Dızeldik otyn naryǵyn memlekettik retteý shekteldi
ASTANA. QazAqparat - Sońǵy ýaqytta elimizdiń keıbir aımaqtarynda suıytylǵan munaı gazynyń tapshylyǵy sezilýde. Sonymen qatar, kórshiles Reseı men Qyrǵyzstan elderi bizdiń elden eki ese arzan baǵaǵa satyp, áketip jatyr. Osyǵan oraı QR Energetıka mınıstrligi dızeldik otyn naryǵyndaǵy baǵany memlekettik retteýdi shekteýdi usynǵan bolatyn.
Aıta keteıik, 19 mamyrdaǵy vedomstvoaralyq komıssııa otyrysynyń qorytyndysy boıynsha Energetıka mınıstrligi Ulttyq ekonomıka mınıstrligi, «Kazenergy» qaýymdastyǵy, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy, «QazMunaıGaz» AQ jáne «QazTransGaz» AQ ókilderiniń qatysýymen vedomstvoaralyq jumys tobyn qurǵan bolatyn.
Kórshi elderdegi suıyltylǵan munaı gazynyń kóterme baǵasy (Reseıde tonnasy 59 019 teńge, Tájikstanda - 104 864 teńge) joǵary bolǵandyqtan, janar-jaǵar maı solaı qaraı ketetini anyqtaldy. Óıtkeni jetkizýshiler úshin ónimin osy elderde satý tıimdirek. Sondaı-aq burynǵy kóterme baǵa bir tonna úshin 11 034 teńge bolǵanda, bıyl suıyltylǵan gaz óndirýshi zaýyttar shyǵynǵa ushyraǵan. Onyń ústine álemdik naryqta gaz baǵasynyń ósip otyrǵany taǵy bar. Osyǵan baılanysty ishki naryqtaǵy suıytylǵan munaı gazy baǵasyn bekitýdiń tıimdi tetigi qabyldandy. Sonyń ishinde Qazaqstannyń ishki naryǵy úshin óndirýshi zaýyttardan jetkiziletin gazdyń kóterme baǵasyn kóterý týraly sheshim qabyldandy.
Shekti kóterme baǵany tonnasyna 23 106,45 teńgege deıin ulǵaıtý kólik shyǵystarynyń ózgermeýi jáne gaz jelilik uıymdardyń shyǵystary men marjasyn qysqartý esebinen, onyń ishinde gazdy qaıta satý tizbegin qysqartý esebinen bólshek satý baǵasynyń eleýli kóterilýine ákelmeýi múmkin.
UEM TMR jáne BQK ústem kompanııalar úshin bólshek satý baǵasyn retteý kezinde gazdy tikeleı zaýyttan satyp alý baǵasyn eskerý qajettigin aıtty. Bul óz kezeginde bizdiń pikirimizshe, sońǵy baǵany ustap turýǵa múmkindik beredi, delingen Energetıka mınıstrliginiń habarlamasynda.
Sonymen qatar mınıstrlik júrgizgen taldaý boıynsha, 2013 jyly tonnasyna 32 643 teńge shekti kóterme baǵa kezinde ortasha bólshek satý baǵasy tonnasyna 99 059-dy quraǵan. Al, shekti kóterme baǵa tonnasyna 11 034 teńge bolǵan 2016 jyly ortasha bólshek satý baǵasy 84 404 teńgeni qurady. Osylaısha, shekti kóterme baǵany 32 643-ten 11 034 teńgege deıin tómendetkenniń ózinde, bólshek satylymda baǵanyń soǵan sáıkes tómendeýi baıqalmady. Bul negizinen gazjelilik uıymdar arasynda gazdy qaıta satý men tıisinshe bólshek saýda baǵasyn olardyń arasynda jasalǵan kelisim-sharttar boıynsha qalyptastyrýǵa baılanysty.
Osy turǵyda oryn alǵan túıtkilderdi joıý maqsatynda gazjelilik uıymdar arasynda gazdy qaıta satýǵa tyıym salýdy kózdeıtin «Gaz jáne gazben jabdyqtaý týraly» QR zańyna ózgerister engizildi. Ol ózgerister 1 shildede kúshine endi.
Ákimdikter men Qarjy mınıstrliginiń Memlekettik kiris komıtetine óńirlerde áleýmettik narazylyqqa jol bermeý maqsatynda bul máseleni turaqty baqylaýda ustaý kerektigi eskertildi. «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» QR Kodeksine sáıkes gazjelilik uıymdar arasynda gazdy kóterme ótkizý faktileri anyqtalǵan jaǵdaıda sýbektiler ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Sonymen qatar bólshek satý baǵasyn negizsiz kótergen faktilerdiń oryn alǵandyǵy anyqtalǵan jaǵdaıda jetkizýshi zaýyttardan tártipti buzǵan kompanııa úshin gaz tıeýdi shekteý týraly másele qaralatyn bolady.
Keńesip, kelisýler nátıjesinde ishki naryqqa jetkiziletin gazdyń kóterme baǵasyn ósirý týraly sheshim qabyldanyp, osyǵan oraı Energetıka mınıstrligi gazdyń bólshek saýdadaǵy baǵasy 115 teńgege qymbattaıdy.
