DENSAÝLYQ: Aryqtaý úshin durys tamaqtaný kerek

Eger aryqtaǵyńyz kelse, tamaqtanyńyz. Eń bastysy, durys tamaqtanyńyz. Birinshiden, maı ratsıondaryn qysqartý kerek. Eskeretin jáıt, eger bul áreketti tez ári kenetten bastasańyz, sizdiń salmaq qosyp alýyńyz ǵajap emes. Sebebi adam aǵzasy ózderi eskere bermeıtin belgili bir kúızelispen árekettesken. Salmaq ósip bara jatqanynda jeńil tamaqtanýǵa kóshken nemese belsendi áreket jasaý arqyly deneden shyǵatyn qýattyń mólsherin arttyrǵan jón.
Jáne de taǵamnyń qýatyn maı men kómirsýynyń esebinen azaıtý, aqýyzdar taǵamnyń almastyrýǵa bolmaıtyn bóligi bolǵandyqtan olardy azaıtpaý qajet.
Artyq salmaq qosýdy qalamaıtyn adam et, sút ónimderin, maldyń maıyn, táttilerdi, nan, botqa, kartopty kóp qoldanbaıdy, tábetti arttyratyn dámdeýishter men aşy nárselerdi shekteıdi, tuzdy óte az mólsherde paıdalanady.
Sondaı-aq, quramynda kómirsýlar men qant mólsheri kóp ónimderdi az-azdan qoldanǵan jón. Osylardyń arqasynda qanyqqan gormon, leptın jumysy báseńdep, siz qaı kezde qarnyńyzdyń toıǵanyn, artyq mólsherde tamaq jegenińizdi sezbeı de qalasyz. Aǵza osynyń barlyǵyn qorytýǵa úlgermeıdi, saldarynan artyq salmaqqa bastaıdy.
Munyń barlyǵy jalpy ereje. Al aryqtaý úshin naqty qandaı ónimder tutyný kerek? Birinshi kezekte, quramynda kletchatkasy mol ónimder. Mysaly, suly jarmasy, burshaq, jasymyq, alma, banan, dándi nan. Buǵan qosa sútten jasalǵan ónimder - ıogýrt, kefır, súzbe. Taǵy balyq, teńiz ónimderi, maıy az etter, jańadan syǵylǵan shyryndardy qoldanǵan paıdaly.
Eger biz paıdaly ónimderdiń paıdasyn sıpattasaq, endigi kezekte, tutynýdy múlde shekteıtin ónimderdi tilge tıek etketkendi jón sanadyq. Bular shokolad, maıǵa qýyrylǵan kartoptar (chıpster), aq nan, irimshik, sharap.
Aryqtaýǵa kóbinese qorshaǵan orta da kedergisin tıgizip jatady. Salatpen tústenip nemese qasyńda bireý-mireý bolsa tátti toqash nandy kofemen ishe salý ońaı. Eń qyzyǵy sol «qara tizimge» barlyǵymyzǵa unaıtyn sýshı da ilikken. Muny kóp jaǵdaıda dıetalyq taǵam retinde usynyp jatady, biraq bári beker sııaqty: japon ashanasy qunarlylyǵy jaǵynan tipti fastfýdtyń aldyn orap ketedi eken.
Rolldyń qarapaıym jelisi 3-4 nannyń mólsherimen teń keledi, bul degenińiz 300-350 kalorııa. Rolldan jasalǵan túski ábettiń qunarlylyq deńgeıi 1000 kalorııadan joǵary. Buǵan qosa, osyǵan qatysty suraqtar da kezdesip jatady. Keıbireýleriniń bastary tuńǵıyqqa batyp, zııandy taǵamdardy tutynýdy kenetten shektep, tipti paıdalyq taǵamdardy tutynýdy tómengi deńgeıge deıin ysyryp qoıatyndary bar. Munyń sońy jaqsylyqqa aparmaıdy.
Ásirese, az ýaqytta birneshe kelige aryqtaý úshin tamaq jemeı ashyǵýdyń ekstremaldy jolyn tańdaıdy. Bul jaǵdaıda maıǵa qýyrylǵan, maıly, ystalǵan taǵamdardan bas tartyp, kúnine 5-6 ret mólsherlep jegen abzal. Araǵa ýaqyt salyp aıran, ne alma jeýge tyıym salynbaǵan. Mundaı kúnderi kók sháı men ıtmuryn tunbasyn ishýge, odan keıin tek jemis-jıdekter men kókónister jeýge oıysqan durys. Munyń barlyǵy aǵzany shlaktar men toksınderden tazartyp, ony dárýmender men mıneraldy zattarǵa toltyrady. Buǵan qosa, dıetologtar aǵzanyń taza aýada jıi bolýyn qamtamasyz etý úshin serýenge shyǵyp turýdy usynady.
Bul zat almasý protsesin jaqsartady. Buǵan qosa tamaqtyń jaqsy sińýi úshin ony kóbirek shaınaýǵa, jatar orynǵa kóp tamaq jemeýge, ómirde azyraq kúızeliske ushyraýǵa, uıqynyń mólsherin qalyptastyryp, tamaqtaný tártibin únemi baqylaýda ustaý sııaqty basqa da mańyzdy keńester beriledi.
Kerek keńes confederation.kz saıtynan alyndy.