EKSKLıÝZIV: Jıddadan Mekkege deıingi sapar jáne Qaǵbany alǵash kórgendegi keremet sezim. 2 bólim
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» HAA fotoredaktory Dáýren Muhamedjanov Mekkege kishi qajylyqqa baryp keldi. Óziniń fotoreportajynyń birinshi bóliminde ol Astana-Ábý-Dabı-Jıdda sapary týraly áńgimelegen edi.
Ushaǵymyz Jıddaǵa qonǵan soń tobymyzdyń basym bóligi tańǵy namazyn oqýǵa bet aldy. Tańǵy saǵat tórtte bizdi qarsy alǵan kedendik baqylaý qyzmetkerleri qajylyq úshin jol júrip kelgenderden de sharshaýly kórindi.
Tańǵy namazdaryn aıaqtaǵan soń qajylyqqa kelýshiler óz zattary turǵan kezekke qaraı umtyldy. Jıdda áýejaıyndaǵy eń basty másele - ofıtser men qajylyqqa kelgender arasyndaǵy tildik kedergi. Eger siz aǵylshyn tilin jaqsy biletin bolsańyz, skanerleý rásiminen jyldam ótip ketesiz, al odan soń kedenshilerdiń aıtqandaryn aýdaryp berip tursańyz ózińizge de, óz jerlesterińizge de, arabtarǵa da kómekteskenińiz. Sómkelerimiz qolǵa tıgen soń esikke bet aldyq. Bizdi ol jerde Mekkedegi qonaqúıge deıin aparǵan jolnusqaýshy qarsy aldy. Aıta keteıik, Jıdda men Mekkeniń arasyndaǵy ara qashyqtyq shamamen 87 shaqyrym. Júzdegen jyldar boıy shaǵyn balyqshylar aılaǵy bolǵanyna qaramastan, búgingi tańda Jıdda úlkendigi jaǵynan eldegi ekinshi qala bolyp tabylady. Ony 647 jyly úshinshi musylman halıfi Ýsman ıbn Affan qajylyqqa kelýshilerdi qabyldaıtyn basty qalaǵa aınaldyrdy. Sol kezden beri Jıdda Qyzyl teńiz jaǵalaýyndaǵy mańyzdy aılaqqa ári saýda ortalyǵyna aınaldy. Qalanyń ataýy arab tilindegi «áje» sózine jaqyn keledi, onyń Haýa ana týraly ańyzdarmen baılanysy bar. Haýa ana zıraty Jıddanyń kórnekti jerleriniń biri bolyp tabylady. Haýa ana zıraty - Jıddanyń ortalyq ishki qalalyq aýdandarynyń birinde ornalasqan arheologııalyq nysan. Áfsanalarǵa sensek, kúnáǵa batqan Haýa ana Jıdda mańyna tap bolǵan, al Adam ata Shrı-Lankaǵa tap bolyp, Adam ata shyńynda óz izin qaldyrǵan, ony býddashylar Býdda izi dese, shıvaıttar Shıva izi dep pir tutady. Áýejaıdan shyqqan soń joldyń eki jaǵyndaǵy shatyrlardy baıqadyq. Qajylyqqa kelýshiler olardyń astynda turyp Mekkege baratyn avtobýstardy kútedi. Munda kelýshiler sany jyldan-jylǵa artyp otyrǵanyn aıta ketken jón. Tek qana Ýmra qajylyǵyna bıylǵy jyly bir jarym mıllıonǵa jýyq adam kelgen. Al úlken qajylyq kezinde oǵan kelýshiler sany 4-5 mln. adamǵa deıin jetedi. Jıddadan Mekkege deıingi jol boıynda "ál-Harameın" joǵary jyldamdyqtaǵy temir jolynyń salynyp jatqanyn kórdik. Bul jol Jıdda, Mekke jáne Mádına qalalaryn ózara baılanystyrýy tıis. Joǵary jyldamdyqtaǵy temir jol jelisiniń salynýy kóptegen adamdarǵa qajylyq pen Ýmra qajylyǵyna, Mádınadaǵy paıǵambar meshitine barýyn jeńildetedi. Qalalar arasyndaǵy avtobandar da jaqsy kúıde. Jol belgileri barlyq jerlerge qoıylǵan. Saýdtyqtar úshin kólik dvıgateliniń kóleminiń úlken-kishiligi asa mańyzdy emes, sebebi, Arabııada janarmaı baǵasy sýdan arzan - janarmaı markasyna qaraı bizdińshe alǵanda, shamamen lıtrine 20-30 teńgeni quraıdy.
Biz kelgende Mekkede kún ashyq eken. Qalanyń kire berisinde «Ashyq kitap» obelıski men mundalap kózge shalyndy. «Bul - Quran» - dep túsindirip ótti top bastaýshymyz. «...2011 jylǵa qaraı Mekkede álemdegi eń aýqymdy munaralar kesheni Abraj ál-Báıit salyndy, bıiktigi jaǵynan álemde úshinshi oryn alatyn bul munarada álemdegi eń úlken ári bıik saǵat bar». Mekke saǵattaryn kórgen sátte qýanyshym qoınyma syımaı ketti - Jer sharynyń túkpir-túkpirinen keletin túrli taǵdyr ıelerimen kezdesetin sátimdi asyǵa kúttim. Muhammed paıǵambarymyz bastaǵan Mádına musylmandary Mekkege bizdiń eramyzǵa deıingi 630 jyly kirgen, qala shaıqassyz berilip, shahar turǵyndary ıslam dinin qabyldaǵan. Qasıetti Qaǵbasy bar Mekke dinı ortalyqqa aınaldy, musylmandar dúnıeniń qaı shetinde bolsa da, oǵan betin qaratyp syıyna bastady. Sol kezden beri Qasıetti Mekke dinı senimdegilerdiń qajylyq ortalyǵyna aınaldy. Qala ortalyǵynda álemdegi eń basty ári iri meshitterdiń biri ál-Haram ornalasqan. Onyń rekonstrýktsııalaý jumystary júrip jatyr. Arabian Business jazǵandaı, Mekkedegi qurylys alańynda 7 myńnan astam ınjenerler men jumyskerler jumys isteýde. «...Bul rekonstrýktsııalaý jumystarynyń birinshi kezeńi 2020 jylǵa qaraı aıaqtalady...», dedi eldiń qarjy mınıstri Ibragım ál-Assaf (Ibrahim Al Assaf) jýrnalıstermen kezdesýi barysynda. Barlyq jumystar aıaqtalǵan soń atalmysh meshittiń syımdylyǵy 2,5 mln. adamǵa deıin artady. Salystyrý úshin aıta ketsek, Mádınadaǵy paıǵambar meshitiniń aýmaǵyn ulǵaıtý jobasynda ony 1,5 mln. adamǵa ǵana shaqtaý qarastyrylyp otyr. Ál-Haram meshitiniń ishinde qulaqqa tálipterdiń ár tustan shyqqan daýystary jetedi. Ár túrli tilde sóıleıtin búkil álem musylmandary dál qazirgi sátte Ýmranyń qandaı bóligin jasap jatqanyńdy aıtpaı-aq uǵynady. Qaǵbany kórgendegi alǵashqy sát pen Qaǵbany 7 ret aınalý týraly kelesi rette áńgimelep bermekpiz.
