DIAQB: Azamattardyń daýys berýine qajetti jaǵdaı jasalǵan
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Elordada EQYU-nyń demokratııalyq ınstıtýttar jáne adam quqyqtary jónindegi bıýrosynyń (DIAQB) saılaýdy baqylaý jónindegi halyqaralyq mıssııasy baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Jıynda sheteldik sarapshylar Qazaqstandaǵy saılaý úderisine oń baǵa berdi.
DIAQB mıssııasy saılaýshylardyń ulttyq tiziminiń naqtylyǵyn, azamattardyń tizimdermen tanysý múmkindigin, túrli jaǵdaılarda daýys berýge múmkindik beretin arnaıy tetikterdi, sondaı-aq múgedektigi bar azamattar úshin jasalǵan jaǵdaılardy saılaý úderisiniń oń tustary retinde atap ótti.
Ortalyq saılaý komıssııasy júrgizetin saılaýshylardyń ulttyq tiziminde 2 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha 12 605 788 azamat boldy. Mıssııa ókilderimen áńgimeleskenderdiń basym bóligi saılaýshylar tiziminiń durystyǵyna senetinin bildirgen. Azamattarǵa saılaýshylar tizimimen aldyn ala tanysýǵa múmkindik berildi.
Saılaý júıesinde azamattardyń túrli jaǵdaılarda óz daýysyn berýine múmkindik beretin birneshe tetik qarastyrylǵan. Saılaý kúni turǵylyqty jerinen tys jerde bolatyn azamattar aldyn ala ótinish berip, ýaqytsha júrgen jeri boıynsha saılaýshylar tizimine engizile aldy. Sonymen qatar basqa saılaý ýchaskesinde daýys berýge múmkindik beretin esepten shyǵarý kýálikteri qoldanyldy.
Densaýlyǵyna baılanysty saılaý ýchaskesine kele almaıtyn azamattar, otbasy múshelerine kútim jasaıtyn adamdar, sondaı-aq shalǵaı aýdandarda turatyn saılaýshylar tıisti ótinish bergen jaǵdaıda úıde daýys bere aldy. Zańda kózdelgen jaǵdaılarda arnaıy saılaý ýchaskeleri de quryldy.
Turaqty tirkelgen mekenjaıy joq azamattar úshin de arnaıy múmkindik qarastyrylǵan. Olar daýys berý kúni el boıynsha 221 saılaý ýchaskesinde jumys istegen onlaın júıe arqyly tirkeýden óte aldy.
Saılaý organdary múgedektigi bar azamattardyń daýys berýine qajetti jaǵdaı jasaýǵa erekshe kóńil bóldi. Saılaý ýchaskeleriniń atalǵan azamattar úshin qanshalyqty qolaıly ekeni tekserildi. Komıssııa múshelerin daıarlaý barysynda múgedektigi bar saılaýshylarmen jumys isteýge arnalǵan arnaıy beınekýrs qoldanyldy. Ortalyq saılaý komıssııasynyń otyrystarynda qazaq jáne orys tilderine, sondaı-aq ym tiline sınhrondy aýdarma qamtamasyz etildi.
Saılaý úderisiniń ashyqtyǵy basqa da baǵyttardan baıqaldy. Qoldanystaǵy zańnama, onyń ishinde sońǵy ózgerister men tolyqtyrýlardyń jáne zańǵa táýeldi aktilerdiń basym bóligi ashyq jarııalandy.
Saılaý úderisine qatysýshylardyń óz quqyqtaryn qorǵaý múmkindigi de qarastyrylǵan. Azamattar, saıası partııalar jáne basqa da sýbektiler saılaýǵa qatysty daýlar boıynsha saılaý komıssııalaryna, sottarǵa nemese prokýratýra organdaryna júgine alady. Zańnamada mundaı ótinishterdi qysqa merzimde qaraý tártibi belgilengen.
Bul tetikterdiń barlyǵy azamattardyń saılaý quqyǵyn is júzinde júzege asyrýyna jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan. Azamattyń daýys berý quqyǵyna ıe bolýy ǵana jetkiliksiz. Ol óziniń saılaýshylar tizimine engizilgenin teksere alýy, erekshe jaǵdaılarda daýys berý múmkindigine ıe bolýy jáne qajet bolǵan jaǵdaıda óz quqyǵyn zańda belgilengen tártippen qorǵaı alýy tıis.
DIAQB mıssııasynyń osy baǵyttarǵa bergen oń baǵasy Qazaqstandaǵy saılaý úderisinde rásimderdiń naqtylyǵyna, daýys berýdiń qoljetimdiligine jáne ashyqtyqqa erekshe mán beriletinin kórsetedi.
Aıta keteıik, EQYU DIAQB baqylaýshylary búkil el boıynsha jumys istegenin jazǵanbyz.
