi Astanadaǵy EKSPO-2017 kórmesine qaty­sýǵa sha­­qyramyn. Onda BUU-nyń qol­daýy­men tıisti is-sharalar ótki­zýge bolar edi, - dedi Qazaqstan Prezı­denti.

Sóziniń sońynda Memleket basshysy Qazaqstannyń osy zamandaǵy meılinshe ózekti problemalardy sheshý joldaryna qatysty oılaryn «Álem. HHІ ǵasyr» manıfesi arqyly jetkizgenin, sondaı-aq manıfest ıdeıa­laryn iske asyrý men ıadrolyq jáne jap­­paı qyryp-joıýǵa arnalǵan ózge de qa­rý túrlerinen azat álem qalyp­tas­­tyrý bastamasy uıym tarapynan qol­­daý tabady dep úmittenetinin aıtty.

- Terrorızmdi tolyq jeńý úshin G20-nyń barlyq músheleri men basqa da múddeli elderdiń birlese kúsh jumyldyrýy jaqsy bastama bolar edi. Búkil álem qoǵamdastyǵy osyny kútedi, - dedi Nursultan Nazarbaev.

Sonymen qatar Qazaqstan Pre­zı­denti G20 sammıti aıasynda jıyn­ǵa qa­tysýshy memleketterdiń jáne halyqaralyq uıymdardyń basshylarymen kezdesip, ózekti máseleler tóńireginde oı bólisti.

Keń óristi keleli keńes

Nursultan Nazarbaev G20 sammıti sátinde AQSh Prezıdenti Barak Oba­ma­men kezdesip, taraptar birqatar mań­yzdy salalardaǵy ekijaqty ózara is-qı­myldyń qazirgi jaǵdaıy men damý perspektıvalaryn talqylady. Son­daı-aq, eki eldiń kóshbasshylary ha­­lyq­­aralyq kún tártibindegi ózekti má­se­­leler tóńireginde de pikir almas­ty.

Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev AQSh basshysy Barak Oba­ma­nyń prezıdenttigi kezinde eki el ara­syndaǵy yntymaqtastyq kóptegen ba­ǵyttar boıynsha, sonyń ishinde ıadro­lyq qarýdy taratpaý jáne qarýsyz­daný salasynda jańa deńgeıge kóterilgenin atap ótti.

Al Barak Obama Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Amerıka Qurama Shtat­tary úshin jaqyn dos jáne senim­di seriktes ekenin aıtyp, óziniń prezı­dent­tik merzimi aıaqtalǵannan keıin de óza­ra tyǵyz is-qımyl jasaýǵa ázir ekenin jetkizdi.

Kezdesý sońynda Qazaqstan Pre­zı­denti AQSh basshysy B.Obamany eli­mizge saparmen kelýge shaqyrdy.

G20 sammıti sheńberinde Memleket basshysy Birikken Ulttar Uıymynyń Bas hatshysy Pan Gı Mýnmen júz­de­sip, taraptar Qazaqstan men BUU arasyndaǵy ózara is-qımyl máselelerin talqylady ári ekijaqty baılanystardy odan ári damytý perspektıvalaryn qarastyrdy. Budan bólek, Nursultan Nazarbaev pen Pan Gı Mýn halyq­aralyq kún tártibindegi túıtkildi máse­lelerdi sóz etti. Sondaı-aq, Prezı­dent elimiz ben BUU arasyndaǵy ynty­maq­tastyqtyń tabysty ekenin aıtyp, uıym­nyń jahandyq bastamalary men jobalaryn Qazaqstannyń qoldaı­tynyn jetkizdi. Al BUU Bas hatshysy tıimdi seriktestiktiń odan ári nyǵaıyp, damı beretinine senim bildirdi.

