Prezıdent tapsyrmasy: egin jınaý naýqany ótken jyldan eki ese jyldam júrip jatyr

Mundaǵy sońǵy jyldardaǵy negizgi qural agroónerkásiptik keshendi memlekettik qoldaýǵa degen kózqarasty ózgertý boldy, salada jekelegen is-sharalardy qarjylandyrýdan bastap búkil óndiristik tsıkldy keshendi túrde qamtamasyz etýge nazar aýdaryldy.

Aldyn ala qarjylandyrý, resýrstarǵa jeńildikpen qol jetkizý, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jańartý, tyńaıtqyshtar men sapaly tuqymdardy qoldaný kólemin ulǵaıtý, sondaı-aq zamanaýı agrotehnologııalardy engizý dıqandarǵa maýsymǵa ýaqtyly daıyndalýǵa jáne egin jınaý jumystarynyń joǵary qarqynyn qamtamasyz etýge múmkindik berdi.

Egin jınaý qarqyny byltyrǵydan eki ese joǵary - ortasha ónimdilik gektarynan 14,6 tsentner

Jappaı egin jınaý naýqany elimizdiń barlyq negizgi agrarlyq aımaqtarynda 2026 jyldyń 15 tamyzynda bastaldy.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, búgingi tańda 2,6 mln gektardan dándi daqyldar jınaldy. Salystyrý úshin aıtsaq, ótken jyldyń sáıkes kezeńinde bul kórsetkish 1,3 mln gektar bolǵan edi.

17 tamyzdaǵy málimet boıynsha ortasha ónimdilik gektarynan 14,6 tsentnerdi qurady. Aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń negizgi túrleri boıynsha oń dınamıka baıqalady.

Ártaraptandyrý sheńberinde bıdaıdyń egistik alqaptary 875 myń gektarǵa qysqartyldy. Soǵan qaramastan jalpy ónim kólemi ósip keledi. Bul ár gektardan alynatyn ónimniń artyp, qoldanystaǵy egistik alqaptardyń tıimdirek paıdalanylyp otyrǵanyn kórsetedi.

Basqa da negizgi daqyldar boıynsha búgingi tańda 513 myń tonna kartop, 1,1 mln tonna kókónis jáne 1,6 mln tonna baqsha daqyldary jınaldy.

AÓK-ti qarjylandyrý úsh jylda jeti eseden astam ósti

Qol jetkizilgen kórsetkishter agrarlyq sektordy memlekettik qoldaýdy dáıekti túrde kúsheıtýdiń nátıjesi bolyp otyr.

Úsh jyl ishinde AÓK-ti qarjylandyrý kólemi 2023 jylǵy 140 mlrd teńgeden 2025 jyly 1 trln teńgege deıin ósti.

Bul rette óndiristik tsıkldiń alǵashqy kezeńderinde qarjy resýrstaryna qoljetimdilikti arttyrýǵa erekshe kóńil bólinip otyr.

Dıqandar dala jumystaryn aldyn ala josparlaýǵa jáne tuqym, tyńaıtqysh, ósimdikterdi qorǵaý quraldary, janar-jaǵarmaı men tehnıka syndy qajetti resýrstardy ýaqtyly satyp alýǵa múmkindik aldy. Bul egis naýqanyn ońtaıly agrotehnıkalyq merzimde júrgizýge jáne qajetti tehnologııalyq operatsııalardyń oryndalýyn qamtamasyz etýge múmkindik berdi.

Búgingi tańda tehnologııany saqtaý salanyń ónimdiligin arttyrýdyń negizgi rezervteriniń birine aınalýda.

Sońǵy eki jylda mıneraldy tyńaıtqyshtardy qoldaný kólemi úsh esege, ıaǵnı 1,8 mln tonnaǵa deıin ulǵaıdy. Osy jyly kórsetkishti 2,3 mln tonnaǵa deıin jetkizý josparlanýda.

