Din men ǵylymdy qarsy qoıýǵa bolmaıdy
ASTANA. 17 sáýir. QazAqparat - Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ǵylym komıtetiniń «Ǵylym ordasy» respýblıkalyq memlekettik kásiporny men QR Ulttyq ǵylym akademııasynyń uıymdastyrýymen Almatyda ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótti.
«Qazaq jeriniń ortaǵasyrlyq ǵulamalary jáne olardyń ıslam órkenıetindegi orny» degen atpen ótken jıynda Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı, sheıh Ábsattar qajy Derbisáli «IX-XVI ǵ. Otyrar jáne otyrarlyq ǵalymdar» degen taqyrypta baıandama jasady.
«Islam ozyq oı men progrestiń dini retinde qaı kezde de ǵylymı-aǵartýshylyq baǵytty negiz etip aldy. Sondyqtan da alǵashqy kúnnen adamzatty bilimge, oqýǵa úndedi. Quranǵa úńilýmen qatar alyp ǵalam kitabyn da qosa zerdeleýge shaqyryp, Uly Sheberdiń qudiretine sanaly túrde bas ıdirdi. Qasıetti Qurannyń alǵashqy aıaty «Seni jaratqan Rabbyńnyń atymen oqy!» dep bastalýy da oılanǵanǵa ǵıbrat»,-dep atap ótildi jıynda.
«Islam dini kelgennen keıin elimiz aýmaǵynda kóptegen álemge ataqty ǵalymdar shyqty. Mysalǵa aıtqanda, Orta Azııa men Qazaqstannan shyqqan danalar ishinde Ábý Násir ál-Farabı (870-950) - ǵylymnyń barlyq salasy, Ábý Raıhan ál-Bırýnı (973-1048) - ásirese geografııa, Ábý Álı Ibn Sına (980-1037) - medıtsına, Ulyqbek (1394-1449) - astronomııa, Ábý Ibrahım Ishaq ál-Farabı (951-?) men Ismaıl ál-Jaýharı ál-Farabı (?-1002) arab til bilimi Muhammed Haıdar Dýlatı (1499-155) tarıh fılologııa ǵylymdaryna ózindik úles qossa, bularmen qatar Isfıdjab-Saıram, Iasy-Túrkistan, Taraz ben Syǵanaqtan shyqqan asyl perzentterimiz de musylman zańy men hadıstaný, tápsir sekildi ıslamı ilimder salasyna qalam terbep, ıslam mádenıeti men ǵylymynan ózindik oryn aldy. Bul bizdiń dalamyzǵa tán Islam jolynyń basym baǵyttarynyń biri ǵylymı-aǵartýshylyq baǵyt bolatynyn kórsetýde», - dedi Bas múftı óz baıandamasynda.
Konferentsııada sóz alǵan QR Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti, akademık Murat Jurynov ǵylym men dindi qarsy qoıýǵa bolmaıtynyn jetkizdi. Ǵalymnyń paıymdaýynsha, Islam dini qoǵamdaǵy kez kelgen keleńsiz máseleni sheshýge qaýqarly. «Qazir álem elderi qaraqshylyqtan, urlyq-qarlyqtan, jezókshelik pen nashaqorlyq dertinen aıyǵýdyń jolyn tappaı, sarsańǵa túsýde. Al Islam dini mundaı qatigezdik pen kúnáǵa jol bermeıdi. Sondyqtan biz Islam dinine degen kózqarasymyzdy túzeýimiz kerek. Keńes kezinde Islam dinine qııanat jasaldy. Mine, bul naǵyz qastandyq edi», - dedi Murat Jurynov.