Memleket basshysynyń G20 sam­mıti aıasyndaǵy taǵy bir kezdesýi Eý­ro­palyq komıssııanyń Tóraǵasy Jan-Klod ıÝnkermen boldy. Júzdesý barysynda Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy saıası jáne saýda-ekonomıkalyq baılanysty nyǵaıtý perspektıvalary sóz etildi. Taraptar ekijaqtyń keńeıtilgen seriktestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimniń mańyzdylyǵyn atap ótip, qarym-qatynastyń odan ári qarqyndy damı beretinine senim artty.

Al Memleket basshysynyń Uly­brı­tanııa Premer-mınıstri Tereza Meı­men ótkizgen kezdesýinde elder arasyndaǵy ekijaqty ózara qa­rym-qatynas máseleleri, sondaı-aq, ha­lyqaralyq kún tártibindegi ózek­ti jaǵdaıattar qarastyryldy. Óz kezeginde Nursultan Nazarbaev Uly­brıtanııaǵa Devıd Kemeron Premer-mınıstr bolǵan kezinde ózara is-qımyl men yntymaqtastyqtyń jo­ǵary deńgeıine qol jetkizilgenin aıta kelip, T.Meıdi Qazaqstanǵa saparmen kelýge shaqyrdy.

Elbasynyń Kanada Premer-mı­nıstri Djastın Trıýdomen kezdesý sátinde memleketter arasyndaǵy ynty­maq­tastyqtyń saýda-ekonomıkalyq, ınvestıtsııalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalar tárizdi basty baǵyttaryna qatysty pikir almasyldy. Budan basqa, taraptar túrli salalarda, sonyń ishinde aýyl sharýashylyǵy baǵytynda ekijaqty ózara is-qımyldy nyǵaıtý úshin zor áleýet bar ekenin sóz etti. Kezdesý sońynda Nursultan Nazarbaev Kanada Premer-mınıstrin Astanaǵa saparmen kelýge shaqyrdy.

Elbasy Nursultan Nazarbaev pen Túrkııa Prezıdenti Rejep Taıyp Er­do­ǵannyń júzdesýi barysynda eki­jaqty yntymaqtastyqtyń keń aý­qymdy máseleleri sóz boldy. Sondaı-aq, óńirlik jáne halyqaralyq kún tár­ti­bindegi birqatar ózekti jaǵdaıattar, so­nyń ishinde Taıaý Shyǵys pen Orta­lyq Azııadaǵy máseleler aıtyldy. Óz keze­ginde Memleket basshysy jahan­dyq terrorızmmen jáne ekstremızm­men kú­reste halyqaralyq qoǵam­das­­tyq­tyń kúshin jumyldyryp, is-qımyldy naqty úılestirý qajettigin jetkizdi.

Memleket basshysynyń Japonııa Premer-mınıstri Sındzo Abemen ótkizgen kezdesýinde saýda-ekono­mı­kalyq, saıası jáne mádenı-gýmanı­tar­lyq salalardaǵy baılanystardy nyǵaıtý perspektıvalary men ózara is-qımyldyń basty baǵyttary talqy­landy. Sondaı-aq, áńgime barysynda halyqaralyq kún tártibindegi birqatar máseleler jóninde pikir almasty. Basqosý sońynda Sındzo Abe elimizdiń ıadrolyq qarýsyzdaný isindegi mańyzdy eńbegin eskere otyryp, Nursultan Nazarbaevty aldaǵy sapary barysynda Nagasakıge kelýge shaqyrdy.

Bulardan bólek, Qazaqstan Pre­zıdenti G20 sammıtine qatysý barysynda birqatar memleket jáne delegatsııa basshylarymen qysqa kelissózder júrgizdi. Atap aıtqanda, Nursultan Nazarbaev Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti V.Pýtınmen, Frantsııa Prezıdenti F.Ollandpen, Germanııanyń Federaldy kantsleri A.Merkelmen, Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti Pak Kyn Hemen, Ońtústik Afrıka Res­pýblıkasynyń Prezıdenti D.Zý­ma­men, Mysyr Prezıdenti A.Sısımen, Senegal Prezıdenti M.Sallmen, son­daı-aq, Argentına Prezıdenti M.Makrımen júzdesti.

