DENSAÝLYQ: Kartoppen qalaı emdelýge bolady?
ASTANA. QazAqparat - Árbir úıdiń ashanasynda bul kókónistiń kezdesetini anyq. Kartoptan myńdaǵan tamaq túrin daıyndaýǵa bolady eken. Sonymen qatar, kartop emge dárý ekenin bireý bilse, bireý bilmes.
Angına
Kartoptardyń usaǵyn tańdap alamyz. Jaqsylap jýyp, ydysqa az mólsherde sý quıyp, qaınatamyz. Sýdy az quıýymyzdyń sebebi, bý sýdan emes, kartoptan shyǵýy tıis. Kartoptyń ıisi qatty shyqqan soń, otty sóndirip, ystyq ydysty ústeldiń ústine ákelip qoıamyz. Basymyzdy kórpemen búrkep alyp, ydystyń ishine murnymyzben 10-15 mınýt shamasynda tereń demalamyz. Býmen demalyp bolǵan soń, salqyndap qalmas úshin jyldam kórpe jamylyp jatyńyz. Kúnine 1-2 ret jasaǵan jón. Joǵaryda jazylǵandaı emdeý joly angınany qaıtarýǵa jáne tynys alý joldarynyń qabynýyn basýǵa kómektesedi.
Joǵary temperatýra
2 kartopty úkkishten iri etip ótkizemiz. Oǵan 1 as qasyq sirke sýyn quıyp, birneshe qabattalǵan dákeniń ústine salyp shyǵyńyz. Daıyn kompressti mańdaıyńyzǵa qoıasyz. Biraz ýaqyttan soń alyp tastap, basqa jańasyn daıyndap mańdaıyńyzǵa qoıyńyz. Osy ádispen angınany ketirýge de paıdalansańyz bolady. Ol kezde kompressti moınyńyzǵa qoıyp, ústinen jyly oramalmen baılap tastaısyz.
Úsý
Sýyqtan qolyńyz qyzaryp ketse, qolyńyzdy kartop qaınatylǵan jyly sýǵa salyp, birneshe ýaqyt ustaǵannyń ózi jetkilikti. Bet terisiniń úsip ketken bólikterine kartop kompresin jasaýǵa bolady. Ol úshin qabyǵy ashylmaǵan kartoptardy qaınatyp, ystyq kúıinde jyldam ezińiz. Ystyǵyn joǵaltpaýy tıis. Dákege nemese mata bóligine kartop ezbesin jaǵyp, zaqymdalǵan jerińizge sýyp ketkenshe ustaý qajet. Odan soń maqtany lımon shyryny men sý aralasqan suıyqtyqqa malyp, zaqymdalǵan jerdi birneshe ret súrtińiz.
Kúıik
Kartopty tazalap, úkkishten ótkizińiz. Ony 4-5 ret oralǵan dákege salyp shyǵyńyz. Dákeni zaqymdalǵan jerge qoıyp, ústinen jaqsylap baılap shyǵyńyz. 2 saǵattan soń alyp tastap, basqa jańasyna aýystyryńyz. Eger qaınap jatyrǵan sý jáne maı tamshylaryna kúıip qalsańyz nemese qolyńyzdy ystyq ydysqa basyp alsańyz, aýyryp turǵan jerińizge jyldam kartopty tazartyp, ekige bólip basyńyz. Ár 2-3 mınýt saıyn aýystyryp, jańa kartop bólikterin basý qajet.
