Depýtat iri qalalardaǵy ýrbanızatsııa máselesin sheshýdiń 8 jolyn usyndy

Onyń sózinshe, 2026 jylǵy 1 qyrkúıektegi jaǵdaı boıynsha Qazaqstan halqynyń 64%-dan astamy qalalarda turady.

— Memleket basshysy Joldaýynda qalalardy ekonomıkanyń, tehnologııalar men adamı kapıtaldyń ortalyqtary retinde aıqyndady. Alaıda jan-jaqty taldaý ýrbanızatsııa úderisiniń birkelki júrmeıtinin, retsizdik pen teńgerimsizdikke jol berilip otyrǵanyn kórsetedi. Elimizdegi 90 qalanyń áleýeti birkelki emes. Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynda búkil qala halqynyń 37%-dan astamy shoǵyrlanǵan. Mundaı teńgerimsizdik birqatar kúrdeli máselege ákep soǵýda, — dedi depýtat.

Ol jeke turǵyn úı qurylysy retsiz júrgizilgen aýqymdy aýmaqtarda jol, káriz júıesi men jaryqtandyrý sııaqty negizgi ınfraqurylym joq ekenin atap ótti.

Sonymen qatar, qala mańyndaǵy eldi mekenderdegi naqty halyq sany men tirkelgen turǵyndar sanynyń aıyrmashylyǵy kommýnaldyq jelilerge, kólik júıesine jáne áleýmettik nysandarǵa túsetin júktemeni arttyryp otyr.

Odan bólek, turǵyn úı qurylysy jańa jumys oryndaryn ashýmen qatar júzege aspaıdy. Turǵyn úıge jaqyn jerde jumys oryndary men qajetti qyzmetterdiń bolmaýy adamdardy kún saıyn birneshe saǵatyn jolǵa jumsaýǵa májbúr etedi. Bul ómir sapasyn tómendetedi.

— Joǵary jalaqy tólenetin jumys oryndarynyń tapshylyǵy, ınfraqurylymnyń tozýy, sapaly bilim berý, medıtsınalyq qyzmet pen demalys oryndarynyń jetispeýi halyqtyń basqa jaqqa kóshýine túrtki bolyp otyr. Sonyń saldarynan óńirler bilikti kadrlardan aıyrylyp, ınvestorlar úshin tartymdylyǵyn joǵaltady. Qazaqstandaǵy ýrbanızatsııa úderisi Úkimet pen ákimdikterdiń úılesimdi jumysyn qajet etedi, — dedi ıÝlııa Kýchınskaıa.

Atalǵan máselelerdi sheshý úshin ol atqarylýy tıis naqty usynystaryn jetkizdi:

· Keshendi qurylys salýdy baqylaý: turǵyn úılerge qonystandyrýdy ınjenerlik jelilerdi, joldar men áleýmettik nysandardy kezeń-kezeńimen paıdalanýǵa berý kestesimen qatań baılanystyrý qajet.
· Megapolısterdi ortalyqsyzdandyrý: jańa memlekettik mekemelerdi, joǵary oqý oryndary men aýrýhanalardy qalalardyń shetki aýdandary men qala mańyna ornalastyrý kerek. Bul balama jumys oryndaryn ashýǵa jáne qala ortalyǵyna túsetin júktemeni azaıtýǵa múmkindik beredi.
· Qalalarǵa aýdıt júrgizý: elimizdegi barlyq qalanyń ınfraqurylymdyq jáne ekonomıkalyq áleýetine keshendi taldaý júrgizip, ekonomıkalyq mamandanýyn eskere otyryp, olardy damytý josparlaryn ózektendirý mańyzdy.
· Aglomeratsııalardy qarjylandyrý: megapolıster men olarǵa irgeles oblystar arasyndaǵy bıýdjetaralyq qatynastardy ońtaılandyryp, ortaq ınfraqurylymǵa jumsalatyn shyǵyndardy ádil bólý tetigin qalyptastyrý qajet.
· Biryńǵaı kólik qatynasyn qalyptastyrý: naqty jolaýshylar aǵynyna sáıkes «qala — qala mańy» baǵyttary boıynsha úzdiksiz qatynaıtyn marshrýttar ázirlep, jyldam júretin qala mańy elektr poıyzdaryn iske qosý ózekti másele;
· Áleýmettik nysandardy túgendeý: mektepter, kitaphanalar men mádenıet úıleriniń ǵımarattaryn jergilikti jerlerde balalar sektsııalary men otbasylyq demalysty uıymdastyrý úshin paıdalanýǵa múmkindik beretin tetikterdi keńeıtý kerek;
· «Halyq qatysatyn bıýdjet» jobasyn keńeıtý: jobanyń aýqymyn jergilikti qoǵamdastyqtardyń mádenı bastamalaryn qamtý esebinen ulǵaıtyp, qarajatty eń aldymen qajettiligi joǵary aýdandarǵa baǵyttaǵan jón;
· Ýrbanızatsııa reıtıngin engizý: qalalardy óńirlik standarttar júıesi, kólik qatynasynyń qoljetimdiligi jáne azamattardyń qoǵamdyq ómirge qatysý deńgeıi boıynsha baǵalaıtyn keshendi reıtıng ázirleý mańyzdy.

Sonymen qatar, depýtat elimizdegi ýrbandalý úderisterin ǵylymı turǵydan súıemeldeý boıynsha júıeli jumys júrgizýdi usyndy.

Aıta keteıik, buǵan deıin shekten tys ýrbanızatsııany baıaýlatýdyń joldary qandaı ekenin jazǵanbyz.