Sonymen qatar, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Ispanııanyń Premer-mınıstri M.Rahoımen, Ita­lııanyń Premer-mınıstri M.Ren­tsımen jáne Úndistannyń Premer-mınıstri N.Modımen ekijaqty ynty­maqtastyqtyń túrli máseleleri boıynsha áńgimelesti.

Sondaı-aq, Qazaqstan Prezıdenti halyqaralyq uıymdardyń basshylary - Eýropalyq keńestiń tóraǵasy D.Týskpen, Halyqaralyq valıýta qory­nyń basqarýshy dırektory K.Lagard­pen, Qarjylyq turaqtylyq jónindegi keńestiń tóraǵasy M.Karnımen jáne Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń basshysy A.Gýrrıamen ózara is-qımyldyń keıbir jaıttaryn talqylady.

Bul kúni, ıaǵnı 4 qyrkúıekte Mem­leket basshysy Nursultan Nazarbaev qytaılyq álemdik deńgeıdegi «Alibaba Group» ınternet-kompanııasynyń quryltaıshysy, dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Djek Many qabyldady.

- Biz sizben Astanada kezdesken bolatynbyz, búgin, mine, osy jerde jolyǵyp otyrmyz. Sol joly «Sa­muryq-Qazyna» ókilderi sizdermen ózara yntymaqtastyq jaıyn, sondaı-aq, «Alibaba Group» kompanııasynyń Ortalyq Azııa, Reseı, Shyǵys Eýropa elderindegi jumystaryn órkendetý úshin Qazaqstanda onyń fılıalyn qurý múmkindigin talqylaǵan, - dedi kezdesýde Elbasy.

Sonymen qatar, kompanııamen ynty­maqtastyqty damytý jáne onyń Qa­zaqstandaǵy qyzmeti aıasyn keńeıtý perspektıvalary, sonyń ishinde elektrondy kommertsııa men tólem júıelerin ıntegratsııalaý sala­syndaǵy birlesken jobalardy iske asyrý máseleleri talqylanǵan bul kez­desýde Memleket basshysy Qazaq­stan Qytaıdaǵy elektrondy saýda sa­lasynyń úzdigi bolyp sanalatyn jáne sol baǵytta zor jetistikke jet­ken «Ali­baba Group» qyzmetiniń tájirı­besin zertteýge múddeli ekenin atap ótti.

- Men sizdiń kompanııamen serik­testikti qoldaımyn. Bizdiń ulttyq kompanııamyz - «Qazposhtanyń» «Alibaba Group» kompanııasymen ózara tıimdi is-qımyl jasaýǵa barlyq múmkindigi bar. Jalpy, sizderdiń kompanııalaryńyz tárizdi kásiporyndar álemdik ekonomıkanyń ornyqty damýy men turaqtylyqtyń faktory bolyp sanalady. Álemdi saıası fragmentatsııa­laý, shekaralardy jabý jáne ózara sanktsııa salý beleń alǵan qazirgideı jaǵdaıda sizder bul kedergilerdi tabysty eńserip, halyqaralyq saýdanyń damýyna yqpal etip otyrsyzdar, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Shtab-páteri Hanchjoý qalasynda ornalasqan iri qurylym - «Alibaba Group» ınternet-kompanııasynyń negizin qalaýshy ári dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Djek Ma Qazaqstanda kompanııanyń bastamalaryna qoldaý kórsetilip otyrǵany úshin alǵysyn jetkizip, aldaǵy kezeńge arnalǵan jumys josparlary týraly aıtyp berdi. Sondaı-aq, «Alibaba Group» basshysy elimizben seriktestik qarym-qatynastyń odan ári damı beretinine senim bildirdi.

Sondaı-aq, Djek Ma Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa óziniń ystyq yqylasyn jetkizdi.

- Bizge ýaqyt bólgenińiz úshin rahmet! Bizdiń býyn túgeldeı Sizdi úlgi tutady. Qazaqstan Sizdiń myq­ty kósh­bas­shy­lyǵyńyz ben basshyly­ǵyń­yz­dyń arqasynda úlken jetistikterge je­týde. Sizdi qurmet tutamyn, - dedi ol.

