Ekonomıkalyq tergeý qyzmeti qorytyndylandy

Álemdik ekonomıkadaǵy daǵdarys nyshandaryna oraı kóleńkeli ekonomıka eldiń qaýipsizdigine tónip turǵan tikeleý qater bolyp otyr.

Ekonomıkalyq quqyq buzýshylyqtarǵa tıimdi qarsy is-qımyl, olardyń sapaly jáne jedel tergelýi maqsatynda Ekonomıkalyq tergeý qyzmetiniń jumysy jetildirilip otyrady.

Ekonomıkalyq tergeý qyzmeti Memlekettik kirister komıtetiniń fıskaldy qyzmetteriniń aqparattyq múmkindikterin keńinen qoldanyp otyr.

Sotqa deıingi tergep-tekserýdiń biryńǵaı tizilimine materıaldardy tirkeýge jańa ustanymdar aıqyndaldy. Sotqa deıingi tergep-tekserý aldyn ala túbegeıli taldaýdan jáne jedel-izdestirý sharalaryn júrgizgennen keıin bastalady.

Ekonomıkalyq tergeý qyzmeti bastamasymen júrgizilgen qylmystyq isterdi barynsha aıaqtaý boıynsha laýazymdy tulǵalardyń derbes jaýapkershiligń belgilengen.

Qabyldanǵan sharalardyń jáne ózara is-qımyldy tıisti túrde uıymdastyrý nátıjesinde biz Ekonomıkalyq tergeý qyzmetiniń negizgi baǵyttary boıynsha jedel-tergeý praktıkasynyń jaqsarǵany týraly aıta alamyz.

Sotqa 3 myńdaı qylmystyq is joldandy, bul ótken jylǵa qaraǵanda 44% artyq (1 654).

Zalaldy óteý boıynsha kórsetkishti eleýli jaqsartýǵa qol jetkizildi.

Máselen, aıaqtalǵan qylmystyq ister boıynsha anyqtalǵan zalal 193 mlrd.teńgeni (67,7 mlrd.tg), ótelgen zalal - 63,1 mlrd.teńgeni (32,8 mlrd.tg), odan ári zalaldy óteý úshin tyıym salynǵan múlik - 27,1  mlrd.teńgeni (8,7 mlrd.tg) qurady.

Osylaısha, zalaldy óteý 46,8% qurady (zalaldy óteý boıynsha Qarjy mınıstrliginiń Strategııalyq josparynyń kórsetkishi - 40%).

Fıskaldy bólimsheler men Ekonomıkalyq tergeý qyzmetiniń Memlekettik kirister komıteti aıasynda biriktirilýi jalǵan kásipkerlikke jáne qolma qol aqshaǵa aınaldyrý fırmalaryna, bıýdjet qarajatyn jymqyrý  men basqa ekonomıkalyq buzýshylyqtarǵa barynsha dáıekti qarsy is-qımyl jasaýǵa múmkindik berdi.

Búgingi kúnde, jalǵan fırmalardyń zańsyz qyzmetterin paıdalana otyryp, memleket bıýdjetine áleýmettik mindettemelerdi oryndaýǵa, mektepter, emhanalar men jol qurylysyna jumsalýy qajet bolǵan kóptegen mıllıard soma salyq túspeıdi.

Osy jyldyń 9 aıynda jalǵan kásipkerlik faktileri boıynsha óndiriste 2 582 qylmystyq is (2204) boldy, olardyń 866 tergeýmen aıaqtaldy (284).

Óndirispen aıaqtalǵan qylmystyq ister boıynsha zalal 94 mlrd.teńgeni (21,7 mlrd) qurady, ótelgeni 2,5 mlrd.teńge (1,7 mlrd), 7,9 mlrd.teńgeniń (324,5 mln) múlikine tyıym salyndy.

Jalǵankásiporyndardy bastapqy kezeńderde anyqtaý úshin jalǵan fırmalardy olarǵa ǵana tán belgiler arqyly tabatyn Táýekelderdi basqarý júıesi jasaldy.

Saralaý nátıjesinde táýekeli joǵary fırmalar basshylary ortaq toptarǵa bólinedi. Olar boıynsha tıisti sharalar júrgiziledi.

Nátıjesinde biz qylmystyq qolma-qol aqsha qarajatymen aıyrbastaýmen aınalysqan 23 uıymdasqan qylmystyq top qyzmetiniń jolyn kestik.

Mysalǵa, Jambyl oblysynda uıymdasqan qylmystyq toptyń jetekshisi Batýrov M. jáne onyń tórt sybaılasy ár túrli merzimge bas bostandyǵynan aıyryldy. Olar qurǵan jalǵan kásiporyndary arqyly salyq tóleýden jaltarý boıynsha qyzmet kórsetken. Memleketke kelgen zalal 1,7 mlrd.teńgeni quraıdy.

