Dosjan Mýsalıev: Memlekettik platformalarǵa ınternetsiz kirý múmkin bolady
ASTANA. KAZINFORM – Qazirgi tańda el aýmaǵyndaǵy aýyldardyń 42 paıyzynda optıkalyq ınternet bar. Aldaǵy ýaqytta bul kórsetkishti 92 paıyzǵa deıin jetkizý josparlanyp otyr. Bul týraly Jibek Joly telearnasynyń JJ Studio baǵdarlamasyna bergen suhbatynda QR jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý vıtse-mınıstri Dosjan Mýsalıev aıtty.
Kezekti Májilis otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine telekommýnıkatsııalar naryǵyn jáne derekterdi óńdeý ortalyqtaryn damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy tanystyryldy.
Vıtse-mınıstrdiń aıtýynsha, zań jobasy Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda ázirlenip jatyr. Qujatta barlyǵy 116 túzetý qarastyryldy, onyń 90-ǵa jýyǵy jumys toby aıasynda depýtattarmen maquldanǵan.
– Zań jobasy negizinen úsh baǵyttan turady. Birinshisi – baılanys sapasy men qoljetimdiligin arttyrý. Ekinshisi – telekommýnıkatsııa salasyn damytý. Úshinshisi – telekommýnıkatsııa salasyn qorǵaý jáne azamattardy alaıaqtyqtan saqtaý sharalary. Alaıaqtyqtyń aldyn alý maqsatynda jańa normalar engizilip otyr. Soǵan sáıkes, zańdy tulǵalar azamattarǵa qońyraý shalǵan kezde olardyń telefon nómirleri mindetti túrde tańbalanýy, ıaǵnı markırovkalanýy tıis, – dedi Dosjan Mýsalıev.
Onyń aıtýynsha, bıyl respýblıkalyq mańyzy bar avtojoldar mobıldi ınternetpen, al poıyzdar men ushaqtar spýtnıktik ınternetpen qamtylatyn bolady.
– Qazaqstanda poıyzdar men ushaqtarda ınternet qoljetimdi bolady. Bul baǵytta eń aldymen poıyzdar men ushaqtardy spýtnıktik ınternetpen qamtamasyz etý kózdelip otyr. «Qazaqstan temir joly» kompanııasy barlyq poıyzdardy ınternetpen qamtamasyz etý jumystaryn osy jyldyń ekinshi jartyjyldyǵynyń basyna deıin aıaqtaýy tıis. Al jyl sońyna deıin elimizge jetkiziletin jańa ushaqtarda ınternet qyzmeti iske qosylady, – dedi ol.
Zań jobasynda spýtnıktik ınternetke qatysty jańa normalar da qarastyrylǵan. Bul túzetýler Starlink, Amazon sııaqty halyqaralyq kompanııalardyń Qazaqstan aýmaǵynda zańdy túrde jumys isteýine múmkindik beredi.
– Qazir Starlink qyzmeti keńinen tanylyp otyr. Eń aldymen, ony turaqty eldi mekenderde qoldaný kózdeledi. Bizdiń oıymyzsha, bul – bólek naryq. Sonymen qatar ol baılanys operatorlarymen birge de jumys isteı alady. Mysaly, shalǵaı aýyldarǵa optıkalyq kabel tartý qıyn bolǵan jaǵdaıda ınternetti Starlink arqyly jetkizip, sol jerde bazalyq stantsııa ornatyp, mobıldi ınternet taratýǵa múmkindik bar, – dedi vıtse-mınıstr.
Qazirgi tańda keıbir aýyldarda ınternet jyldamdyǵy áli de 2G jáne 3G deńgeıinde qalyp otyr. Alaıda vıtse-mınıstrdiń aıtýynsha, bul baǵytta júıeli jumystar júrgizilip jatyr.
– 2025 jyly «Qazaqtelekom» kompanııasymen kelisimshartqa qol qoıdyq. Soǵan sáıkes, 3 myń aýyldyq eldi mekenge optıkalyq ınternet jetkizilýi tıis. Qazir aýyldardyń 42 paıyzynda optıkalyq ınternet bar. Qalǵan eldi mekenderde symdy nemese radıoınternet qoldanylyp otyr. Aldaǵy ýaqytta bul kórsetkishti 92 paıyzǵa deıin jetkizýdi kózdep otyrmyz. Sonymen qatar baılanys operatorlarynyń lıtsenzııalyq mindettemelerine sáıkes, 2028 jylǵa deıin barlyq aýyldyq eldi mekender 4G jelisine tolyq kóshiriledi, – dedi ol.
Sońǵy úsh jylda telekommýnıkatsııa salasyna tartylǵan ınvestıtsııa kólemi 1 trln teńgeden asypty. Spıkerdiń sózinshe, atalǵan qarjy optıkalyq jeliler tartýǵa, bazalyq stantsııalar ornatýǵa jáne baılanys sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan.
– Qazaqstan aýmaǵy jaǵynan álemde toǵyzynshy orynda turǵandyqtan, búkil aýmaqty ınternetpen qamtý ońaı emes. Optıkalyq jeli tartý, bazalyq stantsııalar ornatý jáne ınfraqurylymdy damytý aıtarlyqtaı qarjyny talap etedi. Bul baǵytta arnaıy baǵdarlamalar iske asyrylyp jatyr. Buǵan deıin aýyldarda 2G jelisi bolsa, keıin ol 3G-ge aýystyryldy. Qazir 3G jelisin kezeń-kezeńimen 4G jáne 5G tehnologııalaryna jańǵyrtý jumystary júrgizilýde. Munyń barlyǵy iri ınvestıtsııany qajet etedi, – dedi vıtse-mınıstr.
Sonymen qatar memlekettik platformalarǵa ınternetsiz qoljetimdilik berý máselesi de qarastyrylyp jatyr.
– Azamattar smartfonynda teńgerim bolmasa da, áleýmettik mańyzy bar memlekettik servısterdi paıdalana alady. Atap aıtqanda, eGov, Enbek.kz jáne basqa da memlekettik platformalarǵa tegin kirý múmkindigi beriledi, – dedi Dosjan Mýsalıev.
Sondaı-aq zań jobasynda derekterdi óńdeý ortalyqtaryn strategııalyq nysandar qataryna engizý usynylyp otyr. Eger zań jobasy maýsym aıynyń sońyna deıin Májilis pen Senatta tolyq maquldansa, Úkimet qaýlysymen asa mańyzdy data-ortalyqtar arnaıy tizimge engizilmek. Bul baǵyttaǵy jumystardy jyl sońyna deıin aıaqtaý josparlanyp otyr.
Aıta keteıik, Jibek Joly telearnasynyń mobıldi stýdııasyna suqbat bergen Baýyrjan Omarbekov saılaýaldy úgit-nasıhatta ashyqtyq pen teńdik kúsheıtiletinin aıtty.
