Dımash Global Mixtape-ke bergen suhbatynda qazaq mádenıetiniń ereksheligi týraly aıtty
ASTANA. KAZINFORM — Jańa kontserttik týry qarsańynda Dımash Qudaıbergen Gremmı stýdııasynyń Global Mixtape atty jańa jobasynyń alǵashqy shyǵarylymyna qatysty. Jýrnalıst Valerı Lımen suhbat barysynda Dımash mýzykant retinde qalyptasý joly týraly oı bólisip, qazaq mádenıetiniń erekshelikteri men aldaǵy kontserttik josparlary týraly oı bólisti, dep jazdy dimashnews.com.
- Ómirbaıanyńyzben tanysqan kezde mýzykanyń taǵdyryńyzben áýelden bite qaınasqany meni erekshe tańǵaldyrdy. Balalyq shaǵyńyz týraly jáne mýzykamen alǵash qalaı tanysqanyńyz jóninde aıtyp berseńiz.
- Ata-anam — klassıkalyq mýzykalyq bilim alǵan, elimizge tanymal óner ıeleri. Sondyqtan bizdiń úıde mýzyka únemi shyrqalyp turatyn. Qazaqtyń dástúrli halyq ánderinen bastap, «Úsh tenor» atanǵan Plasıdo Domıngo, Hose Karreras jáne Lýchano Pavarottıdiń oryndaýyndaǵy ánderge deıin erekshe yqylaspen tyńdaıtynbyz. Túrli janrdaǵy kóptegen ánderdi tyńdap óstik. Meniń ártúrli janrda jumys isteýge degen erekshe yqylasymnyń sebebi de osynda dep oılaımyn.
- Ata-anańyzben birge sahnaǵa eki jasyńyzdan shyǵa bastaǵanyńyzdy estidim.
- Bes jasymnan. Qazir men 32 jasqa toldym. Demek, sahnada júrgenime 27 jylǵa jýyq ýaqyt bolypty…
- Sahnadaǵy erekshe harızmańyzdan 20 jyldan astam tájirıbeńiz bar ekeni anyq baıqalady. Bul — shynynda da uzaq jol. Ónerińizdi osyndaı joǵary deńgeıge jetkizgen de sol tájirıbe bolsa kerek. Qazaqstannyń mádenıeti men mýzykasy týraly taǵy da aıtyp berseńiz deımin. Menińshe, bul eki dúnıe de óte baı ári qyzyqty, ásirese osy mádenıetpen áli tanys emes adamdar úshin.
- Iá, qazaq mádenıeti — dalanyń úni. Bul mýzykada dombyra men taǵy bir dástúrli aspabymyz — qobyzdyń úni jeldiń gýilimen, qasqyrdyń ulyǵan daýysymen úndesedi. Onda shapqan jylqynyń dúbiri de, mahabbat tili de kórinis tabady. Bizdiń tarıhymyz ben ańyzdarymyz kúı ónerimen bite qaınasyp ketken. Kúı — tarıh pen sezimdi sózsiz baıandaıtyn dombyramen oryndalatyn týyndy. Mýzyka — ózindik ereksheligi bar til. Ony túsiný úshin sózdiń qajeti joq.
Al aıtys dástúrine kelsek… Ol — sóz saıysy tárizdi óner. Mysaly, reppen belgili bir uqsastyǵy bar, biraq sonymen birge odan edáýir erekshelenedi.
- ıAǵnı bir-birińizge kezekpen jaýap berip, sóz jarystyrasyzdar ǵoı? Bul óte áserli óner bolsa kerek. Al dombyranyń meni qyzyqtyrǵan tusy — syrttaı qaraǵanda qarapaıym aspap bolyp kórinedi: nebári eki ishegi bar. Biraq ózi óte…
- Kúrdeli aspap. Ony meńgerý óte qıyn.
- Bul aspapty meńgerýdi qıyndatatyn ne nárse?
- Bilmeımin. Dombyrada jıyrma jyldan astam ýaqyt oınasam da, áli de jetkilikti deńgeıde tarta almaıtyn sııaqtymyn.
- Bul sizdiń oıyńyz. Alaıda kópshilik qaýym sizdiń dombyrany óte jaqsy tartatynyńyzdy aıtar edi dep oılaımyn. Osy áńgime kelesi suraǵyma tabıǵı túrde ulasyp otyr. Mýzykant retindegi erekshe qyryńyzdyń biri — túrli mádenıettermen jáne qaýymdastyqtarmen baılanys ornatyp, kóptegen tilde án aıtyp, sóıleıtinińiz. Orys, qytaı, frantsýz, ıtalıan tilderi jáne men atap úlgermegen basqa da tilder bar. Meniń bilýimshe, jalpy 12 tilde án aıtyp, sóıleısiz. Bul qyzyǵýshylyǵyńyz qalaı qalyptasty?
