Dýglas Paal: Qytaı óz aımaǵynda óte mańyzdy el, biraq áli sýperderjava emes
ASTANA. QazAqparat - Reseılik ınternet-basylym lenta.ru AQSh Ortalyq barlaý basqarmasynyń burynǵy mamany, Karnegı qorynyń vıtse-prezıdenti, kóp jyldan beri Qytaıdy zerttep kele jatqan maman Dýglas Paalmen suhbatty jarııalady.
«Egemen Qazaqstan» basylymy osy suhbattan negizgi tsıtatalardy jarııalap otyr.
Qytaı baıaǵyda «belesebet mingen adamdar» eli bolǵan. Qazir ol - aımaqtaǵy asa mańyzdy oıynshy. Biraq Qytaıdy jańa kóterilip kele jatqan sýperderjava dep te ataı almaımyn. Vashıngtonmen teńesý úshin Beıjiń áli 30 jyl asa ýaqyt jyldam qarqynmen damýy kerek. AQSh ta bir orynda turmaıtynyn eskerý kerek.
Qytaıdy tipti Japonııamen salystyrý erte. Japonııanyń ekonomıkasy men áskerı salaǵa jumsaıtyn shyǵyndary tómendese, al Qytaıdiki jyldam ósip otyrsa, eki eldiń áskerı teńiz kúshteriniń qýaty 2030 jyly ǵana teńesedi.
Eger qazir Beıjiń Shyǵys Qytaı teńizindegi Senkaký araldary úshin Tokıomen soǵysqa kılikse, kúıreı jeńilgen bolar edi. Úzdik teńizshiler, úzdik áskerı ushqyshtar, úzdik ushqyshtar - munyń eshqaısysy áli Qytaıda joq.
Buryn men AQSh pen Qytaı arasynda «janama soǵys» bolýy múmkin emes dep oılaıtynmyn (Janama soǵys- eki eldiń óz maqsattaryna jetý úshin úshinshi bir eldiń terrıtorııasynda jáne sol eldiń resýrstary kómegimen qaqtyǵysýy). Al qazir mundaı qaqtyǵys múmkin nársege aınaldy.
Ol Vetnam men Qytaıdyń nemese Japonııanyń Qytaımen soǵysy bolýy múmkin. Biz qalamaımyz, biraq ondaı qaqtyǵystyń alǵysharttary bar: Beıjiń óziniń múddelerin agressıvti jolmen qorǵap keledi. Jáne bizdiń odaqtastarymyzben qaqtyǵysqa túsýde. Biz olardy olardy qorǵaýǵa mindettimiz.
Menińshe, Qytaı Reseımen qazirgiden de tereń qatynasqa barǵysy keledi. Biraq Reseıdiń Qytaımen odaqtasýǵa namysy jibere qoımaıdy. Óıtkeni, Beıjiń ol odaqta «aǵa» bolǵysy keledi. Máskeý buǵan kóne qoımaıdy.
Obama Beıjiń qatysty «Qatań pozıtsııa ustaǵylaryń kele me? Bizdiń pozıtsııa odan da qatań bolady!» degen prıntsıpke kóshken sııaqty. Menińshe Beıjińmen dıalogta mundaı kózqaras jaramaıdy.
