Ekonomıkalyq ósim taza energetıkany damytýǵa negizdelýi tıis
ASTANA. QazAqparat - 15-16 maýsymda «Astana EKSPO - 2017» kórme keshenindegi Kongress-ortalyqta H Astana ekonomıkalyq forýmy ótti. «Jańa energııa - jańa ekonomıka» taqyrybyna arnalǵan mereıtoılyq forýmnyń plenarlyq otyrysyna Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qatysyp, sóz sóıledi.
Arqa tósinde Nobel syılyǵynyń laýreattary, halyqaralyq uıymdar men bankter basshylary, saıası qaıratkerler, iri bıznes ókilderi, belgili ǵalymdar men sarapshylar bas qosqan alqaly jıynnyń kún tártibine jahandyq saýda jáne ınfraqurylym, ekonomıkalyq ósim, ınnovatsııalar men jasyl ekonomıka máseleleri arqaý boldy.
Álemdik ekonomıka qazir ózgeris ústinde. Ushqyr ýaqytqa saı qoǵam, tehnologııalar, áleýmettik qatynastar ózgerýde. Tórtkúl dúnıe ekonomıkalyq ósimniń jańa joldaryn, ózge eldermen, iri jáne óńirlik odaqtarmen aradaǵy ózara is-qımyl men áriptestiktiń jańa strategııasyn qarastyrýda.
Osy rette memleket basshysy Nursultan Nazarbaev plenarlyq otyrysta sóılegen sózinde Astana ekonomıkalyq forýmy on jylda ashyq pikirtalasqa arnalǵan mańyzdy halyqaralyq alań retinde tanylǵandyǵyn atap ótti. Forýmnyń bıylǵy «Jańa energııa - jańa ekonomıka» taqyryby EKSPO - 2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesimen úndes bolyp otyrǵandyǵyna nazar aýdardy. EKSPO - 2017 kórmesinde bolashaq energııasyna arnalǵan álemdegi úzdik ǵylymı ınjenerlik jetistikterdi kórýge bolady.
Júzden astam el men halyqaralyq uıymdar, iri korporatsııalar ózderiniń balamaly energetıka men jasyl tehnologııalar salasyndaǵy ozyq úlgileri men tájirıbelerin alyp keldi.
Elbasy mereıtoılyq Astana ekonomıkalyq forýmy tarıhı betburysty kezeńde ótkizilip otyrǵanyn aıtty. Osydan bir apta buryn Astanada ótken Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń sammıtinde Úndistan men Pákistan elderine uıym múshesi mártebesi berilgen bolatyn.
«Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna Úndistan men Pákistan kirgen soń 3 mıllıard adamdy qamtıtyn naryǵy bar jańa jahandyq oıynshy paıda boldy. Shanhaı yntymaqtastyq uıymy elderin Uly Jibek jolyn jańǵyrtý baǵdarlamasymen qamtý jańa ekonomıkalyq sýbóńirdi qalyptastyrady. Birikken Ulttar Uıymynyń Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh Shanhaı yntymaqtastyq uıymy «búgingi álemdik qurylymnyń mańyzdy tiregi» sanalatynyn, al beıbitshilikti saqtaýdyń eń myqty quraly - ınklıýzıvtik damý ekenin atap ótti. Búgingi forým osy ınklıýzıvtik jáne ornyqty damý máselesine arnalǵan», - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Qazirgi tańda álemdik energııa óndirisinde jańǵyrtylatyn qýat úlesi 24 paıyzǵa jetip otyr. Al 2040 jylǵa qaraı onyń úlesi 40 paıyzǵa jetedi degen boljam bar. Osy turǵyda Memleket basshysy qazirgi zamannyń teńdessiz jyldamdyqpen ózgerip, ekonomıkalyq ósý men ómir saltymyzdyń tabıǵatyn túbegeıli qaıta túrlendiretin tyń jańalyqtar men ǵylymı-tehnıkalyq sheshimder dáýiriniń kele jatqanyna nazar aýdardy.
Sonymen qatar, Memleket basshysy jahandyq ekonomıkalyq saıasat qorshaǵan ortanyń lastanýynyń shekti deńgeıge jetýi jáne jahandyq energııa tutynýdaǵy teńsizdiktiń artýy sııaqty búgingi syn-tegeýrinderge tolyq jaýap bere almaıtynyn aıtty.
Birinshiden, toǵyz jyl buryn oryn alǵan asa aýyr qarjy daǵdarysynyń negizgi sebepteri áli kúnge deıin joıylǵan joq. Oǵan álemdik ishki jalpy ónimnen 2-3 ese asatyn jahandyq qaryz ósimi qosylýda.
Ekinshiden, álemdik ekonomıkanyń ósý qarqynynyń qalpyna kelýi baıaý.
Úshinshiden, jahandyq saýdada keri úderis baıqalady. Byltyr saýdanyń álemdik ósiminiń qarqyny sońǵy 8 jyl ishindegi eń tómengi deńgeıdi kórsetti.
Tórtinshiden, qorshaǵan ortanyń lastanýy shekti kórsetkishterine jetken. BUU derekteri boıynsha, eger parnıktik gazdar problemasy sheshilmese, álemdik ekonomıka 12 trln dollarǵa deıin nemese álemdik ІJÓ-niń 16 paıyzyn joǵaltady. Besinshiden, jahandyq energııa tutynýda teńgerimsizdikter ósip keledi. Mundaı teńgerimsizdikter jahandyq jáne óńirlik aýqymdaǵy teris úderisterdiń sebebine aınalady. Mysaly, kóshi-qon aǵymdarynyń edáýir ósýi.
«Biz búgin osy máselelerdiń barlyǵyn dóńgelek ústel barysynda qonaqtarmen birge talqyladyq, olar ózderiniń tereń oılary men usynystaryn bildirdi», - dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy ekonomıkalyq ósimniń qordalanyp qalǵan problemalardy kóbeıtpeı, qaıta olardy sheshýge septigin tıgizýi mańyzdy ekenin atap ótti.
Memleket basshysy sondaı-aq ekonomıkalyq ósim taza energetıkany damytýǵa jáne ekologııany saqtaýǵa negizdelýge tıis ekenine nazar aýdaryp, Parıj kelisimin jalpyǵa birdeı oryndaýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
Qazaqstan on jyl buryn TMD elderi ishinde eń birinshi bolyp Ekologııalyq kodeks qabyldady. 2012 jyly energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligi týraly zań kúshine endi. Sol jyly elimiz «Bolashaq energııasy» taqyrybymen «EKSPO - 2017» halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesin ótkizý quqyǵyn jeńip aldy. 2013 jyly Qazaqstan TMD elderi arasynda eń alǵashqy bolyp jasyl ekonomıkaǵa kóshý tujyrymdamasyn qabyldady.
Sonymen qatar, Prezıdent elimiz¬de BUU qoldaýymen «Astana EKSPO - 2017» halyqaralyq kór¬me¬siniń negizinde Jasyl tehnologııalar men ınvestıtsııalardy damytý jónindegi halyqaralyq ortalyq quryla¬tyndyǵyn atap ótti. Ortalyq tolyǵymen «Jasyl kópir» áriptestik baǵdarlamasyna sáıkes qyzmet etetin bolady. AHQO men Jasyl tehnologııalar ortalyǵynyń birlesken qyzmeti bizdiń sýbóńirimizde ekologııalyq taza bıznes pen qarjynyń damýyna túrtki bolmaq.
