E.Aıtmuhambet: Jasóspirimder men jastardyń minez-qulqyna erekshe mán berý qajet
ASTANA. QazAqparat - Jasóspirimder arasyndaǵy sýıtsıdaldy minez-qulyqtyń aldyn alý jáne psıhıkalyq densaýlyqty saqtaýǵa múmkindiginshe kóńil bólgen durys.
Bul týraly Atyraýda ótken oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń emdeý-profılaktıkalyq keńesiniń otyrysynda «Bilim Foundation» qoǵamdyq qorynyń atqarýshy dırektory Erlan Aıtmuhambet aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Jasóspirimder arasyndaǵy sýıtsıd boıynsha Qazaqstan sońǵy jıyrma jylda turaqty túrde jaǵdaıy múshkil memleketterdiń qatarynan tabylyp keledi. 1999 jyl men 2008 jyldyń arasynda jasóspirimder arasyndaǵy sýıtsıd 23%-ǵa artyp, 15-19 jas aralyǵyndaǵy jastar arasynda elimiz birinshi orynǵa shyqty. 2011 jyly 15-19 jáne 20-24 aralyǵyndaǵy jastar arasynda sýıtsıd koefıtsıenti 100 000 adamǵa shaqqanda 23,5 jáne 30,9-dy quraǵan. Al qazirgi tańda jyl saıyn 200-ge jýyq mektep jasyndaǵy bala ózine qol jumsap dúnıeden ozady. Osylaısha, sýıtsıd jasóspirimder óliminiń jol apatynan keıingi negizgi ekinshi sebebine aınaldy», - dedi E.Aıtmuhambet.
Onyń aıtýynsha, osy máseleni júıeli túrde sheshý úshin 2012 jyly Qazaqstannyń bes óńirinde jasóspirimder men jastardyń arasyndaǵy sýıtsıdaldy minez-qulyqty zertteý jumystary júrgizilgen.
«Nátıjesinde jasóspirimder arasyndaǵy ózine ózi qol salýshylyqty aldyn alýǵa múmkindik beretin ádisteme daıyndaldy. Al 2015 jyldan bastap Qyzylorda oblysyna engizilip, 2017 jyldyń 6 sáýirinde elimizdiń barlyq óńirlerdiń qatysýymen ótkizilgen konferentsııada onyń ońdy nátıjeleri jarııalandy. Іlki jobanyń tıimdiligin eskere otyryp ony elimizdiń barlyq oblystaryna engizý maqsatynda QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, Densaýlyq saqtaý jáne Іshki ister mınıstrlikteriniń birlesken buıryǵy qabyldanǵan bolatyn», - dedi ol.
Sonymen qatar ol atalǵan sharalardy júzege asyrý maqsatynda 2017 jyldyń shilde aıynan bastap Atyraý oblysynda «Jasóspirimderdiń densaýlyǵy men ómirlik daǵdylaryn qalyptastyrý jáne sýıtsıdtiń aldyn alý» baǵdarlamasy engizilgeli otyrǵanyn aıtty.
«Baǵdarlama barysynda Atyraý oblysyndaǵy barlyq 12 602 mektep pen kolledj muǵalimderi oqýshylardyń boıyndaǵy sýıtsıdaldy minez-qulyqty tanýǵa, 274 pedagog-psıhologtar sýıtsıdaldy qaýipti anyqtaýǵa, 243-qa jýyq emhana dárigerleri osy dertti emdeýge oqytylady. Jasóspirimdermen jumys isteıtin mamandar oqytylǵannan keıin qazan aıynan bastap oblystaǵy 26 000 jýyq 14 pen 16 jastaǵy jasóspirimderdiń psııhıkalyq densaýlyǵy baqylaýǵa alynady. Jasóspirimderge mentaldy densaýlyqtyń mańyzdylyǵy men strestik, depressııalyq jaǵdaılardan shyǵý úshin qajetti bilimder berilip, daǵdylarǵa úıretiledi. Sonymen qatar, qoǵamda mentaldy densaýlyqtyń adam ómirindegi mańyzdylyǵy jáne ony kútýdiń joldary men amaldary týraly aqparattyq-nasıhattyq jumystar júrgiziledi. Mundaı keshendi jumystardyń júrgizilýi mamandardy tıisti ádistememen qamtamasyz ete otyryp jáne jasóspirimderdiń, jalpy alǵanda qoǵamnyń saýattylyǵyn arttyra otyryp bul dertpen kúresýge múmkindik beredi», - dedi E.Aıtmuhambet.
Aıta keterligi, mamandar Keńes otyrysynda jasóspirimder arasyndaǵy sýıtsıdaldy minez-qulyqtyń aldyn alý jáne psıhıkalyq densaýlyqty saqtaýdaǵy dárigerlerdiń róli týraly máselelerdi de talqylady. Sondaı-aq, jasóspirimder arasyndaǵy sýıtsıdtiń aldyn alý jobasynyń Qyzylorda men Mańǵystaý oblystaryna engizý tájirıbesin qarastyrdy.
