DENSAÝLYQ: Baldyń 26 túrli emdik qasıeti

Maqsat.kz saıtynyń jazýynsha, ara balynyń basty em bolatyn aýrýlary men ony emge qoldaný tásilderi mynandaı:

1. Qol-aıaq jansyzdanǵanda, sary ara uıasynyń úlkeninen bir dana, kishileýinen 3-4 danasyn, jalqy ósken ýsarymsaqpen qosyp, janshyp aýrý jerge tańady. 2. Teri qyshymasyna: ara uıasyn(óńdelgen) spırtke 7 kúnshylap, 8 kúnnen bastap qyshymaǵa birneshe ret jaǵady. 3. Emshek bezi isingende ara uıasyn otqa órtep 6 gramyn sýǵa qaınatyp, samasyn tundyryp, sýynan kúnine 2-3 ret ishedi. 4. Ystyq, sýyqtan tis qaqsaǵanda: óńdelgen ara uıasyn, sýǵa buqtyryp, sýymen aýyzdy shaıqaıdy. Óńdelgen ara uıasynan kishkene mólsherde alyp, qaqsaǵan tiske basady. 5. Ara uıasynan bir dana, qyryqaıaqtan 2 dana, ashýtastan tıisti mólsherde alyp talqandaǵannan keıin ara uıasynyń ishine salyp artynan otqa biraz qyzdyryp, kendir maıyna aralastyryp tez arada jaraǵa jaǵady. 6. Balalar kindigi syrtqa shyǵyp ketkende ara uıasyn órtep, kúlin kindikke tańady. 7. Dızenterııaǵa: ara uıasyn keptirip untaqtaǵan soń 0,3 gr-nan kúnine 2-3 ret ishedi. Jasalý jáne ishý mólsheri 2-4 gramm. Quramynda balaýyz, aǵash maıy tektes zat jáne ushqysh maıy bar. 8. Úırenshikti ish qatýǵa baldan 60 gramm qara kúnjut dáninen 15 gramm. Baldy jylytyp, aralastyryp, qaınaǵan sýmen ekige bólip kúnine 2 ret ishedi. 9. Asqazannyń on eki eli ishek jarasyna baldan 60 gramm shıki qyzyl mııa tamyrynan 9 gramm mandarın qabyǵynan 6 gr-dy sýǵa laıyqty mólsherde joǵarydaǵy dárilerdi qosyp, qaınatyp samasyn súzip, bir kúnde úsh ret ishedi. 10. Ýly jándikter shaqqanda, shıqan, syzdaýyq shyqqan-da, baldan, uzyn sarymsaqtan tıisti mólsherde alyp, janshyp, balǵa aralastyryp jaraǵa tańsa, jaranyń aýzyn shyǵarady. Syzdap aýyrǵandy basady, qabynýyn qaıtarady. 11. Aýyzǵa aýyzdyq, qotyr shyqqanda, qas boıaý japyraǵy, bal ekeýin qosyp janshyp, ázirlegen dárini aýyzǵa salyp sorady. Sonymen birge qotyrǵa jaǵady. 12. Otqa, qaınaǵan sýǵa kúıgen jeńil kúıikke, jaranyń betin fızıologııalyq tuzdy sýmen tazalap jýyp, artynan jaraǵa bal jaǵady. 13. Tistiń túbin bekemdep, tisti aǵartýǵa bal men ýksýsty qosyp tisti 3-4 ret jýsa, tistiń túbi bekemdeledi, tis appaq bolady. 14. Qulaq aýrýlaryna: sıyr sútine, omyraý sútine, eshki sútine, bular bolmaǵanda jumyrtqanyń aǵyna baldy aralastyryp jylytyp, qulaqqa tamyzsa, ártúrli qulaq aýrýlaryn jazady. 15. Qutyrǵan ıt qapqanda, ýly jándikter shaqqanda, apıynnan ýlanǵanda, ziráni qaınatyp, qaınatpasyna bal qosyp ishkizse, ýytty qaıtarady, aýyrǵandy basady. 