Depýtattar Qazaqstannyń syrtqy qaryzyn óteý máselesin kóterdi
ASTANA. QazAqparat - Sońǵy tórt jylda Qazaqstannyń syrtqy qaryzy 8 esege ósken. Bul týraly búgin QR Parlamenti Májilisinde bıýdjettik zań jobalaryn tanystyrymy barysynda depýtat Amanjan Jamalov málim etti.
«2008 jyldan beri memlekettik jáne memleketpen kepildendiriletin qaryz 2,2 mıllıard dollardan 32 mıllıard AQSh dollaryna deıin ósken. Qaryzǵa qyzmet kórsetýge ketetin shyǵyn tórt jylda 8 esege ulǵaıǵan jáne bıýdjettiń keıbir mańyzdy shyǵyn baptarynan asyp ketip otyr. Mysaly, bilim berý men medıtsına syndy bıýdjettik shyǵyn baptarynan da joǵary», - dedi depýtat Ulttyq ekonomıka mınıstri Qýandyq Bıshimbaevqa qaratyp aıtqan sózinde.
Onyń paıymdaýynsha, syrtqy qaryzdyń ósýi bıýdjettiń turaqtylyǵyna óte úlken salmaq salady.
«Ásirese, ol Ulttyq qor qarajattaryn saqtyqta ustaýǵa qaýip tóndiredi», - dedi depýtat.
Májilismenniń eske salyp ótkenindeı, QR Ulttyq banki jasaǵan ekonomıkalyq damýdyń stsenarııinde, eger munaı baǵasy barreline - 30 dollardan, sondaı-aq valıýta baǵamy 1 dollarǵa shaqqanda 360 teńge shamasynda bolǵan jaǵdaıda Ulttyq qor qarajaty bıýdjettik shyǵystardy jabýǵa 5 jylǵa ǵana jetedi.
«Shetelden qaryz alý jalǵasa berse bolashaqta Ulttyq qor qarajatynsyz qalatyn jaıymyz bar. Úkimet aldaǵy ýaqyttarda syrtqy qaryz máselesin qalaı retteýdi josparlap otyr?», - dedi ol Bıshimbaevqa joldaǵan saýalynda. - Osyǵan taǵy qosqym keledi, Halyqaralyq qarjy qorynyń málimetterin keltirgen munda qısynsyz bolady. Halyqaralyq qarjy qorynyń baǵalaýy boıynsha, Qazaqstannyń syrtqy qaryzy 2014-2015 jyldary JІÓ-ge shaqqanda 14,7 paıyzdan 23 paıyzǵa óskendigin men bilemin. Damyǵan elderde onyń kólemi 90-100 paıyzǵa jetetindigin de bárimiz bilemiz. Biraq bul málimetterdi keltirgen qısynsyz. Sebebi olar ekonomıkasynda ónerkásibi men qyzmet kórsetý salasynyń úlesi basym damyǵan elder», - dedi depýtat.
"Memlekettik qaryzdy 90-100%-ǵa jetkizý degen maqsat joq bizde. Alaıda azdap ósim tirkeldi. Bul birqatar jobalardy júzege asyrýdan jáne sonymen qatar kiris kóleminiń kemýinen oryn aldy. Biz xalyqaralyq uıymdardan uzaqmerzimdi jáne "jumsaq" zaımdardy tartýdamyz. Úkimettik qaryz 21%, al memlekettik 24%, mine aıyrmashylyq... 2017 jyly memlekettik qaryzdarymyzdyń ósedi dep boljanyp otyrǵany, Ulttyq bank ishki naryqta qysqa merzimdi nottar shyǵarý qyzmetin belsendire tústi. Demek, qaryzdyń bul bóligi turaqty emes, qysqamerzimdi qaryz. Bul Ulttyq banktiń qyzmeti úshin qajet", - dedi mınıstr.
"Taǵy bir mańyzdy málimet, bizdiń jalpy qaryzymyzdyń jartysy - syrtqy, jartysy - ishki. ıAǵnı, JІÓ-niń 10%-y ǵana syrtqy qaryz. Bul baqylaýda ustaýǵa múmkindik beretin meje", - dedi ol.
