EQYU-ǵa tóraǵalyq kezinde jahandyq máselelermen qatar, el múddesi de nazarda bolǵany ıgi

Bul baǵytta elimiz tarapynan qolǵa alynýy tıis máseleler de, jetildirýge qolaıly salalar da jeterlik. Solardyń biri de, biregeıi de týrızm salasy desek, asyra aıtqandyq emes. Óıtkeni Qazaqstannyń tabıǵaty kórkem, jeri keń baıtaq, tek qazaqtyń ǵana emes, túrki halyqtarynyń jáne  ózge de elderdiń tarıhyna qatysty tarıhı mádenı, eskertkishter men jádigerlerine toly meken. ıAǵnı, týrızmdi damytýǵa áleýet te, múmkindik te jetkilikti. Mádenı-tanymdyq,  ekologııalyq, ekstremaldyq jáne iskerlik týrızm bolsyn, qaı-qaısysynyń da órisi keń. Tek sol múmkindik tıimdi paıdalanylsa bolǵany.

Árıne básekege qabiletti elý eldiń qataryna umtylyp otyrǵan Qazaqstan týrızm salasyn damytýǵa da barynsha kóńil bólip keledi. Aıtalyq elimizde memlekettiń týrızm salasyndaǵy naqty basymdyqtaryna negizdelgen týrızmdi damytý strategııasy jasalǵan. Sonymen qatar 2007-2011 jyldardy qamtıtyn Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy týrızmdi damytý jónindegi memlekettik baǵdarlama da bar. Ol 2006 jyldyń jeltoqsan aıynyń 29-daǵy Prezıdenttiń Jarlyǵymen bekitilgen. Atalmysh qujattyń basty maqsaty - syrttan keletin týrıster men ishki týrızmdi damytý arqyly memleket kiristerin arttyryp, halyqty jumyspen qamtamasyz ete alatyn básekege qabiletti týrıstik ındýstrııa qalyptastyrý bolyp tabylady. Sondaı-aq qujat Qazaqstandy 2011 jyly Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy týrızm ortalyǵyna aınaldyrýdy kózdeıdi.

Týrızm salasy mamandarynyń pikirlerinshe, naqtyraq aıtqanda Týrızm jáne sport mınıstrliginiń Halyqaralyq yntymaqtastyq basqarmasynyń bastyǵy Málik Sapashevtiń aıtýynsha, kelesi jyly, ıaǵnı elimiz Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq etetin jyly birinshi kezekte  transshekaralyq týrızm máselesine jiti kóńil bólip, týrısterdiń qaýipsizdigine basa nazar aýdarý qajet bolady. Al transshekaralyq týrızm elimizge keletin týrıster sanynyń barynsha artýyn qamtamasyz etedi. Osyǵan qaraı qazir elimizde transshekaralyq týrızmdi uıymdastyrý maqsatynda kóptegen jobalar qolǵa alynýda. Olardyń arasynda Qazaqstan, Reseı, Iran, Ázirbaıjan jáne Túrikmenstan elderiniń qatysýymen Kaspıı teńizi arqyly uıymdastyrylatyn halyqaralyq teńiz saıahaty jobasy bar. Atalmysh elderdiń geografııalyq jaǵynan bir-birimen úılesimdi ornalasýy men qolaıly ınvestıtsııalyq klımat jaǵajaılyq jáne saıahat túrindegi týrızmdi damytýǵa úlken jaǵdaı jasap otyr. Transshekaralyq týrızm týraly sóz qozǵaǵanda, Jibek joly jobasyna toqtalmaı ketý múmkin emes. «Batys Eýropa-Batys Qytaı» arqyly ótetin atalmysh joba boıynsha Búkilálemdik týrızm uıymynyń málimetterine sáıkes, atalmysh aımaqta 2020 jylǵa deıin 20 mıllıon týrıst bolyp qaıtady. Bul joba negizinde Qazaqstanǵa tıesili erekshe týrıstik aımaqtar retinde Ońtústik Qazaqstan  oblysyndaǵy Túrkistan qalasyn ataýǵa bolady. Onda túrki halyqtarynyń qasıetti mekenderiniń biri Qoja Ahmet ıAsaýıdiń kesenesi ornalasqandyǵy barshaǵa málim.  Qazaqstanda  2011   jyly  ótetin  Qysqy  Azııa  oıyndarynyń   jarystary  men  sporttyq   nysandary  da   bul  oraıda   óz   úlesin   qosqaly  otyr    

M.Sapashevtiń málimetterinshe, Jibek joly jobasyn júzege asyrýda ózara yqpaldastyq sharalaryn belsendi júrgizý maqsatynda 2009 jyly Astanada ótken Búkilálemdik týrızm qaýymdastyǵynyń Bas Assambleıasynyń 18-shi sessııasy aıasynda Týrızm jáne sport mınıstrligi Uly jibek jolyna qatysty arnaıy forým uıymdastyrdy. «Atalmysh jıyn álemdegi alqaly jıyndardyń biri boldy, al onda qabyldanǵan Astanalyq deklaratsııa Jibek jolynda ornalasqan elderdiń týrıstik ónimderin ótkizýge ınvestıtsııa tartýdyń basym baǵyttaryn aıqyndap berdi», dedi mınıstrlik ókili.

