DENSAÝLYQ: Mamandar eresek adamdarǵa kúnine qansha saǵat uıyqtaý qajettigin aıtty
ASTANA. QazAqparat - Uıqy qanbaý nemese kóp uıyqtaý, eki jaǵdaı da densaýlyqqa zııan degen AQSh ǵalymdary jańa zertteý qorytyndysynan keıin bir aýyzdan 7-8 saǵat uıyqy týraly óz pikirlerimen bólisti, dep jazady Rosbalt.
«Eresek adam qansha ýaqyt uıyqtaý qajet? Bul - ǵalymdar men qarapaıym adamdardy baıaǵydan beri tolǵandyryp júrgen suraq. 8 saǵat uıyqtaý kerektigi burynnan belgili. Al keıbir adamdar eresekterge alty saǵattyq uıqy da jetkilikti deıdi. Bul qanshalyqty zııan, ıa bolmasa paıdaly. Ǵalymdar bul zertteýinde az uıyqtaýdyń nesimen qaýipti ekenin aıtty.
Táýligine 6 saǵat uıyqtaıtyn adamdar ózderin jaqsy sezinetinin aıtady. Negizinde olaı emes. Árdaıym uıqysy qanbaı júrý belgili ýaqytqa deıin qordalanyp kelip, densaýlyqqa qatty áser etedi, deıdi ǵalymdar.
Uıqy tapshylyǵy baıaý, jınaqtalady. Eger kúnde normadan tómen uıyqtasańyz, onda adamnyń este saqtaý men den qoıý qabileti álsireıdi, jumysqa qabileti tómendeıdi, aǵzanyń ımmýnıteti álsireıdi, ómirlik mańyzy bar organdardyń jumysy buzylady.
Aıta ketý kerek, búgingi ǵylymı zertteýler adamdardyń jas shamasyna qaraı qansha saǵat uıyqtaý kerektigin tómendegideı tujyrymdaǵan. Jańa týǵan náreste táýligine - 21-22 saǵat, alty aılyq náreste 14 saǵat, bir jasar sábı 13 saǵat uıyqtaıdy. Tórt jasar sábı táýligine - 12 saǵat, jeti jasar bala - 11 saǵat, on jasar bala - 10 saǵat uıyqtaıdy. 15 jasar jasóspirim táýligine - 9 saǵat, 17 jasar jasóspirimder 7 - 8 saǵat uıyqtasa da jetkilikti. Ǵalymdardyń ortaq pikiri boıynsha eresek adamdar úshin 7 men 9 saǵat uıqy kerek.
Al Qytaıdyń ejelde ómir súrgen dárigeri Hýa To adamdar erte turý ýaqytyn tań sheti sógilgen mezetke (03:00-5:00 aralyǵy) týralaǵany jón. Bul kezde qamyǵýǵa, ashýlanýǵa bolmaıdy. Olaı bolǵanda ókpe men baýyrǵa zaqym keledi. Osy ýaqyttarda oıana alsańyz kúndiz bir kún boıy sergek júresiz, deıdi. Onyń dárigerlik murasynda mynadaı tujyrym bar .
Túski kez, ıaǵnı saǵat 11:00-13:00 aralyǵy, júrekke qýat jetkiziletin ýaqyt, bul mezette uıyqtaýǵa mursa bolmasa, 15 mınýt jaılanyp otyryp, kózdi jumyp júıkeni tynyshtandyrsańyz, júrek qýatyńyz tolyq bolmaq. Júrek aýrýy barlar ár kúni osy eki ýaqytta uıyqtaýdy umytpasa, dene qýaty kún saıyn artady, júrek qaǵýy qalypqa túsedi. Al, dál tús mezgilinde kózdi jumyp 3 mınýt uıyqtaý eki saǵat uıyqtaǵanmen teń.
Jarym tún (tún ortasy: saǵat 23:00-den 01:00 aralyǵy). Shyndyǵynda jańa bir kún túngi saǵat 00-de emes 23:00-de bastalady. Biz saǵat 00-de bastalady dep aǵat túsinip júrmiz. Baýyrdyń bir ereksheligi, adam jatqanda qan qaıtady, otyrsań, tursań basqa múshege qan jiberedi. Baýyr men ót ekeýi aǵaıyn, biri aǵa, biri ini sekildi. Saǵat 23:00-de ót qan joly ashylady, eger uıyqtamasańyz, ót qýatyn zaqymdaıdy. Іshtegi 11 múshe ót qýatyna súıenedi, ót qýaty álsirese, ishki múshelerdiń barlyǵynyń qyzmeti álsireıdi, zat almasýy, ımmýnıtet kemıdi.
Tún ortasyndaǵy 5 mınýttyq uıqy 6 saǵattyq uıqynyń demalysyn syılaı alady. Sondyqtan, uıqysy qashyp júrgender nemese túndeletip jumys isteıtinder, jarym túnde ýaqytyn bólip jarty saǵat uıyqtap alsa, densaýlyǵyna túsetin artyq qysymdy jeńildetetin bolady.
Adam bir túngi uıyqtamaýdyń zııanyn 100 kúnde tolyqtaı almaq emes. Bir tún uıyqtaı almasańyz, jańa kletka jasalmaıdy. Kúndiz bir mıllıon kletka joıylyp, túnde 500 myńy ǵana tolyǵatyn bolsa, deneńizdiń qýaty álsireıdi.
Tún aýǵan kezde (túngi saǵat 01:00-03:00 aralyǵy) baýyrdyń qan jolynyń qyzmeti arta túsedi, bul kezde uıyqtamasańyz, baýyr ýly zattardy alastaı almaıdy, taza qan jasaı almaıdy. Qannyń qordalanýy jetersiz bolý sebebinen adamnyń óńi kógerip turady, ýaqyt uzara kele baýyr aýrýlaryna ońaı shaldyǵady.
Tamaq ishe sala shalqalap jatpańyz. Tósekte jatyp keleshek isterin oılamańyz. Jatqannan keıin, bar oıdan arylyp, erkin tynys alý kerek. Sanańyzǵa sansyz oı oralyp, tynyshyńyz ketse, tósekte aýnaqshyp jata bermeńiz. Bul adam júıkesin meıilinshe tozdyrady. Mundaıda biraz túregelip otyryp baryp jatqanyńyz jón.
