Dámi, ıisi joq ý — botýlızm týraly ne bilemiz

PETROPAVL. KAZINFORM — Úı jaǵdaıynda ázirlengen konservi qaýipsiz kóringenimen, adam ómirine zor qater tóndirýi múmkin. Taǵamnan ýlanýdyń saldary aýyr bolyp, keı jaǵdaıda júıke júıesiniń zaqymdanýyna, tynys alýdyń buzylýyna jáne ómirge qaýip tóndiretin asqynýlarǵa ákelýi yqtımal.

Soltústik Qazaqstan oblystyq sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamentiniń monıtorıng, taldaý jáne táýekelderdi baǵalaý bóliminiń bas mamany Samal Okenova botýlızmniń aldyn alý sharalary men onyń qaýiptiligi týraly aqparat berdi.

Mamannyń aıtýynsha, botýlızm — kóbine úı jaǵdaıynda daıyndalǵan, talapqa saı sterılızatsııalanbaǵan konservilerdi tutyný saldarynan týyndaıtyn dert. Botýlotoksınniń ereksheligi, ol taǵamnyń dámin, ıisin jáne túsin ózgertpeıdi, sondyqtan qaýipti ónimdi kózben kórip, anyqtaý múmkin emes.

— Botýlızm — Clostridium botulinum bakterııasy bóletin ýly toksınnen týyndaıdy. Bul mıkroorganızm tabıǵatta keń taralǵan, onyń sporalary topyraqta, sýda, kókónis pen jemistiń betinde, sondaı-aq janýarlar ónimderinde saqtalýy múmkin jáne tómen temperatýraǵa, qatyrýǵa tózimdi keledi. Taǵam ónimderine túsken kezde sporalar belsendi bolmaıdy. Ol ottegi az, jabyq ydystarda nemese adamnyń isheginde vegetatıvti formaǵa aınalyp, belsendi kóbeıip, qatty toksın shyǵarady, — deıdi Samal Okenova.

Botýlotoksın júıke júıesine áser etip, bulshyqetterge beriletin júıke ımpýlstaryn tejeıdi. Saldarynan adamda álsizdik paıda bolyp, saldanýǵa ákelýi múmkin. 

— Aýrý belgileri ýly taǵamdy tutynǵannan keıin birneshe saǵattan bes kúnge deıingi aralyqta baıqalady. Alǵashynda ishtiń aýyrýy, júrek aıný, qusý sekildi jalpy ýlaný belgileri kórinedi. Keıin aýyzdyń kebýi, kózge qosarlanyp kóriný, sóıleýdiń buzylýy, bas aınalý jáne tynys jetkiliksizdigi qosylady. Sımptomdardyń aýyrlyǵyna qaramastan, naýqas basqalar úshin qaýipti emes, sebebi aýrý adamnan adamǵa juqpaıdy. Botýlızmnen keıin ımmýnıtet qalyptaspaıdy, sondyqtan toksındi taǵamdy qaıta tutyný arqyly qaıta juqtyrý múmkin, — deıdi dáriger.

Úı jaǵdaıynda daıyndalǵan, talapqa saı sterılızatsııa júrgizilmegen kókónis, sańyraýqulaq, balyq jáne et konservileri botýlızmge ákeledi. Sondyqtan barynsha qaýipsizdik sharalaryn saqtaý mindet.

— Úıde daıyndalǵan konservilerdi tutynar aldynda keminde 15–20 mınýt qaınatý qajet. Ónimderdi konservileý aldynda muqııat jýý, topyraq qaldyqtaryn tolyq tazartý, zaqymdalǵan bólikterin alyp tastaý qajet. Balyq pen etti de muqııat óńdep, tońazytqyshta saqtaý kerek. Ydystardy durys sterıldeý, as úı quraldarynyń tazalyǵyn saqtaý, sapasy kúmándi shıkizatty qoldanbaý — botýlızmniń aldyn alýdyń mańyzdy sharttary. Sańyraýqulaqtar men kókónisterdi germetıkalyq konservileýdiń ornyna balama retinde keptirý, ashyq ydysta tuzdaý nemese jetkilikti mólsherde sirke qyshqylyn paıdalaný usynylady.  Sondaı-aq qoldan daıyndalǵan taǵamdardy kezdeısoq adamdardan nemese bazardan satyp alýdan bas tartqan jón, — deıdi Samal Okenova.

Mamannyń aıtýynsha, botýlızm — shuǵyl medıtsınalyq kómekti qajet etetin dert. Alǵashqy belgileri baıqalǵan jaǵdaıda dereý dárigerge júginý qajet. Botýlızmnen medıtsınalyq mekemede emdeıdi jáne antıbotýlındik sarysý engizilip, sımptomatıkalyq terapııany jáne basqa sharalardy qamtıdy. Botýlızmdi óz betimen emdeýge bolmaıdy.

Derttiń aldyn alý úshin qarapaıym gıgıena erejelerin saqtaý, taǵamdy durys termııalyq óńdeý jáne úı konservilerine asa muqııat qaraý qajet. 

SQO-da sońǵy jyldary botýlızmmen aýyrý derekteri tirkelmegen. 

Buǵan deıin Elordanyń Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń oraza ýaqytynda qalaı tamaqtaný kerektigi týraly keńesin jazǵan edik.