Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy reforma: qorytyndylar men perspektıvalar

Jetistikter, basymdyqtar men josparlar týraly Rrimeminister.kz saıtyna bergen suqbatynda vedomstvonyń jaýapty hatshysy Serikbol Mýsınov oı bólisti.

- Serikbol Rahymqanuly, densaýlyq salasynyń 2012 jylǵy aldyn ala qorytyndylaryn qalaı baǵalar edińiz? «Salamatty Qazaqstan» baǵdarlamasyn iske asyrý barysy týraly aıtyp berińizshi?

- Mınıstrlik óz jumysynyń basymdyǵy retinde jurtshylyqtyń ólim-jitimi men múgedektiginiń negizigi sebepteriniń aldyn alýdy ataıdy. 2010 jylmen salystyrǵanda, ómir jasynyń kútiletin uzaqtyǵy 0,6 jasqa (68,4) ulǵaıyp, 69,01 jasty (jospardaǵy 68,74 jasqa qaraǵanda) qurady. Ana óliminiń deńgeıi 19%, sábı óliminiń deńgeıi 8% azaıdy. Ár 1000 adamǵa shaqqandaǵy jalpy ólim-jitim 8,7 qurady, ıaǵnı 2,8% tómendedi. Qan aınalymy júıesi syrqatynan bolatyn ólim 27%, baqytsyz jaǵdaılardan, ýlaný men jaraqattanýdan bolatyn ólim 5%, týberkýlezden bolatyn ólim 10% azaıdy.

Respýblıkadaǵy sanıtarlyq-epıdemıologııalyq jaǵdaı turaqty, asa qaýipti juqpaly aýlarlar ákelý oqıǵasy tirkelgen joq. 15-49 jas aralyǵyndaǵy VICh-ınfektsııasynyń taralýy 0,2% deńgeıinde tur.

Budan basqa, úkimettik emes uıymdardy memlekettik áleýmettik tapsyrystardy oryndaýǵa tartý jalǵastyrylýda, onyń sheńberinde 2011 jyly 18 joba, 2012 jyly 25 joba júzege asyryldy.

Densaýlyq saqtaý mınıstrligi óńirlerdegi ákimdermen birlesip 2012 jyly respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjet esebinen 13 densaýlyq saqtaý nysanynyń qurylysyn aıaqtady, onyń ishinde «100 mektep jáne 100 aýrýhana» jáne «Densaýlyq saqtaý salasynyń 350 nysanyn salý» jobalary aıasynda 4 nysan bar.

Respýblıka kóleminde Ulttyq skrınıngtik baǵdarlama engizilgen. Búginde respýblıkada 500 astam psıhologtar men 2 100 astam áleýmettik qyzmetkerler jumys isteıdi, ekinshi jáne úshinshi medbıke laýazymy engizildi.

Astanada Elbasynyń tapsyrmasymen ashylǵan álemdik deńgeıdegi Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııalyq ortalyq tabysty jumys isteýde, onda biregeı ǵylymı zertteýler men operatsııalar júrgiziledi. Munda 2 myńnan astam kardıohırýrgııalyq operatsııa jasaldy. Alǵash ret osynda donor júregi aýystyryp salyndy.

A.N.Syzǵanov atyndaǵy ǵylymı hırýrgııa ortalyǵynda Almaty qalasynda týysqan donordan baýyr aýystyryp salynsa, Almaty qalasyndaǵy №7 klınıkalyq aýrýhana bazasynda búırek pen asqazan asty bezin salý operatsııasy jasaldy.

Budan basqa, respýblıkalyq mańyzdaǵy joldarda trassalyq dárigerlik-qutqarý beketteri salyndy jáne sanıtarlyq avıatsııa qyzmeti quryldy, onyń jumysyn úılestirý úshin Respýblıkalyq úılestirý ortalyǵy ashyldy.

2012 jyly biz Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti 2012 jyldyń naýryz aıynda bekitken «2012-2016 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynda onkologııalyq járdem berýdi damytý» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa kiristik.

Aýyl halqyna medıtsınalyq járdemniń qoljetimdiligin 49 jyljymaly medıtsınalyq keshen júzege asyrady, ony paıdalaný arqyly jyl basynan beri 500 myńnan astam adam tekserilýden ótti. Telemedıtsınany engizý jalǵasýda, qazirgi kezde 186 telemedıtsınalyq ortalyq jumys isteıdi, 12 myńnan astam telekonsýltatsııa berildi.

- Densaýlyq saqtaý salasynyń jekelegen baǵyttaryn qarjylandyrý týraly ne aıtar edińiz? Dárigerler men medıtsınalyq qyzmetkerlerdiń basqa da sanattarynyń eńbekteri qalaı yntalandyrylady?

