Dýma dollarǵa tyıym salmaq
ASTANA. 13 mamyr. QazAqparat - Memlekettik dýma AQSh dollarynyń Reseı aýmaǵyndaǵy aınalymy men ony saqtaýǵa tyıym salýdy usyndy
Amerıkandyq dollardy eki jyl ishinde aınalymnan shyǵaryp, odan ári májbúrli tártippen tárkileýge usynys jasaldy.
Bul týraly tıisti zań jobasyn ázirlegen RLDP-dan depýtat Mıhaıl Degtıarev dollarǵa tyıym salý qajet dep sanaıdy. Onyń aıtýynsha, amerıkandyq valıýtaǵa qunsyzdaný qaýpi tónip tur, sondyqtan da reseılikterdi dollar baǵamynyń quldyraýynan qorǵaý qajet.
«Eger AQSh-tyń memlekettik qaryzy óse beretin bolsa, dollar júıesiniń kúıreýi 2017 jyldyń ózinde bolady. Odan ásirese dollarǵa táýeldilikten der kezinde qutylmaǵan elder zardap shegedi», - dep túsindirdi depýtat, eger biz bul sharany qolǵa almasaq, «taıaýdaǵy bes jylda 1990 jyldardaǵy bankterdiń aldanǵan salymshylary men qarjy pıramıdalary qurbandary sııaqty memlekettiń reseılik dollar ıelerine de kómektesýine týra keledi».
Sonymen birge, dollarǵa tyıym salý rýbldiń bedelin kóteredi jáne ekonomıkanyń amerıkandyq valıýtaǵa táýeldiligin azaıtady, dep sanaıdy parlamentshi. Eger zań jobasy qabyldanatyn bolsa, reseılikterge dollaryn satýǵa eki jyl múmkinshilik beriledi. Osy merzim aıaqtalǵannan keıin polıtsııa, salyq qyzmeti, keden, shekara qyzmeti jáne kóshi-qon esebi organdary ony bıýdjet esebine tárkileýdi bastaıdy. Amerıkandyq dollardan óz erkimen aıyrylǵysy kelmegender ákimshilik nemese qylmystyq jaýapkershilikke tartylady.
Memleket dýma lıberal-demokrattardyń bastamasyn qoldady, degenmen bir ǵana tyıym salýmen Reseıdiń qarjy júıesin nyǵaıtý múmkin emes ekenin moıyndady. «Reseıde dollardy saqtaýdy shekteıtin bir ǵana zańmen problemany sheshý múmkin emes, odan góri qarjy júıesin jáne ekonomıkalyq saıasatty ózgertý kerek. Bir ǵana zańnyń kómegimen rýbl dollardy yǵystyra almaıdy», - dedi Memlekettik dýmanyń ekonomıkalyq saıasat jónindegi komıteti tóraǵasynyń birinshi orynbasary, eser Mıhaıl Emelıanov.
Bıýdjet boıynsha komıtet múshesi, edınorosstyq Evgenıı Fedorov jaǵdaıdy ózgertý úshin Ortalyq banktiń saıasatyn ózgertý qajet degen pikirin bildirdi. «Bul problemany sheshý úshin ulttyq ınvestıtsııa júıesin jolǵa qoıý, ekononomıka salasyndaǵy egemendikti qalpyna keltirý qajet, Ortalyq bank ulttyq ekonomıkany tunshyqtyrýdyń ornyna kerisinshe, eýropalyq bankter sııaqty oǵan jumys jasaýy tıis», - dedi depýtat.
Degenmen sarapshylar Degtıarevtiń qaýpi jónsiz: dollar budan bylaı da kóshbasshy bolyp qala beredi, odan reseı ekonomıkasyna keletin qaýip joq degen senimde. Ekonomıkalyq damý ınstıtýtynyń keńesshisi Nıkıta Maslennıkovtiń aıtýynsha, dollardyń kúıreýiniń alǵysharttary joq, «dollardan bas tartý úshin Halyqaralyq valıýta qorynan shyǵyp, rýbldiń aıyrbastalýyn joıý qajet, buǵan eshkim de bara almaıdy».
Óz kezeginde, «Lanta Banktiń» ınvestıtsııalyq operatsııalar basqarmasynyń bastyǵy Oleg Poddymnıkov dollarǵa tyıym salý qara bazarda amerıkandyq valıýtanyń paıda bolýyna ákelip soǵady, al bul jaǵdaıdy ýshyqtyra túsedi» , dep atap ótti.
