Depýtat seısmologııa salasyn tsıfrlandyrýǵa qatysty usynys aıtty
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Májilistiń jalpy otyrysynda depýtat Ábýtálip Mútáli Premer-mınıstr Oljas Bektenovke seısmologııa salasyn damytý týraly depýtattyq saýal joldady.
- Seısmıkalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý júıesin ári qaraı damytý máselesi Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy keıbir óńirlerdiń, ásirese, Almaty qalasy men Almaty oblystarynyń seısmıkalyq belsendi bolýy, jyldam ýrbanızatsııalaný jáne qurylys tyǵyzdyǵynyń artýy jaǵdaıynda asa ózektiligin saqtap otyr. Synı sátte jaqyndap kele jatqan jerdiń silkinýi týraly eskertý adamdarǵa múmkindiginshe qysqa merzimde kelýi mańyzdy. Halyqaralyq tájirıbe kórsetkendeı, seısmıkalyq qaýipterden eń tıimdi qorǵanys joly - ol geoderekterdi mańyzdy ınfraqurylymmen jáne qurylys sektorymen baılanystyryp, biryńǵaı tsıfrlyq kontýr qurý arqyly júzege asyrý, - dedi Á. Mútáli.
Onyń aıtýynsha, halyqqa aldyn ala eskertý jáne qulaqtandyrýdyń ıntegratsııalanǵan júıesin jasaý boıynsha jumys kezeń-kezeńimen júzege asyrylyp keledi. Sonymen qatar zamanaýı halyqaralyq tásilderdi eskere otyryp, monıtorıngileý, taldaý jáne qulaqtandyrý derekterin seısmıkalyq táýekelderdi basqarý ulttyq biryńǵaı kontýryna biriktirý mehanızmin damytýdy jalǵastyrý qajet.
- Osy salany tsıfrlandyrýǵa erekshe nazar aýdarý kerek. Jer silkingende reaktsııa birneshe sekýnd ishinde bolýy kerek. Munda jasandy ıntellekt múmkindikterin barynsha paıdalaný qajet. Qazirgi ýaqytta seısmologııalyq derekterdiń tsıfrlyq bazasyn kezeń-kezeńimen qalyptastyrý, sondaı-aq taldaý men modeldeýdiń zamanaýı ádisterin engizý máselelerin pysyqtaý júzege asyrylyp jatyr. Sonymen qatar múmkindikterdi esepteýdi keńeıtý men úlken derekterdi taldaý tehnologııalaryn qoldanýdy qosa alǵanda, osy baǵyttardy ári qaraı damytý boljamdyq baǵalaýdyń dáldigin jáne táýekelderdi basqarýdyń tıimdiligin arttyrýǵa yqpal etedi. Jalpy, Mınıstrlik qabyldap jatqan sharalar ulttyq seısmologııalyq qaýipsizdik júıesin ári qaraı damytýǵa negiz bolady jáne qoldaýdy talap etedi, - dedi depýtat.
Osy oraıda ol Qazaqstan Respýblıkasynyń seısmologııa salasyn damytýdyń 2024 – 2028 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparynyń is-sharalaryn ret-retimen iske asyrýdy qamtamasyz etýdi, elimizdiń seısmıkalyq qaýipti óńirlerinde seısmıkalyq aýdandarǵa bólý kartasyn ázirleýdi jáne ony engizýdi aıaqtaý boıynsha jumysty jalǵastyrýdy surady.
- Derekterdi monıtorıngileý, taldaý jáne halyqty erte qulaqtandyrý júıelerin seısmıkalyq táýekelderdi basqarýdyń ulttyq biryńǵaı kontýryna odan ári ıntegratsııalaý múmkindigin qarastyrý mańyzdy. Seısmologııa salasynyń tsıfrlyq ınfraqurylymyn damytýdy jáne seısmıkalyq táýekelderdi baǵalaý men basqarý salasynda vedomstvoaralyq úılestirýdi kúsheıtýdi jalǵastyrý qajet, - dedi Ábýtálip Mútáli.
Budan buryn habarlanǵandaı, otandyq ǵalymdar seısmıkalyq qaýipsizdikke arnalǵan otandyq tehnologııany synap jatyr.
