Depýtat tarıhı-mádenı eskertkishterdi búldirgenderdi qatań jazalaýdy suraıdy
ASTANA. 24 qazan. QazAqparat - Tarıhı-mádenı eskertkishterdi kúıretý, olarǵa kúıreý qaýpin tóndirý, kútip-ustalý erejelerin, retteletin qurylys aımaǵyn jáne tabıǵı landshaft aımaǵynyń paıdalaný rejımin buzǵandarǵa qoldanylatyn ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilik sharalaryn qataıtý kerek. Búgin QR Parlamenti Májilisiniń jalpy otyrysynda Úkimet basshysynyń atyna saýal joldaǵan depýtat Gúlnár Seıitmaǵanbetova osy máseleni kóterdi.
Saýal barysynda depýtat elimizde «Mádenı mura» baǵdarlamasynyń júzege asýynyń arqasynda tarıhı-mádenı jáne sáýlet eskertkishterin qorǵaýda, saqtaýda jáne paıdalanýda biryńǵaı júıe qalyptasyp, birtalaı jumystar jasalǵanyn aıtty. «Alaıda, osy saladaǵy memlekettik ýákiletti organnyń tarapynan kúni búginge deıin keıbir normatıvtik-quqyqtyq qujattardyń qabyldanbaýy tarıhı-mádenı eskertkishterdi saqtaý jáne qorǵaý isinde eleýli qıyndyqtar týǵyzýda. Sonyń saldarynan, sharýashylyq-óndiristik maqsatta jer ıgerý barysynda arheologııalyq zertteýler júrgizý isinde, sáýlet eskertkishterin qalpyna keltirýde árizdilikke jol beriledi, árkim óz bilgeninshe jumystar atqarýda, standarttar men erejeler joq. Al onyń bári saıyp kelgende eskertkishterdiń búlinýine, saqtalmaýyna alyp kelýde», - dedi G. Seıitmaǵanbetova.
Onyń paıymynsha atalǵan olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin «Restavratsııalyq úlgiler men erejeler», «Arheologııalyq saraptama men qazba jumystaryn júrgizý úlgileri men erejeleri», «Murajaı ekspozıtsııasyn jasaqtaý jáne qabyldaý» sekildi normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi daıyndap, qabyldaý kerek.
«Tarıhı-mádenı muralardyń kútip-ustalýyn qadaǵalaý barysynda týyndap otyrǵan taǵy bir kókeıtesti másele - tarıhı mádenı jáne sáýlet eskertkishterine zııankestik keltirgen, saqtalýyna qaýip tóndirgen, qorǵaý aımaqtarynda eskertkishtiń kelbetine nuqsan keltiretin jańa qurylys ornatqan, eskertkishti zańsyz (jergilikti ókiletti organnyń kelisiminsiz, qorǵaý mindettemeleri rásimdelmeı) paıdalanǵan jeke adamdar men laýazymdy tulǵalardy jaýapkershilikke tartýda zańdyq talaptardyń álsizdigi. Qazirgi tańda eskertkishke keıbir kezde orny tolmastaı zııankestik keltirgenderge «qylmystyq áreket quramy taobylmaǵandyqtan» ákimshilik jaýapkershilikke ǵana tartylyp, qoldanatyn shara azǵana aıyppul tóleýmen shekteledi. Qoldanystaǵy «Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq kodeksindegi» normalar eskertkishterge zııankestik jasaǵandardyń «ońaı qutylýyna» jol berip otyr. Olardyń jaýapkershilik sezinýine sebep bolmaı otyr. Sondyqtan, tarıhı mádenı eskertkishterdi kúıretý, olarǵa kúıreý qaýpin tóndirý, kútip-ustalý erejelerin, retteletin qurylys aımaǵyn jáne tabıǵı landshaft aımaǵynyń paıdalaný rejımin buzǵandarǵa qoldanylatyn ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilik sharalaryn qataıtý kerek», - deıdi depýtat.
