Dementsııa qaýpin qandaı áreket azaıtady
ASTANA. KAZINFORM — Qysqa ári baıaý serýendeýdiń ózi dementsııanyń damý qaýpin tómendetýi múmkin. Zertteýler fızıkalyq belsendilik deńgeıi joǵary bolmasa da, onyń mı saýlyǵyna oń áser etetinin kórsetken, dep jazady AZERTADJ.
Aýstralııa ǵalymdary Ulybrıtanııanyń 78 myńnan astam turǵynynyń derekterin taldaǵan. Nátıjesinde kúnine shamamen 3 800 qadam júretin adamdarda dementsııanyń damý qaýpi az qozǵalatyn adamdarmen salystyrǵanda 25 paıyzǵa tómen bolǵany anyqtaldy. Bul rette júrý jyldamdyǵy sheshýshi ról atqarmaǵan.
Aldyn alý áseri kúnine shamamen 9 800 qadam júrgen adamdar arasynda joǵary bolǵan. Kún saıyn 10 myń qadamdaı júretin qatysýshylarǵa 7 jyldyq baqylaý kezeńinde dementsııa dıagnozy qoıylý yqtımaldyǵy shamamen eki ese tómen bolǵan.
Fınlıandııada júrgizilgen FINGER zertteýi de ómir saltyn ózgertý mıdyń saýlyǵyn saqtaýǵa jáne tanymdyq qabiletterdiń nasharlaý qaýpin azaıtýǵa kómektesetinin kórsetti. Zertteýge neırogerıatrııa professory Mııa Kıvıpelto jetekshilik etken.
Zertteý barysynda mamandar dene belsendiligi, durys tamaqtaný jáne tanymdyq jattyǵýlardy qamtıtyn sharalar kesheniniń áserin baǵalaǵan. Nátıjeler salaýatty ómir saltynyń birneshe faktoryn qatar ustaný tanymdyq qabiletterge anaǵurlym oń yqpal etetinin kórsetti.
Professordyń aıtýynsha, mıdaǵy patologııalyq ózgerister alǵashqy belgiler baıqalǵanǵa deıin 15–20 jyl buryn bastalýy múmkin. Sondyqtan dementsııanyń aldyn alý egde jasta da, jas kezde de mańyzdy.
El turǵyndarynyń shamamen úshten biri Altsgeımer aýrýynyń damý qaýpin arttyratyn APOE4 geniniń nusqasyn tasymaldaıdy. Alaıda genetıkalyq beıimdiliktiń bolýy adamnyń mindetti túrde osy aýrýǵa shaldyǵatynyn bildirmeıdi.
Mamannyń sózinshe, mı saýlyǵyna qamqorlyq jasaý eshqashan erte de, kesh te emes.
Eske salaıyq, ǵalymdar fızıkalyq belsendilik pen dementsııa arasyndaǵy baılanysty anyqtady.
Osyǵan deıin Amazonka turǵyndarynan dementsııadan qorǵaıtyn «ımmýnıtet» tabyldy.
