Densaýlyq - zor baılyq
ASTANA. QazAqparat - Elbasymyz Nursultan Nazarbaev óziniń «Qazaqstan joly - 2050: Bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty tarıhı qujatynda densaýlyqty memleket damýynyń mańyzdy faktory retinde aıqyndap, sondaı-aq jeke adamnyń densaýlyǵy úshin memlekettiń, jumys berýshi men onyń óziniń ortaq jaýapkershiligin naqtylady, densaýlyq saqtaý júıesin damytýdyń negizgi qaǵıdatyn belgilep berdi.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń derekteri boıynsha adamnyń saýlyǵy medıtsına júıesine nebári 10 paıyz táýeldi eken. Al, 50 paıyzy ómir súrý sapasyna, densaýlyqty nyǵaıtý múmkindikterine, ómir saltyna tikeleı baılanysty. Bul úshin qoǵam da, jeke adam da bir kisideı jumylyp, kúsh-jigerlerin biriktirýleri qajet. Maqsat - tán men rýhty saýyqtyrý.
Álemniń damyǵan elderi bul oraıda ózderiniń ulttyq joba-josparlaryn jasap, dáıekti túrde júzege asyryp keledi. Qazaqstan da osynaý dúbirli dodadan tys qalyp otyrǵan joq. Adamnyń turmystyq ahýaly men ortasyn jaqsartý maqsatymen elimizde halyqaralyq jáne otandyq ozyq tájirıbege negizdeletin uzaq merzimdi densaýlyq saqtaý jobasy - «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy jasaldy. Membaǵdarlama salada qordalanyp qalǵan máselelerdi sheshýge, sondaı-aq ony 2050 jylǵa deıingi josparly da qaryshty damytýǵa baǵyttalǵan.
Qol jetkizgen jetistikterdi saraptap, kemshilikterge kóz jiberý úshin jýyrda Halyqaralyq Qaıta qurý jáne Damý Bankiniń sarapshylary osy membaǵdarlamany júzege asyrý nátıjeleri jónindegi esepti jarııalady. Oǵan sáıkes negizgi 6 baǵyt boıynsha oń nátıjelerge qol jetkizilgeni atap ótildi. Atap aıtqanda, profılaktıkalyq is-sharalardy, skrınıngtik zert¬teýlerdi kúsheıtý, áleýmettik mańyzdy aýrýlar men jaraqattardy aıqyndaýdy, emdeý men ońaltýdy jetildirý óte sátti, al qoǵamdyq densaýlyqty qorǵaý máseleleri boıynsha sektoraralyq jáne vedomstvoaralyq ózara is-qımyldyń tıimdiligin arttyrý, sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qyzmetti jetildirý aıtarlyq¬taı sátti, biryńǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesinde medıtsınalyq kómekti uıymdastyrýdy, basqarýdy jáne qarjylandyrýdy jetildirý óte sátti, medıtsınalyq, farmatsevtıkalyq bilim berýdi jetildirý; medıtsınadaǵy ınnovatsııalyq tehnologııalardy damytý jáne engizý sátti, dári-dármekterdiń halyq úshin qoljetimdi bolýy men sapasyn arttyrý, densaýlyq saqtaý uıymdaryn medıtsınalyq tehnıkamen jaraqtandyrýdy jaqsartý sátti oryndalǵan.
«Salamatty Qazaqstan» membaǵdarlamasyn iske asyrý salaǵa túbirinen jańa ózara qarym-qatynastar endirýge múmkindik berdi. Medıtsınalyq qyzmettiń jeke sektorynyń úlesi 24 paıyzǵa deıin ulǵaıdy, josparly emdeýge jatqyzý kezinde statsıonardy erkin tańdaýdy paıdalanǵan azamattar sany 2,3 ese artyp, ortasha alǵanda jylyna 800 myń adamǵa jetti. Nátıjesinde tósek qorynyń 14 myńnan astam birligi qysqartylyp, qaıta beıindeldi, joǵary mamandandyrylǵan medıtsınalyq kómek ásirese kardıohırýrgııada, ınterventsııalyq aralasýlar men transplantologııada qol jetimdi boldy, bul medıtsınalyq kómek kólemin edáýir ulǵaıtýǵa múmkindik berdi.
Aýrýdyń 11 túri boıynsha Ulttyq skrınıngtik baǵdarlama engizilip, baǵdarlama iske asyrylǵan sátten bastap 102 mıllıonnan astam skrınıngtik zertteýler júrgizilgen, atap aıtqanda jylyna 12,7 mıllıonnan astam adamdy qamtyǵan 25 mıllıonnan asatyn baqylaý jasalǵan. Salada kásibı me¬nedjmentti endirý jáne memlekettik medıtsına¬lyq qyzmet berýshilerdiń derbestigin arttyrý jónindegi is-sharalar bastalǵan, keıingi 3 jylda shamamen 7 myńdaı menedjer bilimin jetildirip, 70 paıyzdaı medıtsınalyq uıym sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy kásiporyn mártebesin alǵan. Kóliktik medıtsına damı tústi, ıaǵnı respýblıkada jyl saıyn 300 myńnan astam naýqasty tekserip-qaraıtyn 49 jyljymaly utqyr keshen, 200 myńnan asa adamdy qamtıtyn 3 medıtsınalyq poıyz jáne jyl saıyn el ishinde de, onyń shekarasynan tysqary da áýege 1000-ǵa jýyq ret kóteriletin sanıtarlyq avıatsııa jumys istegen.
Membaǵdarlamany iske asyrý barysynda respýb¬lıkadaǵy halyq sany 17 417,5 myń adamǵa deıin ulǵaıǵan, kútilip otyrǵan ómir súrý uzaqtyǵynyń kórsetkishi 2010 jylǵy deńgeıden (68,41 jas) 2,04 paıyzǵa ósip, 70,45 jasty qurap otyr.
Muny otandyq medıtsına qyz¬metkerleriniń aýyz toltyryp aıtatatyn jetistik¬teri dep nyq senimmen aıtýǵa bolady.
