«Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń qazaqstandyq ǵylymı tarıhnamasy áli qalyptasqan joq» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

9 mamyr kúni Reseı astanasy - Máskeý qalasynda Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyna arnalǵan áskerı parad bolyp ótti. Qaısarlyq pen erjúrektiktiń, batyrlyq pen batyldyqtyń eren úlgisiniń aıǵaǵy - Uly Jeńis merekesine Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti Dmıtrıı Medvedevtiń arnaıy shaqyrýymen ózge de birqatar memleket basshylarynyń qatarynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev qatysty. «Egemen Qazaqstan» basylymynyń búgingi sanyndaǵy «Babalar amanatyn arqalaý - keıingi urpaq enshisinde» atty maqala osy dabyraly is-sharaǵa keńinen toqtalypty. «Máskeý tórinde ótken tarıhı sherýdiń bir ereksheligi oǵan tek Reseı qarýly kúshteri men áskerı­leri ǵana emes, fashıstik Germa­nııaǵa qarsy soǵysqan memleket­ter - Frantsııa, Ulybrıtanııa, AQSh, Polsha áskerıleriniń, ıaǵnı antıgıtlerlik koalıtsııa jaýyn­gerleriniń qatysqandyǵy boldy. 150-den astam áskerı teh­nıka men 127 tikushaq pen ushaq­tyń Qyzyl alańnan júrip, nemese ústinen ushyp ótýi, 11 myńnan astam sarbazdyń sap túzeýi de pa­rad­tyń tarıhı mánin asha tús­ken­deı. Osynshama aýqymdy ásker men tehnıka buryn-sońdy eshqan­daı paradqa tartylmaǵan eken. Olar­dyń arasynda babalar amana­tyn arqalaǵan qazaqtyń jas jaýynger­leri de bar edi. Tarıhı mánge ıe bul sherýge elimizdiń Qor­ǵanys mınıstrliginiń Qurmet qaraýyly rotasynyń 70 sarbazy qatysyp, saltanatty sapta asqaq kórindi»,- deıdi basylym.

Keshe elordadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Birikken Arab Ámirliginiń Qazaqstandaǵy mádenıet kúnderi qylqalam, qolóner sheberleriniń kórmelerimen aıshyqtalyp, eki eldiń óner ıeleri qatysýymen ótken dostyq ráýishtegi kontserttik baǵdarlamamen bastaldy. Bul týraly tolyǵyraq «Egemen Qazaqstan» gazetindegi «Alýan aıshyqty arab mádenıeti» atty maqaladan oqı alasyzdar.

«Imamdar jáne ımandylyq» osy taqyryppen jaryq kórgen atalmysh basylymdaǵy kelesi maqala Bas múftı, sheıh Ábsat­tar qajy Derbisáli hazret Al­matyda Nur-Múbárak ýnıver­sıtetin ıslamtaný mamandyǵy boıynsha bıyl bitiretin tú­lek­terdi qyzmetke bólgendigin aıtady. «2001 jyly 1 qyr­kúıekte stýdent­terge esigin ashqan respýblı­­ka­daǵy bir­den-bir joǵary bilimdi din mamandaryn daıarlaıtyn oqý ornynda fıhq (musylman zańy), aqıda (dinı senim), qasıetti Quran ilimderi, ıslam fılosofııasy, arab tili, arab mádenıeti tilin oqytý ádiste­me­si sekildi t.b. pánderden egıpettik jáne qazaqstandyq professorlar dáris oqydy. Kúni búginge deıin osy oqý orny elimiz óte muqtaj 150 ımam­ daıarlap, qyzmetke attandyrdy»,- dep jazdy basylym.

***

Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyn toılap jatqan tusta osy bir qanshama halyqqa qyrǵyn ákelgen soǵystyń qupııasy men shyndyǵy áli tolyǵymen ashylmaı otyr. Keńestik kezeńdegi kózqarastan arylyp, tarıhshylar jańasha zertteýge kóshkeli de qanshama jyl. Sodan beri ne ózgerdi? Álem halqynyń áli kúnge tizesi dirildeıtin soǵystyń aqıqaty qazir qalaı, qaı jerlerde aıtylyp júr? Buǵan dúnıejúzi búginde qandaı baǵa berip, onyń ishinde Qazaqstan qalaı zerttep júr? «Alash aınasy» búgingi sanynda joǵarydaǵy saýaldar tóńiregende tarıh ǵylymynyń doktory, professor Gúljaýhar Kókebaeva óz oılaryn ortaǵa salypty. Suhbat «Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń qazaqstandyq ǵylymı tarıhnamasy áli qalyptasqan joq» degen taqyryppen berilgen.

