Depýtattar «Qoshqar Ata» oıpatyndaǵy radıoaktıvti qaldyqtardy rekýltıvatsııalaýdy jalǵastyrýdy surady
NUR-SULTAN. QazAqparat – Májilistiń jalpy otyrysynda depýtattar «Qoshqar Ata» oıpatyndaǵy radıoaktıvti qaldyqtardy rekýltıvatsııalaý jumystaryn jalǵastyrýdy surady. Osy oraıda olar Premer-Mınıstrdiń orynbasary Roman Sklıardyń atyna saýal joldady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Barshamyzǵa málim Keńes Odaǵy kezinde Qazaqstan terrıtorııasy ártúrli jańa tehnologııalar men áskerı qarý-jaraqtardyń synaq polıgonyna aınaldy. Sonyń ishindegi eń aýyr zardaptar atom energııasyn paıdalaný úshin jasalǵan jumystardyń nátıjesinde boldy. Semeı synaq polıgonyn aıtpaǵanda, ýran óndirisiniń zardaptaryn áli kúnge deıin kórýdemiz. Ásirese, 77 sharshy kılometr aýmaqty alyp jatqan, «Qoshqar Ata» oıpatynda ornalasqan álemdegi eń úlken radıoaktıvtik qaldyqtar qoımasynyń ekologııalyq jaǵdaıy, Mańǵystaý úshin eń ózekti másele bolyp otyr. Onda jobamen 105 mln tonnadan astam ýytty, onyń ishinde 52 mln tonnadaı álsiz radıoaktıvtik qaldyqtar ornalasqan», - dedi depýtat Samat Musabaev.
Osy oraıda ol bul qoıma turǵyndar densaýlyǵyna keri áserip tıgizip jatqanyn, turǵyndardyń arasynda onkologııalyq jáne taǵy da basqa aýrýlardyń kórsetkishi óte joǵary ekenin atap ótti. Sonymen qatar, Qazaqstan ǵalymdarynyń «Qoshqar Ata» qoımasynyń aınalasyndaǵy janýarlar men ósimdikterdi zertteý nátıjeleri olarda mýtatsııalyq protsessterdiń bar ekenin kórsetti.
«Kezinde Elbasy Nursultan Nazarbaev jáne Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev bul qoımany rekýltıvatsııa jasaý jóninde tapsyrma bergen. Qaldyqtar qoımasynyń jeri 2012 jyl rásimdelip, jobalyq-smetalyq qujattary jasaqtalyp, radıoaktıvti qaldyqtar shań bolyp atmosferaǵa kóterilmes úshin, ashyq qalǵan 45 sharshy kılometrdeı jer 30 santımetr topyraqpen jabylatyn bolyp sheshim qabyldanǵan. Bul eń arzan jáne búgingi kúni ońtaıly sheshim edi. 2020 jyly osy jumystarǵa Mańǵystaý oblysynyń tabıǵat resýrstary jáne tabıǵatty paıdalaný basqarmasy konkýrs ótkizip, 15,5 mlrd teńgeni quraıtyn jumysqa merdiger anyqtalyp, rekýltıvatsııalyq jumystar jergilikti bıýdjettiń esebinen bastalǵan bolatyn. Sonymen qatar, bıyldyń kókteminde bul jobaǵa respýblıkalyq bıýdjetten 1 mlrd teńge qarjy qarastyrylǵan. Alaıda, jaqynda ótken Mańǵystaýdaǵy kezdesýlerimizde bul jumystardy Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi negizsiz toqtatyp tastaǵany belgili boldy. Respýblıkalyq bıýdjetten bólingen 1 mlrd teńge áli kúnge deıin jergilikti memlekettik organnyń esep shotyna aýdarylmaǵan», - dedi depýtat.
Onyń sózine qaraǵanda, rekýltıvatsııanyń toqtap qalýy Mańǵystaý turǵyndarynyń úlken narazylyǵyn týǵyzyp otyr. «Qoshqar Ata» oıpatyndaǵy radıoaktıvtik qaldyqtardy rekýltıvatsııalaýdyń áleýmettik mańyzynyń zor ekenin eskere otyryp, tez arada zalasyzdandyrý jumystaryn qaıtadan bastaý qajet.
«Ol úshin bıylǵa bólingen 1 mlrd teńge tıisti memlkettik organǵa tez arada aýdarylsyn jáne osy jobany toqtatqan laýazymdy tulǵanyń jaýapkershiligi qaralsyn», - dedi Samat Musabaev.