Qldanystaǵy Táýekelderdi basqarý júıesi jalǵan kásiporyn belgilerin bastapqy satyda, ıaǵnı memleketke iri kólemde zalal keltirgenge deıin, onyń ishinde olardy tirkeý satysynda anyqtaýǵa múmkindik beredi.

Osy jolmen 726 kúdikti qarjylyq operatsııa toqtatyldy. 3 000-nan astam áleýetti jalǵan kásiporyn anyqtaldy, olardyń 2 545 nemese 85% QQS boıynsha esepten alyndy. Bul olardyń zańǵa qaıshy qyzmetin jalǵastyrýǵa múmkindik bermedi.

Sotqa jalǵan kásiporyndardyń memlekettik tirkelýin jáne olar jasaǵan mámilelerdi jaramsyz dep taný týraly 722 talap aryz engizildi.

 «Búrkenshik» tulǵalarǵa, onyń ishinde turǵylyqty úısiz qalǵan jáne aýyr naýqas adamdarǵa resimdelgen 813 qaterli kompanııalar anyqtaldy.

Shyǵarylǵan úkimder boıynsha 5,4 mlrd.teńge somasyna salyq óndirip alyndy.

Jalǵan fırmalardyń belsendiliginiń tómendeýin kommertsııalyq bankterden qarjyny qolma-qol aqshaǵa aınaldyrýdyń azaıýynan baıqaýǵa bolady.

Ekinshi deńgeıdegi bankterde qolma-qol aqshany sheshý somasy 13%-ǵa tómendegen. Máselen, aǵymdaǵy jylǵy 9 aı ishinde zańdy tulǵalar 705,7 mlrd.teńgeni qolma-qol sheshti, ótken jyldyń osy kezeńinde - 814,5 mlrd.teńge sheshilgen.

Mundaı májbúrleý sharalary aldyn-alý retinde erikti túrde salyq tóleýge de yqpal etedi.

Salyqtyq quqyq buzýshylyqtarǵa qarsy is-qımyl boıynsha da jumys tıimdiligi arttyrylǵan.

Óndirispen aıaqtalǵan 339 is boıynsha anyqtalǵan zalal 72,9 mlrd.teńgeni (20,4 mlrd) qurady, qabyldanǵan sharalarmen 53,3 mlrd.teńge (12,1 mlrd) óndirildi, 7 mlrd.teńgeniń (102,5 mln) múlkine tyıym salyndy.

Mysalǵa, Qyzylorda oblysynda Ekonomıkalyq tergeý qyzmeti 8,6 mlrd.teńge salyq tóleýden jaltarǵan «Torgaı Petroleým» JShS laýazymdy tulǵalaryn qylmystyq jaýapkershilikke tartty. Qazirgi ýaqytta zalal tolyq kólemde óteldi.

Ekonomıkalyq tergeý qyzmeti úshin Memlekettik bıýdjetten jáne Ulttyq qordan bólingen qarajatty jumsaýdy baqylaý da basym baǵyt bolyp aıqyndalǵan.

Óndiriste bolǵan bundaı qylmystyq isterdiń sany ótken jylǵy deńgeıde qalǵan (1416 - 1 307), alaıda tergeýi aıaqtalǵan ister 2,5 esege artqan (375 - 883). Aıaqtalǵan ister boıynsha keltirilgen zalal 890,6 mln.teńgeni qurady, onyń 432,5  mln.teńgesi nemese 48,5% óteldi.

Kvazımemlekettik sektordaǵy quqyq buzýshylyqtar boıynsha óndiriste 1004 qylmystyq is boldy, 652 (252) qylmystyq istiń tergeýi aıaqtaldy. Olar boıynsha keltirilgen zalal somasy 14,2 mlrd.teńgeni qurady, onyń 13, 2 mlrd.teńgesi ornyn toltyryp úlgerdik.

Atyraý oblysynda Ekonomıkalyq tergeý qyzmeti ofıtserleriniń aralasýynan keıin «Medstareksport» JShS mkeltirgen 197 mln.teńge zalaldyń ornyn tolyq kólemde ótedi.

Tergeý barysynda anyqtalǵandaı, bul kásiporyn «Damý Óndiris 2» baǵdarlamasy boıynsha Ulttyq qor qarajatynan jeńildetilgen nesıe retinde 667 mln.teńge alyp, onyń bir bóligin maqsatsyz jumsaǵan.

Keden salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardy anyqtaý jaqsy jolǵa qoıylǵan. Atalǵan sanatta 103 (74) qylmystyq istiń tergeýi aıaqtalyp, 4,1 mlrd.teńgeniń zalaly óndirildi.