Búginde 2 mln tonna tyńaıtqysh jetkizýge sharttar jasaldy, onyń 1,9 mln tonnasy nemese jyldyq jospardyń 83%-y aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge jóneltildi.

Tuqym qorynyń sapasyn arttyrý boıynsha jumystar da jalǵasýda. Elıtalyq tuqymdardy paıdalaný úlesi 2023 jylǵy 7,1%-dan qazirgi ýaqytta 11,6%-ǵa deıin ósti.

Sonymen bir mezgilde salany tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý sharalary da jedeldetilýde.

Jeńildikti lızıng baǵdarlamasy aıasynda qarjylandyrý kólemi 10 esege artyp, 2026 jyly 350 mlrd teńgege jetti.

Jyl basynan beri baǵdarlama aıasynda 256,3 mlrd teńge somasyna 6 790 ótinim qarjylandyrylyp, 7 718 birlik aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp alýǵa qoldaý kórsetildi.

Jalpy, ótken jyly aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileri shamamen 25 myń birlik zamanaýı tehnıka satyp aldy, al mashına-traktor parkiniń jańarý deńgeıi 2024 jylǵy 6%-dan 2025 jyly 6,5%-ǵa deıin ósti. Bıyl bul kórsetkishti 8%-ǵa jetkizý josparlanyp otyr.

Negizgi astyq egetin óńirlerde júrgizilgen taldaý sharýashylyqtardyń tehnologııalyq qamtamasyz etilý deńgeıi men túpkilikti ónimdilik arasyndaǵy turaqty baılanysty kórsetedi. Agrotehnologııalardy saqtaý jáne qajetti resýrstarmen qamtamasyz etý neǵurlym joǵary bolsa, óndiris tıimdiligi soǵurlym joǵary bolady.

Osyǵan baılanysty salany odan ári damytý ár gektardan alynatyn ónimdilikti arttyrýǵa, resýrstardy utymdy paıdalanýǵa jáne zamanaýı tehnologııalardy júıeli túrde engizýge baǵyttalady.

Astyq qoımalarynyń jalpy syıymdylyǵy 30,7 mln tonna: ınfraqurylym jańa ónimdi qabyldaýǵa daıyn 

Jańa ónimdi qabyldaýǵa qajetti ınfraqurylymnyń daıyndyǵy aldyn ala qamtamasyz etildi.

Oblys ákimdikteriniń derekterine sáıkes, respýblıkadaǵy astyq saqtaý qoımalarynyń jalpy syıymdylyǵy 30,7 mln tonnany quraıdy. Onyń 13,3 mln tonnasy jumys istep turǵan lıtsenzııalanǵan astyq qabyldaý kásiporyndarynyń, al 17,4 mln tonnasy aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileriniń saqtaý qýattaryna tıesili.

Qazirgi ýaqytta respýblıkada 189 jumys istep turǵan astyq qabyldaý kásiporny bar.

Qoldau.kz portalynyń derekterine sáıkes, lıtsenzııalanǵan astyq qoımalarynyń júktemesi 2,5 mln tonnany, ıaǵnı 18%-dy quraıdy. Bos saqtaý kólemi 10,7 mln tonna.

Agroónerkásiptik keshen sýbektilerin qoldaý maqsatynda mınıstrlik ınvestıtsııalyq sýbsıdııalaý túrinde memlekettik qoldaý kórsetedi. №21 «Astyq qoımalaryn salý jáne keńeıtý» jobasynyń pasporty boıynsha shyǵyndardy óteý mólsheri 25%-dy quraıdy.

Kelip túsip jatqan bıdaıdyń sapasy da joǵary deńgeıde saqtalýda. Jańa ónimnen lıtsenzııalanǵan astyq qabyldaý kásiporyndaryna barlyǵy 469,5 myń tonna astyq tústi. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńindegi kórsetkishten 4 esege jýyq joǵary. Byltyr osy kezeńde qabyldanǵan astyq kólemi 120,5 myń tonnany quraǵan.

