Durys tamaqtaný kóp shyǵyndy qajet etedi degen jańsaq pikir - dıetolog

Gúlvıra Ibraevanyń negizgi mamandyǵy - ınjener-metrolog. M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetin támamdaǵan. Ol 8 aıdyń ishinde ózdiginen 24 kelige aryqtap, keıin bul tájirıbesimen áleýmettik jelilerde basqalarmen bólise bastady. «Búginge deıin myńdaǵan adamǵa kómegim tıdi», - deıdi tanymal dıetolog. Qazir onyń ınstagramdaǵy paraqshasynda 200 myńǵa jýyq oqyrman bar.

- Gúlvıra hanym, shamamen bir jyldyń ishinde 24 keli salmaqtan arylý ońaı is emes. Oǵan kúsh-jigerden bólek bir nárse túrtki bolýy qajet. Óz-ózińizdi qolǵa alýǵa ne sebep boldy?

- Turmysqa shyqqannan keıin birinen soń birin 3 sábıimdi dúnıege ákeldim. Úıde otyrǵannan keıin boıyma artyq salmaq jınap, bel aýyryp, bette ájim paıda bolyp, túrli keleńsiz jaǵdaılar oryn ala bastady. Óz-ózimdi baǵalaý degen tym tómen túsip, kúızeliske ushyradym. Kúıeýimniń maǵan degen kózqarasy ózgergendeı boldy. Bir kúni maǵan: «sen óz-ózińe qaramaısyń, men qalaı qaraımyn. Sen óz-ózińdi jaqsy kórmeısiń, men qalaı jaqsy kórýim kerek» dedi. Onyń osy sózi maǵan qatty áser etip, bir kúnniń ishinde ózimdi qolǵa alyp, aryqtaý jolyn izdeı bastadym. Internetti aqtaryp, dıetalarmen tanystym, jurttyń pikirin oqydym. Bir bilgenim, dıeta ustaý ýaqytsha áser etedi. Sol sebepti men durys tamaqtanýdy tańdap, artyq salmaqtan aryla bastadym. Nátıjesinde semizdikten ǵana emes, barlyq aýrý-syrqaýymnan aıyqtym. Bel aýrýy, súıekterdiń syrqyraýy basylyp, ózimdi jaqsy, jeńil sezinetin boldym. «Barlyq aýrý - astan» degen shyn eken.

- Áleýmettik jelide sizdi dıetolog, jattyqtyrýshy-motıvator retinde biledi. Bireýge birdeńeni úıretý úshin tájirıbeden basqa bilim de qajet emes pe?

- Iıa, durys aıtasyz. Men jaqsy kórsetkishke qol jetkizgennen keıin óz jetistigim jaıynda barsha álemge jar salǵym keldi. Tájirıbemmen bólisýdi maqsat ettim. Áleýmettik jelige kelýimniń de sebebi osy. Dıetolog mamandyǵy boıynsha arnaıy kýrstardan ótkenmin. Sertıfıkattarym bar, ıaǵnı bári zańdy. Qazirgi tańda oqyrmandarym jetkilikti. Bárimiz birge salamatty ómir saltyn ustanyp, durys tamaqtanyp júrmiz.

- Durys tamaqtaný júıesi degen ne? Ol da ózińe shekteý qoıý emes pe?

- Kópshilik durys tamaqtanýdy alǵashqyda qymbat, qoljetimsiz, sol sebepti múmkin emes dep oılaıdy. Biraq sonyń bári qate pikir. Úıde otyryp-aq, kóp qarajatty shyǵyndamaı durys tamaqtanýǵa bolatynyna kóz jetkizdim. Bastapqyda otbasy múshelerine kúndelikti úırengen tamaqtaryn bólek daıyndaıtynmyn. Al ózime mysaly, taýyqtyń etin, kúrishti sýǵa pisiremin. Ýaqyt óte aryqtaı bastadym, aýrýlarymnan aıyǵyp nátıje bolǵannan keıin joldasym da qyzyǵyp, qataryma qosyldy. Qazir bárimiz durys tamaqtanamyz. Keıde tamaq pisirýge zaýqyń bolmaıdy, sol kezde fast-fýdke tapsyrys bere qoıaıyn desem balalarym: «mama, ol zııan ǵoı, almaı-aq qoıaıyq» dep meni úıretip otyrady. Durys tamaqtaný degen tamaqtyń daıyndalý protsesine kóńil bólý. Barlyǵyn jeýge bolady, tek durys daıyndaı bilý kerek. Eń bastysy - maıǵa qýyrmaý kerek. Bul jerde adamǵa psıhologııalyq turǵyda qıynshylyq ákeletindeı shekteý qoıylmaıdy, durys tamaqtaný - arnaıy dıeta emes, tek tamaqtyń ázirlenýine durys kóńil bólse osynyń ózi kádimgideı áser etedi.

- Kóbine áıelder otyzdan asqan soń, qyryqqa jaqyndaǵanda tola bastaıdy. Dıeta ustap, ózin tamaqtan shektegenimen ol ýaqytsha ǵana áser beredi. Munyń sebebi nede?

- Artyq salmaǵy barlarǵa men aldymen dárigerge kórinýge, sonyń ishinde endokrınologtyń aldynan ótýge keńes berer edim. Jas kele gormonaldyq fonda ózgerister paıda bolady. Ony mindetti túrde emdeý kerek. Sol kezde sizdiń artyq salmaqtan arylý protsesińiz de tez júredi. Semizdiktiń úsh túri bar: birinshisi - tamaqtan, ıaǵnı asqazan sozylǵan, ekinshisi gormonaldyq fon, úshinshisi - tuqymqýalaýshylyq. Biraq osy úsheýinde de adam durys tamaqtaný arqyly, zat almasý protsesin durystaý nátıjesinde artyq salmaqtan aryla alady. Meniń tájirıbemde osy úsheýinen de nátıje kórgender bar. Eki jyldyń ishinde 10 myńnan astam adamǵa kómegim tıdi. Ony paraqshamnan kórseńizder bolady. Eń alǵashqy aptada 5-6 kg tastap jatady.

- Aryqtaǵysy keletinderge qandaı aqyl-keńes berer edińiz?

- Artyq salmaqpen kúreste óz basym kóptegen dıetalardy ustap kórdim, ishpegen dári-dármegim joq. Munyń bári bos áýreshilik eken. Kerisinshe aýrý tabýǵa bolady. Sol sebepti durys tamaqtanýǵa kóshýge keńes beremin. Erteńge qaldyrmaı búginnen bastańyz. Ol úshin arnaıy daıyndyqtyń qajeti joq, úıińizde ne bar sony durys ázirleý, ıaǵnı bý men sýǵa pisirý arqyly, maıly, táttiden bas tartý arqyly jaqsy kórsetkishke qol jetkizýge bolady. Jeıtin tamaǵyńyz alaqanyńyzdyń kóleminen aspasyn. Kúnine 4-5 ret az-azdan tamaq ishýdi úırenińiz. Tańǵy tamaqtan bas tartpańyz. Al qajetti salmaq turaqtalǵannan keıin aptasyna bir-eki ret súıikti kez-kelgen tamaǵyńyzdy shekten shyqpaı jeı beresiz. Árıne, kóp qımyldap, sportpen aınalysýdy da esten shyǵarmaǵan jón. Jattyǵýlardy da fıtnes zalǵa barmaı-aq, shyǵyndalmaı-aq úıde jasaýǵa bolady. Jas analarǵa, kóp balaly analarǵa úıde otyryp-aq munyń bárin jasaýǵa bolatynyn nasıhattap kelemin.

- Suhbatyńyzǵa rahmet!