Mysalǵa, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń áýejaıynda memlekettik kirister organdarynyń qyzmetkerleri  Túrkııadan 1 mln. 400 myń AQSh dollary somasyna jalpy salmaǵy 28,706 kg 13 164 dana altyn zergerlik buıymdardyń kontrabandalyq arnasynyń jolyn kesti. Sottyń úkimi boıynsha kontrabandalyq zergerlik buıymdar memleket kirisine alyndy, sondaı-aq kináli tulǵalarǵa 1000 AEK mólsherinde aıyppul tóleýge jáne múlkin tárkileýge sottaldy.

Alkogol óniminiń kóleńkeli aınalymyn qysqartý boıynsha sharalar qabyldandy. Jyldyń basynan bastap 210 qylmystyq is tirkeldi. Zańsyz aınalymnan 3 mln. 630 myń jalǵan esepke alý-baqylaý markalary, esepke alynbaǵan alkogol óniminiń 6 mln. 860 myń bótelkesi jáne 50 myń lıtr spırt alyndy. 

Aqmola oblysy boıynsha sotqa A.Qaıyrbekov jáne M.Seılkanovqa sotqa tapsyryldy. Olar 2015 jyldyń qyrkúıeginen 2016 jylǵy sáýirge deıin jalpy somasy 2,3 mln.teńgeniń 1 724 lıtr quramynda spırt bar suıyqtyqty qoldan quıyp satqan.

Budan basqa, 4 alkogol ónimderin óndirýshi-zaýyttarǵa: «BN-A» JShS,  «Almalybak» ÁKK, «Omırbek» JShS jáne «Maksımýs» JShS qatysty sotqa deıingi óndiris tirkeldi, olardyń 2-ýi boıynsha kináliler sottaldy.

Jalǵan aqsha jasaý salasynda aǵymdaǵy jyly 102 qylmystyq istiń tergeýi aıaqtaldy. Jalǵan aqsha jasaýmen aınalysqan 3 astyrtyn tseh qyzmetiniń joly kesildi. Barlyǵy jalpy somasy 2,2 mln.teńgege jalǵan kýpıýra alyndy.

Mysaly, aǵymdaǵy jyly 29 maýsymda Almaty qalasy boıynsha MKD qyzmetkerleri 3 azamatty ustady. Olardyń kóliginde 46 dana jalǵandyq belgileri bar 2 000 teńge nomınalymen aqsha kýpıýralary tabyldy. Dál sol kúni olardyń bireýiniń turatyn jerinde tintý kezinde kompıýter, 359 dana jalǵan aqsha belgisi bar banknottar, 2 000 teńge aqsha belgisi bar qaǵaz paraqtary tabyldy. Qylmystyq is sotqa joldandy.

Aymdaǵy jyly 13 maýsymda Almaty oblysy boıynsha MKD qyzmetkerleri 100 AQSh dollary nomınalyndaǵy 15 jalǵan aqsha kýpıýrasyn 100 000 teńgege ótkizý kezinde D degen azamatty ustady. Qylmystyq is sotqa joldandy.

Oıyn bıznesin zańsyz uıymdastyrýdyń jolyn kesý boıynsha belsendi sharalar qabyldandy.

19 astyrtyn kazıno, 52 onlaın-kazıno, 119 oıyn avtomattary zalynyń qyzmetiniń, 136 jalǵan lotereıa, býkmekerlik kontoranyń jáne totalızatorlardyń lıtsenzııasyz qyzmetiniń 98 faktisiniń joly kesildi.

Qazaqstan aýmaǵynda ınternet-kazıno qyzmetin kórsetýshi ınternet-resýrstarǵa monıtorıng júrgizý nátıjesinde Batys Qazaqstan jáne Ońtústik Qazaqstan oblystary boıynsha Departamentteri «Zerosyz» amerıkandyq, evropalyq, frantsýzdyq rýletkalary onlaın oıynynyń qyzmeti kórsetiletin 19 saıtty anyqtaǵan.

Bizdiń bólimshelerdiń qoldaýhattary negizinde prokýratýra organdary sotqa ınternet-resýrstardy zańsyz dep taný jáne Qazaqstan aýmaǵynda olardyń taratylýyna tyıym salý týraly talap-aryzdar joldap, olar qanaǵattandyryldy.

Sonymen qatar, Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha Departamenti Ýkraınada tirkelgen saıtqa qosylý arqyly qumar oıyndar júrgiziletin 32 Inbet  býkmekrlik kontoralaryn anyqtady. 25 qylmystyq is boıynsha sotqa joldanyp, olar boıynsha 13 úkim shyǵaryldy jáne 12 tulǵa sottaldy.

Sózdiń sońynda quqyq buzýshylyq jasaýdyń barlyq faktileri boıynsha azamattar bizge jáne bizdiń aýmaqtyq bólimshelerge júgine alatyndyǵyn atap ótkim keledi.