16. Qan qysymy órlegende zyǵyrdan 50 gr. baldan 60 gr-dy 220 gr. qaınaǵan sýǵa qosyp kúnine eki ret ishse qan qysymyn tómendetedi. 17. Máıitti bir mezgil saqtaýǵa týra kelse bútin denesin balmenen tegis sylap qoısa máıit tıisti ýaqytqa deıin buzylmaıdy. Shıpalyq emge qajet mólsheri 10-20 gr-nan aspaýy kerek. Baldyń quramynda glıýkoza, frýktoza, saharoza, ósimdik jelimderi, belok, ferment, balaýyz, boıaý zaty, hosh ıisti zattar, mıneraldy tuzdar jáne A, D, E vıtamınderi bar. 18. Uıqysyzdyqtan qutylý úshin jasalatyn ár túrli em bar. Solardyń ishindegi eń tıimdisi - bal jeý. Jatar aldynda 1 shaı qasyq baldy 1 staqan jyly sýǵa aralastyryp ishse, júıkege jaıly áser etip, tez uıyqtaýǵa kómektesedi. Monshada emen japyraqtarymen shabyný da jaqsy uıyqtaýǵa septigin tıgizedi. Taza aýada kóbirek júrý, kúndelikti bir ýaqytta daǵdylaný da óz kezeginde uıqynyń turaqtylyǵyna yqpal etedi. Uıqysyzdyq ártúrli jaǵdaılarǵa baılanysty bolady. Qan azdyqtan bolatyn uıqysyzdyqqa ystyq sý quıǵan jylytqyshty aıaqqa basý kerek. Bir jaǵdaılarǵa mazasyzdanǵannan uıqyńyz qashsa, jatar aldynda jyly sút ishýge bolady. Al qan qysymy joǵary adamdarǵa uıqysyzdyq pen bas aýrýlarynan arylý úshin arnaýly jastyqtar bar. 19. Sýyq tıgende, tumaýratqan kezde baldy ystyq sútke, nemese lımonnyń shyrynyna qosyp, naýqastan ábden aıyqqansha ishken durys. Ol úshin bir staqan ystyq sútke bir shaı qasyq qosyp ishedi. Al, sút jaqpaıtyn adam bútin bir lımonnyń shyrynyna 100 gr. bal qosyp, ábden ezilgenshe aralastyryp, suıylǵan soń paıdalanýyna bolady. Ony ishkende eki-úsh kúndeı jyly úıde jatqany jón. Óıtkeni, bal adamdy terletedi, al terlegen kezde tez sýyq tıedi. Ońdaıda adam jótele beredi. Sondaı-aq, sháınekte qaınap turǵan sýǵa bir as qasyq bal qosyp, aýyz ben muryndy býlaý tamaqtyń qyzarǵanyn basady. 20. Asqazan, ishek naýqasyna shaldyqqan, ne qyshqyly asa kóbeıip, kerisinshe, óte azaıyp ketken adamdardyń da baldy em retinde paıdalanǵany jón. Ásirese, asqazanynda jarasy bar naýqas tamaqtyń aldynda bir jarym, eki saǵat buryn, nemese tamaqtan úsh saǵat keıin úzbeı bal jep otyrsa, aýrýy báseńsip, júrek aınýy men asqazannyń qyjyldaýy basylady, ári bal qannyń quramyndaǵy gemoglobındi (qyzyl túıirshik) kóbeıtedi. Qyshqyly az adamdar bir as qasyq baldy tamaqty isher aldynda ǵana jese, ol as qorytatyn shyrynnyń kóbirek bólinýine áser etedi. Al, qyshqyly kóp adamdar tamaqtan 1,5-2 saǵat buryn paıdalansa, asqazan qyshqylyn azaıtady. 