Deni saý urpaq úshin: erler qandaı tekserýden ótý kerek — ýrolog keńesi
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda bala josparlaý kóbine áıelderdiń densaýlyǵymen baılanystyrylǵanymen, uryq sapasy men deni saý náresteniń dúnıege kelýine er adamnyń densaýlyǵy da tikeleı áser etedi. Bul týraly ýrolog-androlog Batyrjan Ibraev Jibek Joly telearnasynyń «Búgin LIVE» baǵdarlamasynda aıtty.
Áke bolýǵa daıyndyq úsh aı buryn bastalady
Ýrologtyń sózinshe, bedeýlik jaǵdaılarynda er adamnyń densaýlyǵy negizgi faktorlardyń biri. Sondyqtan mamandar bolashaq ákelerge keminde úsh aı buryn zııandy ádetterden bas tartyp, qajetti tekserýlerden ótýdi usynady.
Sonymen qatar er adamdardyń kópshiligi bala josparlaýǵa arnaıy daıyndyqtyń qajet ekenin bile bermeıdi. Alaıda uryqtyń tolyq qalyptasý tsıkli shamamen úsh aıǵa sozylady. Sondyqtan osy kezeńde ómir saltyn ózgertý bolashaq sábıdiń densaýlyǵyna oń áser etedi.
— Sondyqtan bala josparlap júrgen er azamattarǵa keminde úsh aı buryn alkogolden, temekiden jáne basqa da zııandy ádetterden bas tartýǵa keńes beremiz. Artyq salmaq, qant dıabeti, arterııalyq gıpertenzııa sııaqty sozylmaly aýrýlary bar nemese jasy 35-40-tan asqan er azamattar júktilikti josparlaýdy alty aı buryn bastaǵany durys, — dedi Batyrjan Ibraev.
Qandaı tekserýlerden ótý kerek?
Dárigerdiń aıtýynsha, bolashaq áke eń aldymen jalpy medıtsınalyq tekserýden ótken jón.
— Birinshi kezekte qan taldaýy, ınfektsııalyq aýrýlarǵa tekserilý, keıin spermogramma tapsyrý mańyzdy. Sonymen qatar atalyq bezdiń jaǵdaıy, buryn jasalǵan operatsııalar men basqa da erekshelikter eskeriledi, — dedi ol.
Dárigerdiń aıtýynsha, mundaı tekserýler bedeýliktiń aldyn alyp qana qoımaı, deni saý urpaqtyń dúnıege kelý múmkindigin arttyrady.
Ul balalardy ýrologqa qashan kórsetý kerek?
Maman er balalardyń densaýlyǵyn tek súndetteý aldynda ǵana emes, týǵannan bastap baqylaý qajet ekenin aıtty.
Onyń sózinshe, nárestede atalyq bezdiń umaǵa túspeýi nemese jynys múshesiniń damý erekshelikteri erte anyqtalsa, olardy der kezinde emdeýge bolady.
— Er bala týǵannan keıin balalar ýrologyna qaralǵany durys. Keıin súndetteý aldynda jáne jasóspirim kezeńinde taǵy bir tekserýden ótken jón. Sol kezde dárigerler jynystyq jetilýdiń durys ótip jatqanyn baǵalaı alady, — dedi Batyrjan Ibraev.
Qýyqasty beziniń (prostatıt) qabynýy nege jıilep barady?
Ýrolog qazirgi kezde erler arasynda qýyqasty bezi aýrýlarynyń jıileýin kóbine ómir saltymen baılanystyrady.
Az qımyldaý, uzaq ýaqyt otyryp jumys isteý, sozylmaly stress, uıqynyń jetkiliksizdigi jáne fastfýdty kóp tutyný erler densaýlyǵyna keri áser etedi.
Batyrjan Ibraev kóptegen azamat ýrologqa tek aýrý asqynǵanda ǵana keletinin aıtady. Sondyqtan profılaktıkalyq qaralý mádenıetin qalyptastyrý mańyzdy.
Temeki, veıp jáne alkogol uryq sapasyn tómendetedi
Dárigerdiń aıtýynsha, kádimgi temeki de, elektrondy temeki, kalıan men veıp te uryq sapasy men onyń belsendiligine keri áser etedi.
Sondyqtan bala josparlaǵan er azamattarǵa bul ádetterdiń barlyǵynan ýaqytsha emes, múmkindiginshe tolyq bas tartýǵa keńes beredi.
40 jastan keıin áke bolýǵa bola ma?
Ýrolog er adamdarda áıelderdegideı naqty bıologııalyq shek joq ekenin aıtty. Alaıda jas ulǵaıǵan saıyn uryq sapasy tómendep, genetıkalyq ózgeristerdiń qaýpi artady.
— 40-45 jastan keıin spermatozoıdtardyń sapasy tómendep, DNQ deńgeıindegi ózgeristerdiń qaýpi artady. Sondyqtan múmkindiginshe bala josparlaýdy erterek bastaǵan durys, — dedi maman.
Maman bala josparlaǵan er azamattarǵa mynadaı qarapaıym erejelerdi ustanýǵa keńes beredi:
keminde úsh aı buryn temeki, alkogol jáne basqa zııandy ádetterden bas tartý;
saýna, monsha, tar ish kıim jáne uzaq ýaqyt ystyqtyń áserinen saqtaný;
ýrologtyń qabyldaýyna baryp, negizgi tekserýlerden ótý.
Osyndaı daıyndyq, dárigerdiń aıtýynsha, er adamnyń reprodýktıvti densaýlyǵyn jaqsartyp qana qoımaı, deni saý urpaqtyń dúnıege kelý yqtımaldyǵyn arttyrady.
Aıta keteıik, buǵan deıin, qýyqasty bezi obyrynyń aldyn alý jaıly jazǵan edik.
