Depýtat sel qaýpi bar óńirlerdi zamanaýı jabdyqtarmen qamtamasyz etýdi surady
ASTANA. KAZINFORM – Májilis depýtaty Ábýtálip Mýtáli Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda taýly aımaqtardaǵy sel qaýpi máselesin kóterdi.
- Qazaqstannyń taýly aımaqtarynda sel qaýipsizdigin jáne tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý júıesiniń daıyndyǵyn qamtamasyz etý júıeli jumysty qajet etedi. Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń aqparatyn taldaý kezinde Úkimettiń shuǵyl nazaryn aýdaratyn birqatar másele men kedergiler anyqtaldy. 2021 jáne 2025 jyldar aralyǵynda terrıtorııamyzda 17 sel oqıǵasy tirkeldi. Olardyń barlyǵy zalalsyz, «mınımaldy áser» sanatynda tanyldy. Tabıǵı qaýip-qaterdiń basty sebebi retinde qarqyndy jaýyn-shashyn dep kórsetiledi. Al, usynylǵan derekter jalpylanǵan aqparatty qamtıdy. Táýekelder yqtımaldyǵy, eldi mekenderdiń osaldyǵy nemese ózge boljamdar jasaýǵa qajetti egjeı-tegjeıli aqparat joq, - dedi Á. Mýtáli.
Onyń aıtýynsha, ınjenerlik qorǵanysty qamtamasyz etetin ınfraqurylym jasaqtaý qarqyny da alańdatady. Sońǵy jyldary tek bir ǵana iri joba aıaqtaldy — Almatydaǵy «Aıýsaı» selge qarsy bógeti. Bul Almaty, Jetisý jáne Jambyl oblystaryn qosa alǵanda, basqa selge beıim aımaqtardaǵy yqtımal qaýipterdiń aýqymyna sáıkes kelmeıdi.
- Tsıfrlandyrýǵa kelsek, «Qazaqstan Ǵarysh Sapary» geoaqparattyq qyzmet kórsetedi, sondaı-aq jergilikti monıtorıng júıeleri iske qosylǵan. Olardan basqa elde jasandy ıntellekttini paıdalanatyn tolyqqandy aldyn ala boljaý, sensorlyq derekterdi saraptama modeldermen biriktirý jáne úlken derekter jıyntyǵyn óńdeıtin júıeler jetispeıdi. Jobalar aýqymy shekteýli jáne negizinen Almaty qalasyn qamtıdy. Sonymen qatar, keıbir sensorlar maýsymaralyq kezeńde isten shyǵarylady, bul úzdiksiz baqylaý deńgeıin edáýir tómendetip otyr, - dedi depýtat.
Onyń sózine qaraǵanda, selden qorǵaýǵa júıeli qarjylandyrýdyń jetispeýshiligi de anyqtaldy: keıingi jyldary memlekettik baǵdarlamalar men jobalarǵa maqsatty bıýdjettik qarajat bólingen joq. «Mass Alert» júıesi sııaqty zamanaýı quraldardy engizý kezeń-kezeńimen júzege asyrylyp keledi jáne selge beıim barlyq aımaqty qamtymaıdy, al boljaý júıelerimen ıntegratsııa álsiz.
- Osyǵan baılanysty Úkimetke sel qaýipsizdigi boıynsha biryńǵaı memlekettik baǵdarlamany ázirlep jáne bekitýdi, sel qaýpi joǵary aımaqtarda qorǵanys qurylystarynyń jetkiliksiz salyný sebepterine aýdıt júrgizý jáne tótenshe jaǵdaılar kezindegi yqtımal zalaldyń jańartylǵan esebimen qamtamasyz etýdi usynamyn. Munymen qosa, sý tasqyny men sel qaýpi bar barlyq aýdanda halyqty tótenshe jaǵdaılar týraly zamanaýı eskertý júıelerimen 100% qamtamasyz etýdiń naqty merzimderin belgileýdi suraımyn. Sonymen qatar, qarapaıym monıtorıngten jasandy ıntellektige negizdelgen boljaý júıelerin tolyq engizýge jáne barlyq sensorlyq derekti biryńǵaı analıtıkalyq platformaǵa biriktirýge sapaly kóshýdi qamtamasyz etý kerek, - dedi Ábýtálip Mýtáli.
Aıta keteıik, TJM Almatydaǵy jer silkinisinen keıin sel qaýpi bar ýchaskelerdi tekserdi.