- Ambýlatorııalyq deri-dármektik qamtamasyz etýdi jetildirýdiń arqasynda syrqattardyń jekelegen sanattary osy jyldan bastap tolyǵymen memleket esebinen qamtamasyz etiletinin aıtqym keledi. Osy maqsatta respýblıkalyq bıýdjetten 2,4 mlrd teńge bólindi. Syrqattardy ambýlatorlyq qamtamasyz etý úshin ADJKK sheńberinde 2012 jyly jergilikti bıýdjetten 23 mlrd teńgeden astam qarjy bólindi, 2011 jyly bul tsıfr 19 mlrd teńgeni quraǵan bolatyn.

Qazir Mınıstrlik Dúnıejúzilik Bankpen birlesip densaýlyq saqtaý salasyndaǵy tehnologııany berý jáne ınstıtýtsıonaldyq reformany júrgizýdi iske asyrýda. Joba densaýlyq salasyn qarjylandyrýdy jáne jańǵyrtýdy, aýrýhana sektoryn qaıta óńdeýdi, medıtsınalyq bilim berý men ǵylymdy reformalaýdy, densaýlyq saqtaýdyń aqparattyq júıesin damytýdy, dári-dármektik qamtamasyz etýdi jetildirýdi, DSU kirý baǵdarlamasy boıynsha azyq-túlik qaýipsizdigin saqtaýdy qarastyrady.

Ózderińiz bilesizder, baǵdarlamany júzege asyrý sapasy barlyq deńgeıdegi menedjmentke tikeleı baılanysty. Osy menedjment arqyly ákimshiliktiń qazirgi zamanǵy ádisteri, onyń ishinde eńbekke aqy tóleýdiń jańa ustanymdary engiziledi. Bul ustanym dárigerdi jumysynyń túpki nátıjesine, ıaǵnı emdeý sapasy men patsıenttiń qanaǵattanýshylyǵyna baǵyttaıdy. Ártaraptandyrylǵan ústeme aqylardy qosa eseptegende dárigerdiń ortasha jalaqysy - 116 myń teńge, orta medıtsına qyzmetkerleri men farmatsevtıkalyq qyzmetkerlerdiń jalaqysy - 75,4 myń teńgeni quraıtyn bolady.

2011 jyldan bastap jan basyna shaqqandaǵy yntalandyrý komponenti engizile bastady, bul da túpki nátıjege tikeleı baılanysty. Bul dárigerlerdiń jalaqysyna toqsan saıyn qosymsha 85 myń teńge, medbıkelerge - 48 myń teńge, áleýmettik qyzmetkerler men psıhologtarǵa - 32 myń teńge tóleýge múmkindik berdi.

Qarjylandyrýdyń jańa ustanymdary jeke jetkizýshilerdiń úlesin 16% deıin arttyrýǵa múmkindik berdi. Jekelegen emdeý-dıagnostıkalyq qyzmet túrlerin básekeles ortaǵa berý tájirıbesi júrgizilýde. Praktıka atalǵan ádistiń joǵary tıimdiligin kórsetip otyr.

- 2013 jylǵa arnalǵan perspektıvalar týraly aıtyp berińizshi. Sizderdiń Mınıstrlik qandaı boljamdar men josparlardy aldyna qoıyp otyr?

- Jańa jylda Mınıstrlik memlekettik baǵdarlamanyń basym baǵyttary - ana men bala ólimin azaıtýdy, qan aınalymy júıesi aýrýlarynan, onkologııalyq aýrýlardan, jaraqattanýdan, týberkýlezden bolatyn ólim-jitimdi azaıtý sharalaryn damytýdy jalǵastyra beretin bolady. Ekinshiden - biz elimizdiń barlyq óńirlerinde ınsýlttik ortalyqtardy ashýdy, úshinshiden - kólik medıtsınasyn damytýdy, «altyn ýaqyt» erejesin engizýdi josparlap otyrmyz.

Sondaı-aq, ambýlatorııalyq dári-dármektik qamtamasyz etýdi odan ári jetildirý, transplantatsııa jasaýdy damytý, óz densaýlyǵy úshin jaýapkershilikti arttyrýdy engizý, jalpy densaýlyq saqtaý salasyna medıtsınalyq járdemniń ınnovatsııalyq jobalary men aldyńǵy qatarly tehnologııalaryn engizýdi, pallıatıvti kómek qyzmetin damytýdy, bilim men prkatıkalyq daǵdylardy baǵalaý júıesin damytýdy, sondaı-aq jurtshylyq pen medıtsınalyq qaýymdastyqtardy dári-dármen quraldary týraly belsendi túrde aqparattandyrýdy josparlaýdamyz.