DDSU: Ebola vırýsy óte tez taralýda
ASTANA. QazAqparat - Ebola vırýsy Batys Afrıkada medıtsına qyzmetkerleri aýrýdyń kezekti oshaǵyn baqylaýǵa alǵansha, tez jaıylyp barady, dep málimdedi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń basshysy Margaret Chan.
DDSU basshysy Batys Afrıka elderi kóshbasshylarynyń sammıtinde indettiń taralýy apatty zardaptarǵa ákelip, kóptegen adam ómiri qıylýy múmkin ekendigin málimdegen bolatyn, dep habarlady Bı-Bı-Sı.
Sonymen birge, Margaret Chan aqpan aıynan beri Batys Afrıkanyń tórt elinde 729 adamnyń ómirin qıǵan indettiń toqtaýy múmkin dep atap ótti.
Vırýsty juqtyrýdyń 90 paıyzynda onyń arty ólimge ákep soǵýy múmkin. Ebola vırýsynyń ózi naýqaspen, onyń qanymen, organdary jáne lastanǵan ortamen baılanysta bolsa, juǵady. Aýrýdy juqtyrý erte anyqtalsa, odan emdelýge de bolady.
Aýrýdyń bastapqy belgileri tumaýǵa uqsas, alaıda kóz ben qyzyl ıekten qan ketip, odan keıin ishki qurylystan da qan ketip, sońynda ómirlik mańyzdy organdar jumysyn toqtatady.
Gvıneıanyń astanasy Konakrıdaǵy atalǵan vırýstan zardap shekken elder - Gvıneıa, Lıberııa men Serra Leoneden basshylardyń qatysýymen ótken sammıt barysynda dertpen kúresý boıynsha quny 100 mln. dollar bolatyn jańa baǵdarlama qosyldy.
«Bul kezdesý Ebola vırýsymen kúreste betburysty sát bolýy kerek, - dep málimdedi DDSU basshysy. - Aýrýdyń oshaqtary jetýge qıyn eldi meken aýdandarynda jáne halyq kóp shoǵyrlanǵan qalalarda tirkelip otyr. Epıdemııanyń asqynýyna adamdardyń shekara arqyly esh bógetsiz ótýi, tipti osy derttiń aldyńǵy oshaqtarynda aýa arqyly taraýy sebep bolǵan».
Óz túsindirmesinde dáriger Chan vırýsty kóptegen dárigerler, meıirbıkeler men densaýlyq saqtaý salasynyń basqa da qyzmetkerleri juqtyrǵanyn aıtqan. «Osy kúni basqalardyń ómirin qutqaramyn dep 60 medıtsına qyzmetkeri opat bolǵan. Vırýsty, sonymen birge, birneshe sheteldik mamandar da juqtyryp alǵan. Osynyń bári bizdiń epıdemııamen kúresýimizge bar kúshimizdi salýǵa ákeldi», - dep atap ótti ol.
Osy kúni dertke qarsy turatyn tıimdi quraldar joq. Sebebi Ebola vırýsyna qarsy vaktsına joq. Epıdemııamen kúreste jalǵyz utymdy ádis - ınfektsııany juqtyrǵan adamdy tolyqtaı oqshaýlaý.
Ǵalymdar bul vırýstyń tabıǵatyn túsiný sońǵy on jylda áldeqaıda jaqsardy, dep atap ótýde. Alaıda vaktsına jasap shyǵarý úshin ol edáýir qarjyny qajet etedi.
Margaret Chan Batys Afrıkadaǵy jaǵdaı «shuǵyl jáne sheshimdi sharalardy ulttyq, sondaı-aq, halyqaralyq deńgeıde talap etetinin» atap ótti. Ótken tórt onjyldyqtaǵy afrıkalyq tájirıbe Ebola epıdemııasymen kúresse, ony toqtatýǵa bolatynyn kórsetken.
Kisi óliminiń joǵary deńgeıine baılanysty adamdar óz týǵandary men týystaryn ózderi qaraǵandy jón kóredi. Ol vırýsty der kezinde toqtatýǵa kedergi bolyp otyr. Qoǵamdyq pikir medıtsına qyzmetkerleri úshin qaýip tóndirýi múmkin, sebebi aýrýdan qorqý men ony túsinbeý dárigerlerge qatysty kúsh kórsetýge ákelip soqtyryp otyr.