Memleket basshysymen ótken kezdesýden keıin Djek Ma tilshilerge suhbat berdi.

- Qazaqstan Prezıdentiniń G20 sammıti aıasyndaǵy tyǵyz kestesine qaramastan, bizben kezdesý úshin ýa­qyt bólgenine tań-tamasha boldym. Menińshe, bul Qazaqstannyń shaǵyn jáne orta bıznesi, jastary jáne tolyqtaı alǵanda sizderdiń el­derińizdiń ekonomıkasy úshin qy­zyqty ári mańyzdy bolmaq. Biz logıs­tıka salasyndaǵy, sonymen birge, shaǵyn jáne orta bıznes, jastar úshin qarjylyq jaǵdaıdy jetildirý boıynsha yntymaqtastyq áleýetin talqyladyq», - dedi ol Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevpen kezdesýinen keıin. Odan ári ol: «Sizderdiń Prezıdentterińiz óz elin alǵa qaraı ilgeriletip, memleketti jań­ǵyrtýmen qatar jaqsy ómirge jetelep kele jatqan asa kórnekti kósh­basshy. Qazaqstandaǵy konferentsııaǵa qa­tysqan kezimde jańa elorda - Astanany salýǵa nebári 17 jyl ýaqyt ketkenin es­tigende zor tańdanysta boldym. Ol sulý da zamanaýı qala. Men tipti, álemniń qandaı da bir bóliginde nebári 17 jyldyń ishinde osyndaı qala salýǵa bolady degendi kóz aldyma elestete de almas edim. «Alibaba» kompanııasynyń qurylǵanyna da osy ýaqytqa deıin 17 jyl ótti. Meniń oıymsha, kompanııa qurý ońaı is emes. Biraq mundaı qala salyp, eldi gúldendirý odan da qıyn ekendigi sózsiz. Men Qazaqstan basshysynyń yjdahatty jumysyna tańǵaldym», - dedi Djek Ma.

Onyń sózine qaraǵanda, Qazaq­stan­men aradaǵy áriptestikte ІJÓ tur­ǵysynan álem boıynsha 20-shy orynda turǵan «Alibaba Group» kompanııa­sy úshin basymdyq berilip otyrǵan eki sala - logıstıka men ınternet-qarjylandyrý.

Al sammıttiń ekinshi kúni, ıaǵnı 5 qyrkúıekte Memleket basshysy Saýd Arabııasynyń murager hanzadasynyń orynbasary Muhammed ben Salmanmen kezdesti. Júzdesýde Qazaqstan men Saýd Arabııasy seriktestiginiń birqatar negizgi baǵyttary boıynsha ózara is-qımyl máseleleri qarastyryldy ári taraptar túrli salalardaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtý úshin zor áleýet bar ekenin atap ótip, memleketaralyq baılanystardy jandandyrýǵa ýaǵdalasty. Sondaı-aq, Nursultan Nazarbaev pen Muhammed ben Salman qazirgi tańda kún tártibinde turǵan ózekti máseleler jóninde sóılesti.

Tabysty sapar - el ıgiligi

Prezıdent Nursultan Nazarbaev Qytaı Halyq Respýblıkasyna jasaǵan saparynyń qorytyndysyna arnalǵan brıfıng ótkizdi. Brıfıngte Elbasy G20 sammıtine óziniń ekinshi ret qatysyp otyrǵanyn jáne bıyl QHR Tóraǵasy Sı Tszınpınniń shaqyrýymen kelgenin aıtty.