«On úshte otaý ıesi» degen qazaqtyń baıyrǵy salty búginde jaramsyz desek, qatelesedi ekenbiz. Sebebi búginde 16-ǵa tolar-tolmas bozbalalar áke bolýǵa erterek kirisip, sonyń nátıjesinde elimizde otaý qurýǵa yntalylar jyldan-jylǵa jasaryp baratqan kórinedi. Jýyrda Shymkent qalasyna qarasty Qursaı aýylynda onynshy synypta otaý qurǵan Nurbaqyt esimdi bozbala jaıly tolyǵyraq «Alash aınasy» gazetiniń búgingi sanynan oqı alasyzdar.

Boıyndaǵy bar óneri men qaltasyndaǵy bar qarajatyn salyp án jazdyryp, klıp túsire tura, onyń qyzyǵyn ózi kórmeı, «qaraqshylarǵa» jem bolyp kelgen oryndaýshylardyń endigi jerde «oqqaǵary» bar. Osy máseleniń sońyna budan bes jyl buryn shyraq alyp túsken ánshi, prodıýser Qydyráli Bolmanov «Demeý» atty prodıýserler men oryndaýshylar odaǵynyń qurylǵanyn resmı túrde málim etti. Bul týraly tolyǵyraq atalǵan basylymnyń «Órkenıet» betinen oryn alǵan «Demeý» ánshilerge demeý bola ala ma?» degen maqaladan oqısyzdar.

Sondaı-aq «Alash aınasy» gazetiniń búgingi sanynda aýylsharýashylyǵy máselesi de qozǵalady, atap aıtqanda, «Mal basy kóbeımeı turyp, ınfraqurylymdardy sala bastaý durys pa?» degen saýal gazettiń oı-kókpar aıdarynda talqyǵa túsedi.

***

Keshe el Prezıdenti - «Nur Otan» HDP Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev partııanyń Saıası keńesi Bıýrosynyń otyrysyn ótkizdi. Kezdesýge partııa Bıýrosynyń músheleri, Prezıdent Ákimshiliginiń ókilderi, depýtattar men Úkimet músheleri qatysty. Atalǵan taqyrypty arqaý etken maqala «Aıqyn» basylymynyń búgingi sanynda «Bizdiń partııa jaı baqylaýshy emes, júzege asyrýshy saıası kúshke aınalýǵa tıis!», degen Elbasynyń sózimen berilipti. «Otyrystyń kún tártibine jalǵyz másele - «Nur Otannyń» kezekten tys XII seziniń sheshimderin Memleket basshysynyń bıylǵy halyqqa Joldaýynda qoıylǵan mindettermen úılesimde iske asyrý barysyn talqylaý máselesi shyǵarylǵan eken. Áıtkenmen, Elbasy taqyryptyń tar aıasymen shektelip qalmaı, partııalastarymen kóptegen máseleler boıynsha pikir almasty. Osynda Nursultan Nazarbaev «Ult kóshbasshysy» ataǵan zańmen bekitý bastamasyna qatysty óz oıyn da ashyq aıtty»,-dep jazdy basylym.

«Másimov Úkimeti qymbatshylyqqa toıtarys bermek». Osy taqyryppen berilgen «Aıqyn» gazetindegi kelesi maqala jaǵymdy jańalyqty ortaǵa salypty. Maqala «Bılik barys jyly elimizdiń ishki jalpy óniminiń 7% ósimin qamtamasyz etýge mindetti! Taıaýda ǵana Úkimettiń jıynynda ol 2-3 paıyz jóninde aıtqan. Biraq qazir Qazaq eliniń «daǵdarystan keıingi damýǵa» den qoıyp, Elbasy Joldaýynda jarııa etilgen órleýge bastaǵandyǵyn jahanǵa pash etýdiń qajettiligi týyndap otyrǵan kórinedi. Sol sebepti ekonomıka men óndiriske jaýapty ortalyq organdar men jergilikti basshylyqtar «muqııat qarap, taǵy qaıda qandaı ósim rezervteri barlyǵyn» tabýǵa jumylýǵa tıis», degen Premer-Mınıstr Kárim Másimovtyń sózin keltire otyryp, Qazaqstan ekonomıkasynyń bıyl bıik belesti baǵyndyrýǵa áleýeti jetetindigin jazypty.

Sondaı-aq atalǵan basylymnyń «Aq sóıle!» aıdarynda «Tarıh qashanda adamnyń ornyn anyqtaıdy» degen taqyryppen general-maıor Aıtqalı Esenǵulovpen bolǵan suhbat jaryq kóripti. Suhbatta general Uly Otan soǵysy týraly jáne basqada ózekti máseleler tóńireginde oı órbitedi.

«Eýropa jáne TMD elderi Jeńistiń 65 jyldyǵyn toılap jatqan sátte Almaty qalasynda «soıqan» atys bolyp, oqıǵa saldarynan eki adam qaza taýyp, aýyr jaralanǵan bir adam shuǵyl jaǵdaıda qaladaǵy aýrýhanalardyń birine jetkizildi»,-dep jazdy «Aıqyn» gazetiniń búgingi sany. Bizge jetpegeni osy edi. Egjeı-tegjeıin gazettegi «Almatydaǵy atys» atty maqaladan oqı alasyzdar.