DENSAÝLYQ: Arpanyń san túrli qasıeti

Lızınniń birqatar vırýstarǵa qarsy kúrese alatyn kúshi bar jáne ol júrek jumysyn qalypqa keltirýge de kómektesedi. Qazir túrlli allergııalyq aýrýlardan zardap shegýshilerdiń qatary óte kóp. Al arpany kúndelikti taǵam retinde paıdalanǵan jaǵdaıda allergııalyq dertterge ushyraýdan aýlaq bolasyz.

Arpanyń quramynda bakterııaǵa qarsy turatyn «gordetsın» dep atalatyn zat bar. Al eń basty este saqtaıtyn jáıt - arpa dáni dárýmender men mıkroelementterge baı. Onyń quramyndaǵy V dárýmeni - júıke júıesiniń jumysyna, shash pen teriniń ásemdigine zor áserin tıgizedi. Al A dárýmeni toby kózdiń kórý qabiletin jaqsartady.D dárýmender toby súıek pen tistiń myqtylyǵyn qamtamasyz etedi. Eń bastysy arpanyń quramyndaǵy E dárýmeni tobynyń jasóspirim balalardyń aǵzalarynyń durys jetilýi úshin paıdasy zor.

Onyń quramynan kalıı, kaltsıı, temir, myrysh, ıod tabylǵan. Al quramyndaǵy fosfor aǵzadaǵy zat almasý protsesiniń, júrek pen qan tamyrlar júıesiniń durys jumys isteýin rettep, búırek aýrýlaryn emdeýge birden-bir kómekshi bolady.

Deneńiz symbatty ári sulý bolsyn deseńiz nemese artyq salmaqtan arylǵyńyz kelse, arpanyń kómegine júginińiz.

Quramyndaǵy kletchatka mólsherine baılanysty arpa belogy bıdaı belogynan áldeqaıda qundy bolyp tabylady. Kletchatka - aǵzadan zııandy qaldyqtardy neǵurlym kóbirek bólip shyǵarýǵa áseri bar belsendi zat. Onyń aǵzada maı jınalmaýyna da úlken septigi bar. ıAǵnı, bir sózben aıtqanda, quramyndaǵy kletchatka mólsheri arpany artyq salmaqtyń «jaýy» etedi. Sondyqtan da dıetologtar semizdikten zardap shegip otyrǵan jandarǵa arpany kúndelikti paıdalanýǵa keńes beredi.

Osynyń bári - arpa jónindegi búgingi ǵalymdardyń pikiri bolsa, al burynǵylardyń pikirin joǵaryda atalǵan Omar haıamnyń «Naýryznama» eńbeginen keńirek bilýge bolady: «Bárinen de buryn arpa dárilikke de, emdikke de jaraıdy. Ádette danalar men dárýishter arpamen kún kóredi. Biletinderdiń aıtýyna qaraǵanda, ony jegende qan eshqashan buzylmaıdy jáne deneden aram qan alýdyń qajeti joq. Sondaı-aq, ol qan jáne zapyran aýrýlarynyń aldyn alady. Irak táýipteri ony «ǵajap qutty dán» deıdi. Ol - kúıik, bezgek, jótel, ókpe, súıek, býyn sekildi juqpaly aýrýlarǵa, sondaı-aq, bas, kókirek, myqyn, baýyr men asqazan, súıek synyǵy, kúıik, býyn syrqyraýy sııaqty aýrýlarǵa óte paıdaly.

Arpa suıyǵy sary qyshymany, bıdaı suıyǵy qara qyshymany emdeıdi. Eger arpa kebegin qazanǵa salyp jaqsylap qaınatsa, bul aıaq súıegi álsiz, nemese aıaǵymen tik tura almaıtyndarǵa óte paıdaly. Eger bir adamnyń aıaǵy ne tizesinde jaraqat bolsa, aıaǵyn arpa sýyna salsyn. Sonda ol jazylyp ketedi».

Burynǵylar, sondaı-aq, bas terisine arpa jaǵyp, oramalmen tańyp qoısa, shashtyń uzyn bolyp ósýine septigi tıedi dep eseptegen. Al parsy dıqandary jyldyń jaqsy ne jaman bolatynyna naq osy arpaǵa qarap boljam jasaǵan: eger arpa tik, qalyń shyqsa - molshylyq kútip qýana berýge bolady, al qısyq shyqsa - qıyndyq kútý kerek.

Túrki, parsy halyqtary Naýryz kúni jasalatyn kójege mindetti túrde arpa dánin qosqan. «Jyl basynda arpa sýyna toıǵan adam kelesi jylǵa deıin aýyrmaıdy, qýatty bolady» - dep sengen. Al, orys jurtynda arpa botqasy - patsha ústeline qoıylatyn taǵam sanalǵan. Arpa botqasyn sútke ǵana emes, et nemese kókónisterdi mol etip qosyp ázirleýge de bolady. Sonymen qatar, balalaryńyz iship júrgen túrli zııandy sýsyndardy ájelerimizdiń tásilimen ázirlengen arpa kójemen almastyra alsańyz, bul olardyń densaýlyǵy úshin óte paıdaly bolar edi degimiz keledi.

Aqparat ǵalamtordan alyndy.