- Jer shary turǵyndarynyń 70 paıyzyn jáne álemdik ekonomıkanyń jartysyn quraıtyn memleketterdiń basshylary bas qosatyn osyndaı iri is-sharaǵa qatysý - Qazaqstan úshin zor mártebe. Munda jahandyq ekonomıka men saıasattyń salmaqty máseleleri talqylanady, iri óńirlik jáne álemdik máseleler, sonyń ishinde qaýipsizdikke qatysty máseleler boıynsha ortaq ustanymdar ázirlenedi. Birinshi sessııa­da sóz sóılegen kezde men osy barlyq máseleler jónindegi Qazaqstannyń kózqarasyn usyndym. Sammıttegi pikirsaıys barysynda ǵalamnyń tynysyn sezinip, álemniń damyǵan jáne damýshy elderin alańdatqan problemalaryn uǵynasyń. Qazaqstanǵa da osynda kóterilgen máselelerdi eskerip, onymen aldyn ala shuǵyldanýy kerek, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Sonymen qatar, Nursultan Nazar­baev qazirgi kúrdeli kezeńde Qazaq­stan­nyń ındýstrııalandyrý jáne ınves­tıtsııalar tartý baǵytynda ýaqty­ly kúsh-jiger jumsaǵanyn aıtyp, onyń qaıtarymdy bolatynyna senim bildirdi.

- Qazir jumyssyzdyqtyń tómengi deńgeıin saqtap, jańa ju­mys oryndaryn ashýdy oılastyrý qajet, daǵdaryspen kúresten ekono­mı­kalyq ósimge qadam basý kerek. Biz 9 qyr­kúıekte ótetin Úkimettiń keńeı­tilgen otyrysynda osy týraly aıtatyn bolamyz, - dedi Memleket basshysy.

Qazaqstan Prezıdenti sammıtpen qatar QHR-ǵa jumys sapary bolyp ótkenin eske saldy. Osyǵan baılanys­ty Nursultan Nazarbaev bizdiń elimiz kótergen ekijaqty qarym-qatynastyń barlyq máselesine Qytaı tarapy qyzyǵýshylyq pen múddelilik tanytyp otyrǵanyn jetkizdi.

- Biz buǵan deıingi ýaǵdalastyqtyń barlyq máselesi boıynsha, máselen, Qazaqstan aýmaǵynda birlesken
zamanaýı kásiporyn salýǵa qatysty kelisimge keldik. Bul tizimge 51 nysan kiredi, búginde onyń ekeýi salyndy, jalpy quny 2,5 mlrd dollar bolatyn tórt nysannyń qurylysy bıyl aıaqtalady. Bes jyldyń ishinde jalpy quny 26 mlrd dollar bolatyn 5 kásip­oryn salý josparlanýda. Budan bólek, osy jumysty qoldaý úshin kompanııalar arasynda da, memleketter arasynda da birlesken Qazaqstan-Qytaı qory jumys isteıdi. Jibek jolyn damytý qoryn da mysalǵa keltirýge bolady, - dedi Nursultan Nazarbaev.

Budan bólek, Memleket basshysy Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy kólik-kommýnıkatsııa baılanysy eki­jaqty kún tártibindegi basty máseleniń biri bolyp qala beretinin aıtty.

- Jyl saıyn Qazaqstan men Qytaı aýmaǵynan ótetin júk tranzıti kóleminiń artyp kele jatqany baı­qalýda. Aqtaý portyn paıdalaný aıtarlyqtaı jandandy, osyǵan deıin olaı bolmaǵan edi. Bul jaǵdaı Qorǵas qurǵaq portynyń, uzyndyǵy 300 shaqyrymǵa jetetin Qorǵas-Almaty temirjolynyń jáne Batys Eýropa - Batys Qytaı torabynyń qurylysyna baılanysty bolyp otyr. Logıstıkalyq ortalyqtar quryldy. Bul kólik toraptary ósim núktesi bolyp sanalady. Sondaı-aq, biz energetıka jáne tehnologııa sala­lar­yndaǵy yntymaqtastyq týraly ýaǵ­dalastyq, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Nursultan Nazarbaev asa iri ken orny - Qashaǵannyń iske qosylýyna baılanysty Qazaqstan munaıyn jet­kizý múmkindigi artatynyn atap ótti.