21. Jóteldi basý úshin pııazdyń sóline bal, sary maı, ne qoıdyń maıyn qosyp ishken durys. Sondaı-aq, 1 lıtr sýǵa untaqtalǵan 500 gramm pııaz, 400 gramm qant jáne 50 gramm baldy qosyp, baıaý janǵan otta úsh saǵattaı qaınatyp, sýyǵan soń, shyny ydysqa quı-yp, aýzyn myqtap bekitip qoıady. Ony sýyq tıip, qatty jótelgen adam as qasyqpen kúnine bes-alty ret ishýi kerek. 22. Baldy, ásirese, baýyry jáne ót joly aýyratyn adamdar kóbirek paıdalanady. Ony belgili bir mólsherde aq irimshikke (tvorog), sábizge, lımon shyrynyna qosyp jegen durys. Keıde turyptyń (redka) ishin úńgip, oǵan baldy toltyryp qoıyp, úsh - tórt saǵattan soń daıyn bolǵan shyryndy ót joly aýyratyn eresek adamǵa as qasyqpen, al balaǵa sháı qasyqpen kúnine 2 - 3 ret berý kerek. Mundaı ádis ót joly men búırekte qum, tas jınalýdan saqtaıdy. Sondaı-aq, bir staqan sál jylytylǵan mıneral sýyna bir as qasyq bal qosyp, ony ash qarynǵa iship, bir jarym, ne eki saǵattaı qyrynan jatyp, baýyrǵa asa ystyq emes grelka basqan jón. Sonda baýyrda jınalyp qalǵan óttiń asqazanǵa qaraı aǵyp ótip, baýyrdyń jeńildenýine áser etedi. 23. Balyqtyń maıyna qosylǵan bal asqynǵan jaraqatty ońaı jazady. Aýzy ýylǵan adam bal jese tez aıyǵatyny belgili. Bal kúıgen jerge de paıdaly. Kúıikke baldy kúnine eki ret jaǵyp otyrý kerek. Jaraǵa jaǵatyn dárini 60 gramm balǵa bir sháı qasyq balyq maıyn qosyp, jaqsylap aralastyryp jasaıdy. 24. Baldy úkkishten ótkizilgen sábizden qosyp, bankige salyp biraz ýaqyt qoısa, ábden erip, sábizdiń shyrynyna qosylyp, tosap sııaqty óte tátti taǵam bolady. Ony, ásirese, baýyry, ót joly aýyratyndar em retinde paıdalansa, shıpalyq qasıeti mol. Bal qosylǵan sábizdiń quramynda karotın dep atalatyn dárýmendi zat jaqsy saqtalady. Baldy lımonǵa qosyp saqtasa, búıregi, baýyry, ót joly aýyratyndarǵa óte paıdaly. Ókpe aýrýyna shaldyqqan kisi kúnine 100-150 gramm bal jep otyrýy kerek. Ony qoıdyń ish maıyna eritip, ishýge bolady. Sondaı-aq, 6 gramm joljelken japyraǵyna 200 gramm sý jáne 30 gramm baldy aralastyryp, qaınatyp, ony kúnine as qasyqpen úsh ret ishse, bronhıt, plevrıt, ókpe aýrýlaryna shıpaly. 25. Bal - júrek aýrýy bar adamǵa da taptyrmaıtyn em. Ony belgili bir mólsherde anardyń (granat) shyrynyna qosyp ta ishedi. Qatarynan bir-eki aı úzbeı ishken aýrý adamnyń jaǵdaıy ájeptáýir jaqsarady. Keýdesi jıi qysylyp, júrek soǵýy nasharlaǵan adamǵa da bal jaqsy kómektesedi. Qatarynan bir-eki aı úzbeı kúnine 50-140 gramǵa deıin bal jegen adamnyń jaǵdaıy ejeptáýir jaqsarady. 26. Bal men shokoladtyń salmaq tastaýǵa da ózindik paıdasy bar. Qońyr shokoladtyń kakaosynyń quramynda maıdy ydyratatyn elementter bolsa, bal jaǵyp jasalǵan massajdyń qan aınalymyn jaqsartatyn qasıeti bar. Ár aǵzanyń qalypty qyzmet atqarýyna úlken septigin tıgizedi.