Dáriger: Vaktsına - álemde koronavırýstyń taralýyna tosqaýyl bolatyn jalǵyz amal
ALMATY. QazAqparat – Almatydaǵy Ftızıopýlmonologııa ortalyǵynyń epıdemıolog dárigeri Gaýhar Naǵashybekqyzy koronavırýstan qalaı qorǵaný kerektigin aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Gaýhar Naǵashybekqyzynyń aıtýynsha, onyń 65 pen 68 jas aralyǵyndaǵy ata-anasy ózderin qaýipti aýrýdan qorǵaý úshin koronavırýsqa qarsy ekpeni óz erikterimen ári sanaly túrde alǵan.
Al dárigerdiń ózi jumys isteıtin Ftızıopýlmonologııa ortalyǵy ujymynyń 90% ekpe saldyrdy.
«Meniń otbasym, dostarym, tanystarym da vaktsına aldy. KVI-ge qarsy ekpe alý - meniń sanaly tańdaýym. Men ózimdi ǵana emes, aınalamdaǵy barlyq adamdardy, jaqyndarymnyń qaýipsizdigine jaýaptymyn», – dedi dáriger.
Ol barsha qala turǵyndaryna, sonyń ishinde KVI-men aýyrǵan adamdarǵa da qaıtadan dert juqtyrý qaýpiniń joǵary ekenin aıtty.
Sondaı-aq profılaktıkalyq sharalardy elemeýge bolmaıtynyn tilge tıek etti.
Dárgerdiń aıtýynsha, ózińizdi koronavırýs ınfektsııasyn juqtyrýdan qorǵaý úshin bárine belgili sharalardy saqtaý qajet: adam kóp jınalatyn oryndarǵa, ásirese jabyq úı-jaılarǵa barmaý; áleýmettik qashyqtyqty (keminde bir metr) saqtaý, ásirese respıratorlyq ınfektsııanyń belgileri bolsa; qorǵanys betperdesin taǵý jáne ýaqytyly aýystyryp otyrý; qoǵamdyq kólikte sırek qatynaý jáne bólmeni múmkindiginshe jıi jeldetý.
Sondaı-aq qoldy spırti bar ónimmen taza ustaý nemese sabynmen jýý qajet.
Mysaly, qoǵamdyq oryndarǵa barǵanda esik tutqalary men krandar jáne telefon dıspleılerin ustaǵanda sanıtarlyq erejeni saqtaý qajet.
«Óz densaýlyǵyńyzdy nyǵaıtyp, ımmýnıtetti kóterý úshin qarapaıym erejelerdi oryndaý jetkilikti: durys tamaqtaný, ýaqytyly uıyqtaý, pozıtıvti psıhologııalyq kózqaras qajet. Sonymen qatar taza aýada serýendeý kerek. Sondaı-aq jattyǵý jasap, sportpen aınalysý kerek. Osy qarapaıym sharalar ımmýnıtettiń kúshti bolýyna ári kez kelgen ınfektsııamen kúresýge kómektesedi», – dedi epıdemıolog.
Sondaı-aq spıker koronavırýs juqtyrǵannan keıin aǵzany qalpyna keltirý boıynsha óziniń kásibı usynystaryn aıtty.
Onyń aıtýynsha, aýrýdyń taralýy, adamnyń qalaı tamaqtanatynyna, ımmýnıtetine, belsendi nemese passıvti ómir saltyna baılanysty.
COVID-19 dertimen aýyrǵan jáne postkoıdti belgileri bar árbir naýqasqa dárigerdiń belgili bir usynystary beriledi.
Koronavırýsty qalpyna keltirý jeke júredi. Biraq bárine ımmýnıtetti nyǵaıtý, durys tamaqtaný jáne fızıkalyq belsendilik sııaqty sharalar eskertiledi.
Dáriger megapolıste halyqty COVID-19 dertine qarsy vaktsınalaý qajettiligi jaıly aqparattandyrý boıynsha belsendi jumys júrgizilgenin jetkizdi.
«Bizdiń qalada vaktsına pýnkti barlyq jerde bar jáne ol qoljetimdi. Adam kóp jınalmas úshin emhanalar men SOSO-da ýaqytsha mobıldi pýnktter ashyldy. Sondaı-aq qosymsha arqyly vaktsına rásiminiń kúni men ýaqytyn belgileýge bolady. Ekpe kabıneti men pýnktterinde aımaqqa bólý úshin áleýmettik qashyqtyq talaptary saqtalady. Árbir naýqas mindetti tekserýden ótip, dárigerdiń ruqsatynan keıin vaktsına alady. Vaktsınadan keıin ár naýqas 30 mınýt dárigerdiń baqylaýynda bolady. Keıin onyń densaýlyq jaǵdaıy bekitilgen emhananyń baqylaýyna ótedi», – dedi ol.
Dárigerdiń aıtýynsha, koronavırýs ınfektsııasyna qarsy vaktsına qaýipsizdiktiń belgisi.
Eger adam vaktsına alsa, onda ol aýrýdan qorǵalyp qana qoımaıdy, sonymen qatar basqa adamdarǵa juqtyrmaıdy.
Sonyń ishinde jańa «delta» shtamyna qatysty vaktsına aýrý men ólimniń aýyr túrlerinen qorǵaıdy. Bul jaǵdaıda preparattyń eki dozasyn da alý kerek.
Birinshi doza antıdenelerdiń az mólsherine baılanysty qorǵanys áserin beredi, ekinshi doza birinshisiniń áserin kúsheıtedi ári nyǵaıtady.
«KVI vaktsınasy – bul jańa aýrýǵa qarsy dári. Bul vırýsty zerttegenimizge bir jarym jyl ótti. Sondaı-aq vaktsına qysqa merzimde jasaldy. Bul álem boıynsha koronavırýstyń taralýyn tómendetetin qural. Aqpan aıynda jappaı vaktsına bastalǵan kezde medıtsına qyzmetkerleri vaktsınaǵa alańdaýshylyq bildirdi. Keıinnen kóp elderde janama áser bolmaǵanyn kórdi. Qazir adamdardyń senimi paıda boldy. Tanystar, týystar, kórshiler vaktsınanyń qaısysy jaqsy dep suraıdy. Al vaktsınadan qorqatyn qala turǵyndary túrli qaýesetter men jalǵan aqparattarǵa senedi. Sondyqtan biz qyzmetkerler men naýqastarǵa vaktsına týraly túsindirme jumystaryn júrgizýdemiz. Sonda ǵana adam tıisti sheshim qabyldaı alady. Búginde vaktsına jaıly kúrdeli másele joq, halyqty qamtý protsesi qarqyndy júrip jatyr», – dedi spıker.
Sóz sońynda dáriger qala turǵyndary men qonaqtaryn qoǵamdyq oryndarda demalýdan bas tartýǵa shaqyrdy.
Koronavırýs dertin juqtyrmas úshin sanıtarlyq qaýipsizdik sharalaryn, sonyń ishinde betperde rejımi men áleýmettik qashyqtyqty saqtaýdy usyndy.
Sondaı-aq koronavırýstan qorǵanýdyń jalǵyz ári senimdi ádisi vaktsına ekenin taǵy da eskertti.