- Qazirgi ýaqytta biz QHR-ǵa 7 mln tonnaǵa jýyq munaı jetkizemiz, bul kórsetkishti 20 mln tonnaǵa deıin art­tyrýǵa, sondaı-aq, Qazaqstannan Qy­taıǵa gaz jetkizý kólemin ulǵaıtýǵa múmkindik bar. Osynyń bári elderimiz arasyndaǵy taýar aınalymyn jańa deńgeıge kóteredi, - dedi Memleket basshysy.

Sonymen qatar, Qazaqstan Prezı­denti Qazaqstan men Qytaıdyń aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ózara is-qımylyna egjeı-tegjeıli toqtaldy.

- Alǵash ret Qytaıǵa azyq-túlik bıdaıyn, basqa da dándi daqyldardy, asburshaqtar men maıly daqyldar túrlerin, sondaı-aq, et pen qus jetkizý týraly kelisimge keldik. Buǵan deıin bizde mundaı bolmaǵan edi. Osylaısha, aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerimiz úshin jol ashylyp otyr. Menińshe, bul - qýanyshty jaǵdaı. Sonymen birge, Qytaı tarapynyń taýar men fıtosanıtarlyq sapa jóninde qatań talaptary bar. Bizdiń sharýalar soǵan daıyn bolýǵa tıis, - dedi Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy qol jetken ýaǵdalastyqtardyń naqtylanýyna nazar aýdaryp, eki el úkimetteriniń ony iske asyrý úshin tıisti jumys júrgizý kerek ekenin atap ótti.

- Jaqyn arada Memlekettik Keńes­tiń tóraǵasy Lı Ketsıan Qazaqstanǵa saparmen keledi dep josparlanýda. Kelissózder barysynda elderimiz bir­lese sheshetin máselelerdi qosymsha talqylaıtyn bolamyz, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Sońynda Nursultan Nazarbaev sammıt aıasynda basqa da memleketter men delegatsııalar basshylarymen ekijaqty jemisti kezdesýler ótip, onyń barysynda ózara múddelilik qalyptasqan túrli máseleler jóninde mazmundy pikir almasýlar bolǵanyn aıtty.

Memleket basshysy Qytaı Halyq Respýblıkasyna jumys sapary aıasynda mádenı nysandardy aralady. Elbasy Hanchjoý qalasynyń birqatar mádenı nysandaryna bardy. Atap aıtqanda, Nursultan Nazarbaev Sıhý kóliniń jaǵasynda ornalasqan Leıfent býdda ǵıbadathanasy men Chje­tszıan provıntsııasynyń murajaıyn kórdi.

Hanchjoýdaǵy Leıfent býdda ǵıbadathanasy 977 jyly salynǵan, al 1924 jyly ol tolyqtaı qıraǵan. Qazir ol qalpyna keltirilip, týrıs­ter úshin qaıta ashyldy. Leıfent býdda ǵıbadathanasy kóne ańyzda sıpattalǵan jəne ertedegi romantıkamen kómkerilgen Sıhý kóliniń mańaıyndaǵy on kórikti orynnyń biri.

Hanchjoý qalasynyń murajaıy Chjetszıan sáýlet ýnıversıtetiniń áıgili professory Chjan ıÝıfenniń jobasy boıynsha salynǵan. Ol arheologııalyq jádigerlikter men mədenı qundylyqtardy saqtaıtyn úlken ortalyqtyń biri bolyp sanalady. Ekspozıtsııa alańy 10 zaldy qamtyp jatyr, onyń jalpy aýdany 13 000 sharshy metrden asady. Statıstıka boıynsha, jyl saıyn murajaıǵa 2 mln-nan astam adam keledi.

Osylaısha, Memleket basshy­synyń QHR-ǵa jasaǵan jumys sapary tabys­ty aıaqtaldy. Bul sapar Qazaqstannyń abyroıyn arttyryp, órisin keńeıte tústi dep aıtýǵa tolyq negiz bar.

     

Joldybaı BAZAR