DENSAÝLYQ: Súzbeniń paıdasy men zııany týraly

Súzbeniń paıdaly qasıetteri:

Súzbe sútten daıyndalǵan, kaltsıı mol keremet taǵam. Onda 14-ten 18 paıyzǵa deıin aqýyz mólsheri kezdesedi. Súzbede jasunyq qurylymy múlde joq. Sondyqtan, et, qus eti jáne balyqtaǵy aqýyz kózderinen erekshelenedi. Súzbe jeńil qabyldanady jáne tolyǵymen qorytylady.

Súzbede maıdyń kólemi 20 paıyzǵa deıin jetýi múmkin, biraq dıetalyq maısyzdandyrylǵan túrleri de bar. Súzbeniń maısyzdandyrylǵan túrleri amınqyshqylynyń almastyrylmaıtyn túri metıonınge baı. Ol aǵzadaǵy holesterın kólemin azaıtyp, baýyr maılanýynyń aldyn alady. Al baýyrdyń maılanýy aǵzaǵa toksınderdi nemese túrli dári-dármekterdi qabyldaýǵa májbúrleıdi.

Tuqym qýalaý arqyly keletin bulshyq et dıstrofııin emdeý kezinde aýyrǵan adamǵa anabolıkalyq steroıdtterdiń kóp dozasyn beredi. Osylaısha, steroıdtardyń baýyrǵa áser etýiniń aldyn alý úshin aýyrǵan adam mindetti túrle kúnine 300 gramm súzbe jeýi tıis.

Almastyrylmaıtyn amın qyshqyldarynan bólek (aqýyz) súzbe dárýmenderge (ásirese, A, E, R, V2, V6 jáne V12 ), folı qyshqylyna, kaltsıı tuzyna, temirge, natrıı, magnıı, medı, tsınk, ftor jáne fosforǵa baı. Osyndaı qundy zattardyń qosyndysynan soń, súzbe jaqsy qorytylady.

Aıaǵy aýyr jáne emizýli balasy bar áıelder kaltsıı men basqa da mıkroelementterge baı súzbeni jıi qoldanǵany jón. 5-7 aılyq sábıge de súzbe berýge bolady. Balalar úshin sútten jasalǵan, uzaq ýaqyt qaınatylmaǵan maısyz súzbe tıimdi. Súzbe aǵzadaǵy ulpanyń ósýine jáne qalypqa kelýine jaqsy áser etedi. Sonymen qatar, júıke júıesi men qan aınalym jáne júrek qyzmetine paıdaly.

Súzbe tek qana balalar úshin ǵana emes, egde adamdarǵa da asa qajet. Ol baýyrdy, aterosklerozdy jáne gıpertonııalyq aýrýlardy emdeý keshinde dıeta quramyna kiredi.

Súzbe asqazandaǵy jáne ultabardaǵy jarany, sozylmaly gastrıtti, ót qabyndaǵy sozylmaly aýrýlardy, pankreatıtti, ishek aýrýlaryn emdeýge kómektesedi. Súzbe kez kelgen dıeta quramyna enedi.

Quramyndaǵy kaltsıı tuzy men fosfordyń kólemi jáne ekeýiniń fızıologııalyq turǵydaǵy jaqsy qatynasynyń áserinen súzbe ózge taǵamdardan erekshelenedi: shamamen 0,4 %. Atap ótý kerek, súzbedegi kaltsııdiń moldyǵy týberkýlez kezinde, súıek synǵanda, rahıt kezinde, búırek pen júrek aýyrǵanda jaqsy áser etedi. Al súzbeni daıyndaý asa qıyn emes. Kóptegen ǵasyrlar burynǵy úrdis boıynsha daıyndalady.

Túıirshikti súzbe uzaq saqtalady, kólemi jóninen maılydan da úlken. Dıetalyq súzbe qant dıabetimen aýyratyndarǵa, álsiregen adamdarǵa, jaraqat alyp, kúıik shalǵan, júregi aýyratyn adamdarǵa asa qajet.

Emdik quramynyń áserinen súzbeniń emdik qasıeti de mol. Súzbe quramyndaǵy kazeın janýarlardaǵa aqýyzdy almastyryp, toıymdylyǵymen erekshelenedi. Emdik qasıetiniń arqasynda súzbe súıek tkanin qataıtady, aterosklerozdan qorǵaıdy. Súzbe kóptegen dıetalaradyń quramyna enedi. Súzbe júıke júıesin nyǵaıtyp, súıek tkanin qalpyna keltiretin qasıetimen de erekshe.

Asqazan-ishek aýrýlarynda súzbe emdik maqsatpen qoldanylady. Óıtkeni, qorytylýy tez, jeńil qabyldanady. Mundaı aýrýlar kezinde maısyzdandyrylǵan, dıetalyq súzbe nemese qaımaqqa uqsas, eń bastysy qyshqyldyǵy tómen súzbe qoldanǵan jón. Ádettegi súzbeniń qyshqyldyǵy asqazan jarasy nemese gastrıtpen aýyratyndar úshin de joǵary sanalady. Mundaı syrqaty bar adamdarǵa tyǵyz súzbeni usynamyz. Súzbeniń bul túrin úı jaǵdaıynda daıyndaǵan da ońaı. 1,5 lıtr qaınaǵan sútke jarty lıtr aıran qosamyz. Daıyndalǵan qospany súzgiden ótkizip alyńyz, súzbe daıyn. Mundaı súzbeni qaımaqpen aralastyryp jeýge de bolady.

Halyqtyq medıtsınada súzbeni paıdalandy. Ásirese, ókpe qabynýy men bronhıttti emdeıdi. Ol úshin qyshqyl súzbeden kompress daıyndaıdy: 200 gramm súzbeni bir as qasyq balmen aralastyrady. Alynǵan qospany tegistep mataǵa jaǵady da, joǵarydan jabady. Komprestti arqaǵa qoıyp, taza qaǵazben jabady. Muny ádette tún mezgilinde isteıdi.

Súzbeniń qaýipti jaqtary

Súzbeni tózýge bolmaıtyn aýrý kezinde qoldanbaıdy. Sonymen qatar, búırek aýyrǵan kezde de qaýipti. Óıtkeni, súzbe qatarynda aqýyz kóp. Odan bólek, maılylyǵy joǵary súzbe qandaǵy holesterın mólsherin kóbeıtedi jáne munyń nátıjesi semirý men aterosklerozǵa ákelýi múmkin.

Ýaqyty ótip ketken, buzylǵan súzbeni qoldanýǵa bolmaıdy (úı súzbesiniń merzimi 36 saǵat, al dúkennen satyp alynǵan súzbe 5 kúnge deıin shydaıdy). Óıtkeni, bul ishek ınfektsııasyn týdyrýy múmkin.