- Ózge tilderdegi ánderdi úırený — adamdardyń maǵan ǵana emes, mádenıetimizge, elimizge kórsetken súıispenshiligi men qurmetine alǵys bildirý tásilim. Jaqynda jańa kontserttik týrymyzdy bastaımyz. Barǵan ár elde sol halyqtyń ana tilinde án oryndap kórgim keledi. Qolymnan keledi dep oılaımyn. Kóre jatarmyz.
- Men de qolyńyzdan keletinine senemin. Shyǵarmashylyǵyńyzǵa engizýge bolatyn tilder áli de kóp. Kelesi kezekte qaı elder men tilderdi tańdaıtynyńyzdy asyǵa kútemin. Mýzykant retindegi taǵy bir qyryńyzǵa toqtalsaq: siz tamasha ánshi ǵana emes, sonymen qatar kóptegen ánderdiń avtorysyz. Bul qabiletińiz de shyǵarmashylyǵyńyzdan kórinis tabady. Ánderińiz keıde mahabbat týraly bolsa, keıde jan tynyshtyǵyn izdeýge arnalady…
Bul taqyryptar álemniń ár túkpirindegi tyńdarmandaryńyzdyń júregine jol tabatynyna senimdimin. Sondyqtan oryndaıtyn jáne ózińiz jazatyn ánderdegi taqyryptarǵa kózqarasyńyz týraly tolyǵyraq bilgim keledi.
- Meniń basty muratym kommertsııalyq maqsatpen shektelmeıdi. Másele úırenýde emes… keshirińiz, aqsha tabýda emes. Aǵylshyn tilin jetik bilmegenim úshin keshirim suraımyn. Aıtaıyn degenim — basty maqsat aqsha tabý emes. Eń mańyzdysy — biz, óz aýdıtorııasy bar óner adamdary, halyqqa beıbitshilikti, izgilikti, mahabbat pen ózara túsinistikti eske salyp otyrýymyz kerek. Aqsha — ómirimizdegi eń basty qundylyq emes. Sondyqtan mende bar múmkindikti adamdarǵa osy nárseni eske salyp otyrý úshin paıdalanýǵa tyrysamyn.
- Bul — óte izgi oı. Adamdardyń Sizdi ónerpaz retinde nelikten sonshalyqty jaqsy kóretinin túsiný qıyn emes. Menińshe, mýzykańyz ǵana emes, sol mýzyka arqyly jetkizetin oıyńyz da qundy. Osylardyń bir arnaǵa toǵysýy erekshe áser qaldyrady.
- Qazaqstanda «Maqsatsyz adam — jelkensiz keme» degen maqal bar. Árıne, men álemniń eń úlken sahnasynda óner kórsetýdi armandadym jáne sol armanymdy júzege asyrý úshin eńbektendim. Sonymen qatar uly aqynymyz ári oıshylymyz Abaı izdenis ústindegi adamnyń maqsaty úlken bolatynyn, al izdegenin taptym degenniń maqsaty joıylatynyn eske salǵan. Menińshe, maqsatqa jetý jolynyń ózi — shynaıy murat. Sondyqtan alǵa umtylýdy jalǵastyra beremin.
- Alda sizdi kóptegen jańa dúnıeler kútip turǵanyn estidim: jankúıerlerińizben kezdesip, jańa jerlerdi sharlaısyz. Ońtústik Amerıkaǵa gastroldik sapar josparlap otyr ekensiz. Jaqyn ýaqyttaǵy josparlaryńyz týraly tolyǵyraq aıtyp berseńiz.
- Iá solaı, biraq bul jańalyqtardy ázirge jarııalaýǵa bola ma, oǵan tolyq senimdi emespin. Sondyqtan naqty aıta almaımyn, qupııa saqtaýǵa tıispin. Degenmen týr jıyrmadan astam eldi qamtıdy. Otyzdan, tipti qyryqtan da kóp bolýy múmkin… Men múmkindiginshe kóp kontsert berip, álemniń barlyq eline barǵym keledi. Óıtkeni jankúıerlerimmen kezdeskendi jaqsy kóremin.
Al bir-eki aptadan keıin YouTube arnamda «Medıson-skver-gardende» ótken kontsert týraly derekti fılmdi usynamyz. Muny qarapaıymdylyǵymdy saqtaı otyryp aıtqym keledi: TMD elderiniń óner ókilderi álemdegi eń úlken arenada, eń úlken kontsert zalynda alǵash ret aýqymdy kontsert ótkizdi. Bul men úshin de, elimiz úshin de zor mańyzǵa ıe.
Dımash Qudaıbergen úshin daýys — ónerin jetkizetin quraldan da keń uǵym. Ol — dástúr men shyǵarmashylyq izdenisti, Qazaqstan men álemdi, sondaı-aq ártúrli tilde sóılese de, ortaq emotsııalardy túsine alatyn adamdardy baılanystyratyn kópir. Kezekti kontserttik týr qarsańynda ol ár zalda, ár qalada, ár ánimen osy muratyn júzege asyrýdy jalǵastyratynyna senimimiz mol.
Brazılııa telearnasynda jas jas ónerpaz Dımash Qudaıbergenge tánti ekenin aıtty.