Jańa ónimniń saqtaýǵa qabyldanǵan jumsaq bıdaıynyń 70%-y 3-synypqa, 18%-y 4-synypqa, al 12%-y 5-synypqa jáne synypqa jatpaıtyn bıdaıǵa tıesili.

Egin jınaý naýqanynyń úzdiksiz júrgizilýi sharýalarǵa dızel otynynyń turaqty jetkizilýi arqyly qamtamasyz etilýde

Egin jınaý naýqanyn ótkizýdiń negizgi sharttarynyń biri – agroónerkásiptik keshen sýbektilerin dızel otynymen ýaqtyly qamtamasyz etý. Bıyl Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Energetıka mınıstrligimen birlesip, aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerine janar-jaǵarmaı jetkizý kestesin qalyptastyrdy.

2026 jyly agrarlyq sektorǵa qarastyrylǵan dızel otynynyń jalpy kólemi 803 myń tonnany qurady. Onyń 402 myń tonnasy kóktemgi dala jumystaryna, 401 myń tonnasy kúzgi jumystarǵa baǵyttaldy.

Operatorlardyń (onyń ishinde tasymaldaý) shyǵyndaryn eskere otyryp, negizgi astyq egetin óńirlerdegi aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileri úshin dızel otynynyń túpkilikti baǵasy lıtrine 305–310 teńgeni quraıdy. Bul naryqtaǵy baǵadan 10%-ǵa tómen (aǵymdaǵy jyldyń tamyz aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha janarmaı quıý stansalaryndaǵy baǵa – 335–340 teńge/lıtr). Búgingi tańda dızel otynynyń 71 myń tonnasy tıeldi.

Aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerin otynmen qamtamasyz etý máselesi Úkimettiń turaqty baqylaýynda.

Egis alqaptaryn keńeıtýdiń ornyna ónimdilikti arttyrý ósimniń negizgi faktoryna aınalýda

Aǵymdaǵy egin jınaý naýqany agrarlyq sektordyń neǵurlym ónimdi modelge kóshýin kórsetedi: onda óndiris kóleminiń ósýi eń aldymen tıimdilik pen ónimdilikti arttyrý esebinen qamtamasyz etiledi.

Egis qurylymyndaǵy ózgerister salanyń tehnologııalyq jańarýymen qatar júrip jatyr. Tyńaıtqyshtar men sapaly tuqymdardy qoldaný kólemi artyp, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy jańartylyp, sý únemdeý tehnologııalary engizilýde. Memlekettik qoldaý óndiristik tsıkldiń negizgi kezeńderiniń barlyǵyn qamtıdy – aldyn ala qarjylandyrý men qajetti resýrstarmen qamtamasyz etýden bastap, sharýashylyqtardy jańǵyrtýǵa jáne qajetti ınfraqurylymdy damytýǵa deıin.

Úkimet qabyldap jatqan sharalardyń júıeliligi qol jetkizilgen nátıjelerdi bekitip, agroónerkásiptik keshen ónimdiligin odan ári arttyrý úshin turaqty negiz qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.

Aldaǵy jumys agrarlyq sektordyń ónimdiligin arttyrýǵa, zamanaýı tehnologııalardy engizýge, jer jáne sý resýrstaryn utymdy paıdalanýǵa, sondaı-aq shyǵyndardy azaıtyp, aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń ekonomıkalyq tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalady.

Bul Memleket basshysynyń ishki naryqty sapaly ónimmen qamtamasyz etýge jáne Qazaqstannyń eksporttyq áleýetin kezeń-kezeńimen arttyrýǵa, básekege qabiletti, tehnologııalyq ári ornyqty agroónerkásiptik keshen qalyptastyrý jónindegi strategııalyq mindetine sáıkes keledi. 

Osyǵan deıin bıyl jalpy jınalatyn egis alqaby 24,2 mln gektar bolsa, onyń 15,6 mln gektary dándi jáne burshaqty daqyl ekenin jazdyq.