Sondaı-aq onyń sózine qaraǵanda, elimizdiń 2007-2011 jyldardy qamtıtyn Qazaqstan Respýblıkasynyń týrızmdi damytýǵa baǵyttalǵan memlekettik baǵdarlamasy boıynsha «Qazaqstan ǵalamshardyń alǵashqy kosmostyq aılaǵy» atty joba aıasynda Baıqońyr qalasynda kosmostyq týrızmdi damytýdy qolǵa alý kózdelýde. Atalmysh jobany júzege asyrý úshin qazir týrıstik keshen qurylysyn jan-jaqty oılastyrýdy qajet etip otyr. Elimizde týrızmdi damytý isine sonymen qatar Búkilálemdik týrızm uıymy úlken qoldaý kórsetýde. Qazaqstan atalmysh uıymǵa mine 14 jyldan beri múshe. Osy sharalardyń barlyǵy elimizge keletin týrıster sanyn barynsha arttyryp, bolashaǵynan zor úmit kúttiretin týrızm salasyn damytýǵa yqpal etedi degen senim bar. 

Sonymen elimiz aldaǵy jyly álemdegi eń yqpaldy degen halyqaralyq uıymdardyń biri Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq  uıymyna tóraǵalyq etetin boldy. Atalmysh uıymǵa tóraǵalyq, sóz joq, Qazaqstannyń álem elderi arasyndaǵy bedelin arttyryp, mártebesin kóteredi. Sebebi elimiz Azııa memleketteriniń arasynda alǵash bolyp osyndaı deńgeıge kóterilip otyr. Osyǵan qaraı qazir eýropalyqtardyń ózderi álemde qalyptasqan jáne osy ýaqytqa deıin tıimdi sheshimin taba almaı kelgen kóptegen túıtkildi máselelerdiń oń sheshimin tabýyna Qazaqstan tóraǵalyq etý tusynda yqpal eter ma eken degen úmitte. Buny sońǵy ýaqytta elimizdiń halyqaralyq uıymǵa tóraǵalyǵyna jáne ózge de kóptegen máselelerge baılanysty kelip jatqan shet memleketterdiń resmı ókilderi jıi aıta bastady. Al Qazaqstan tóraǵalyq tusynda aınalysatyn máselelerdiń basym baǵyttaryn álden-aq kórsetip berdi. Jalpy alǵanda EQYU-y negizinen demokratııalyq qundylyqtar men adam quqyqtarynyń saqtalýyn basym baǵyttardyń biri retinde ustanyp otyrǵan uıym. Degenmen oǵan tóraǵalyq etetin memlekette osy demokratııalyq qundylyqtardan ózge máseleler nazardan tys qalýy tıis degendi bildirmese kerek. Óıtkeni ýaqyt ótken saıyn admzat ómirine dendep enip bara jatqan jahandaný úderisinde memleketaralyq, ultaralyq, dinaralyq qaıshylyqtarmen qatar ekologııalyq ahýal, esirtki saýdasymen, lańkestikpen kúres sııaqty birlesip qolǵa alýdy qajet etetin, tek yntymaqtasyp qımyldaǵanda ǵana nátıje shyǵarýǵa bolatyn máseleler jeterlik. Árıne olar óz aldyna jeke áńgime. Bul rette erekshe eske sala keter másele, el basshylarynyń jahandyq deńgeıdegi máselelermen qatar ult, memleket múddesin de umytpaǵany abzal bolar edi. Sebebi EQYU-y sııaqty yqpaldy uıymǵa tóraǵalyq etý Qazaqstannyń mańdaıyna kúnde buıyra bermesi anyq. Sondyqtan qolda bar múmkindikti paıdalanyp, halyqaralyq uıymnyń bedeli men yqpalyn da qoldana otyryp, eldegi bolashaǵy zor, alaıda jalǵyz memlekettiń kúshimen ilgeriletýge qıyndyq týdyrady deıtin máselelerdi de bir sát nazarǵa alǵany ońdy bolar edi. Al sóz arasynda atap ótken Jibek joly sııaqty halyqaralyq yqpaldastyqqa kelip tireletin máseleler elimizdiń ǵana emes, álemdik deńgeıdegi sheshimin kútken máseleniń birjaqty bolýyna yqpal etetini sózsiz.