Dala órkenıeti men Ortalyq Azııa tarıhy búkil álemge ashylyp keledi - Garvard ǵalymy
ALMATY. KAZINFORM – Almatyda III Halyqaralyq jas ǵalymdar kongresine qatysqan Garvard ýnıversıtetiniń Shyǵys Azııa tilderi men órkenıetteri fakýltetiniń PhD doktoranty Ýılıam Jýlıan dala órkenıetin álemdegi basty mádenıetterdiń biri dep atady.
Kóne qytaı jáne shaǵataı tilderin meńgergen amerıkalyq tarıhshy qazir Almatyda shaqyrylǵan ǵalym mártebesinde jumys istep jatyr.
- Men úshin dala mádenıeti men órkenıeti — jaı ǵana taqyryp emes, óte mańyzdy sala. Tek osy jerde, Ortalyq Azııada ómir súrgen jáne ómir súrip jatqan halyqtar úshin ǵana emes, búkil álem úshin dala órkenıeti — basty mádenıetterdiń biri. Biz bul óńirdegi halyqtarynyń baı tarıhy men ekonomıkalyq qurylymy týraly kóbirek bilip kele jatyrmyz, — dedi Ýılıam Jýlıan.
Ol Qazaqstan men Ortalyq Azııada óz eliniń tarıhyn zertteýge bet burǵandar ǵalymdardyń «tolqyny» júrip jatqanyn aıtty.
- Búginde ǵalymdardyń jańa tolqyny baıqalady: Ortalyq Azııadaǵy kóptegen zertteýshiler Altyn Orda men kóne tarıhty belsendi túrde zerttep jatyr. Ǵalymdardyń óz óńiriniń tarıhyna tereń qyzyǵýshylyq tanytýy — naǵyz baqyt. AQSh-ta da qazir jergilikti amerıkalyqtardyń tarıhyna dál osyndaı qyzyǵýshylyq tolqyny júrip jatyr, - dedi ol.
Kongress barysynda Prezıdent janyndaǵy QR Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti Aqylbek Kúrishbaev akademııa Joshy Ulysy men Altyn Ordanyń murasyn júıeli zertteý úshin arnaıy mamandandyrylǵan ǵylymı baǵyt usynǵanyn aıtty.
Onyń sózinshe, akademııa bastamasymen Qazaqstan, Túrkııa, Ázerbaıjan, Ózbekstan, Qyrǵyzstan jáne Mońǵolııa ǵylym akademııalarymen birlesip Dala órkenıetin zertteý jónindegi halyqaralyq konsortsıým qurylǵan. Bul yntymaqtastyq tarıhı derekterdi birge zerdeleýge jáne jas zertteýshilerdi halyqaralyq jobalarǵa tartýǵa múmkindik bermek.
Jas ǵalymdarǵa keńes
Sonymen qatar BAQ ókilderimen tildesken Ýılıam Jýlıan ǵalymdar úshin zertteýdegi erkindiktiń mańyzdy ekenin atap ótti. Aıtýynsha, 2 myńǵa jýyq ǵalym eńbek etetin Garvardta zertteý jumysynyń basty artyqshylyǵy — tolyq akademııalyq erkindik. Bul zertteýshilerge sırek kezdesetin taqyryptardy qolǵa alýǵa múmkindik beredi. Ol qazaqstandyqtarǵa da zertteý taqyrybyn tańdaýda batyl bolýǵa shaqyrdy.
- Ózimiz (ǵalym retinde - red.) qalaıtyn taqyrypty zertteı alatynymyzdy óte qatty baǵalaımyn. Siz zerttep jatqan taqyryp basqalarǵa birtúrli bolyp kórinýi múmkin. Ony basqalar túsinbeýi múmkin. Biraq bastysy - táýekelge baryp, birtúrli taqyryptardy zertteı berińiz, - dedi ol.
Eske salaıyq, buǵan deıin Aqylbek Kúrishbaev eldegi 28 myń ǵalymnyń jartysyna jýyǵy jastar ekenin aıtty.
