Daǵdarystan ázer saýyqqan álemdi endi ekologııalyq apat kútip tur - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý
ASTANA. Shildeniń 28-i. QazAqparat // - QazAqparat agenttigi respýblıkalyq basylymdarda shildeniń 28-i, sársenbi kúni shyqqan ózekti materıaldarǵa sholýdy usynady.
***
«Egemen Qazaqstan» basylymynyń habarlaýynsha, jartyjyldyqtyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan ekonomıkasy álemdik qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystan keıingi serpindi damý baspaldaǵyna qadam basty. Oǵan esepti kezeńde elimizdiń ishki jalpy óniminiń ósý deńgeıiniń 8 paıyzdy quraǵandyǵy tolyq dálel. Mundaı joǵary kórsetkishke el ekonomıkasynyń negizgi bazalyq 6 salasyndaǵy oń jetistikter múmkindik berip otyr. ıAǵnı, osy kezeńde respýblıkamyzdyń ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, kólik, saýda, baılanys jáne qurylys salalaryndaǵy ekonomıkalyq kórsetkishterdiń ósý qarqyny joǵary boldy. Birinshi jartyjyldyqta bul ındıkator 8,8 paıyzǵa artqan.
El ekonomıkasynyń osy jáne ózge de jetistikteri men jaǵymdy jańalyqtary jóninde «Egemen Qazaqstan» basylymynyń búgingi sanyndaǵy «Birinshi jartyjyldyqtaǵy ІJÓ ósimi 8 paıyz» atty maqaladan bile alasyzdar.
Sondaı-aq atalmysh basylymnyń habarlaýynsha, Qazaqstan Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń is basyndaǵy tóraǵasy retinde Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıdy tez arada qalpyna keltirý úshin qajetti sharalardy qolǵa alyp, kómek qolyn sozýda. Sonymen qatar kórshiles, týys memleket retinde onyń ekonomıkasyn barynsha qysqa merzimde qalpyna keltirý maqsatynda birqatar jumystar atqarylýda. Osyǵan qaraı Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev ta qıyn da kúrdeli jaǵdaıǵa tap bolǵan Qyrǵyz Respýblıkasyn osyndaı kezeńde qoldaý úshin arnaýly gýmanıtarlyq qor qurý týraly usynys jasap otyr.
***
«Bilimdi kapıtalǵa aınaldyrýdy úırenýimiz kerek», deıdi pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor Máýlen Qudaıqulov «Aıqyn» basylymyna bergen suhbatynda. Onyń sózine qaraǵanda, damyǵan elderde halyqtyń 70-80 paıyzy kásipkerlikpen aınalysady. Sol arqyly memleketke salyq tólep, bıýdjetti toltyryp otyrady. Al bizde shaǵyn kásipkerlikpen aınalysatyndardyń sany shamamen 25 paıyzdaı ǵana. Bul jetkiliksiz. Prezıdent bıylǵy jylǵy Joldaýynda 2020 jylǵa deıin shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń deńgeıin 40 paıyzǵa deıin kóterý kerek degen mindet qoıdy. Bul oryndalýy kerek. «Kem degende bul sala 60 paıyzǵa kóterilýi kerek dep oılaımyn. Naqty aıtsaq, kez-kelgen adam kásipkerlik ispen shuǵyldanýy tıis», deıdi ǵalym. Onyń el ekonomıkasyn damytýǵa qatysty osy tektes ózge de pikirlerin «Aıqynnyń» búgingi sanynan oqısyzdar.
Taǵy da osy basylymnyń jazýynsha, Koreı túbegi taǵy daǵdarys ústinde. Aǵaıyndy eki eldiń teke-tiresi ýshyǵyp barady. Onyń
ózindik sebepteri de bar. Máselen naýryz aıynda sary teńizde ońtústikkoreıalyq Cheonan atty áskerı keme jarylyp, sýǵa batyp,
46 matros qaza tapqan. Keıinnen tekserý barysynda buǵan kináli soltústikkoreıalyqtar dep tanylǵan. Munyń arty sol kezde úlken soǵysqa ulasa jazdap, áreń toqtaǵan. Atalmysh másele jóninde «Aıqynnyń» búgingi sanyndaǵy «Koreı túbegi taǵy álem nazarynda» atty maqaladan qanyǵa alasyzdar.
***
«Alash aınasy» «Asyq oıyny ulttyq sport deńgeıinde damytylyp jatyr ma ?» degen máselege alańdaýly. Basylym tilshileriniń jazýynsha, asyq oıyny halqymyzdyń turmys-salty men mádenıetiniń ajyramas bóligi, urpaq tárbıesiniń bir quraly ispettes bolǵan edi. Halqymyzdyń «asyǵyń alshysynan tússin», deıtin jaqsy tilegi, «qoı asyǵy demegin, qolyńa jaqsa, saqa ǵoı» syndy naqyldar osy sózdiń aıǵaǵy. Onyń ústine asyq oıyny balalardyń qımyl-qozǵalysy men shapshańdyǵyn jetildirip, mergendikke, jyldamdyqqa baýlıdy. Osyǵan qaraı onyń buqaralyq sport retinde damyp ketýge áleýeti zor. Keńes Odaǵynyń solaqaı saıasatynyń saldarynan keshe umytylyp ketýge shaq qalǵan sport túri búginde qalaı damyp kele jatyr. Bul másele tóńireginde túrli sala mamandarynyń pikirlerin «Alash aınasynyń» búgingi sanynan bile alasyzdar.
«Kenesarynyń túbine jetken Reseı patshalyǵy emes, qazaqtyń ózi», deıdi Kenesary qorynyń prezıdenti Ýálıhan Qaısarov. Onyń pikirinshe, patshadan syı dámetken satqyn sultandarymyz Qyrǵyz manaptaryn paıdalana otyryp, óz qolymen ustap bergen. Bular reti kelgende kedergi keltirip, qıyn-qystaý sátterde kómek bermeı, jaýmen alysqan sheshýshi urystarda Kenesaryny qoldamaı maıdan dalasyn qasaqana tastap ketip otyrǵan. Qazaqstyń sońǵy hanynyń ómirine qatysty tyń derekter jóninde «Alash aınasy» basylymynyń búgingi sanynda.
***
«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń jazýynsha, Qyrǵyzstannyń ońtústigindegi qaıǵyly jaǵdaılarǵa baılanysty Qazaqstan Shanhaı yntymaqtastyq uıymy aıasynda Qyrǵyzstannyń ońtústik óńirlerinen 50 balany elimizge alyp kelip, olar Jambyl oblysynda ornalasqan «Taý samaly» balalarǵa arnalǵan saýyqtyrý kesheninde damalatyn bolady.
Sondaı-aq osy basylymnyń habarlaýynsha, elordada sońǵy ýaqytta aılyq jalaqyny ýaqytynda bermeý áreketteri jıilep ketti. Sondyqtan qalalyq prokýratýra ókilderi atalmysh máselege monıtorıng júrgizýdi uıǵarypty. Qolǵa alynǵan sharalar elordanyń
4 myńǵa jýq turǵynynyń 140 mıllıonnan astam teńgelerin alýlaryna negiz bolyp otyr.
***
«Lıter» basylymy álemdi taǵy bir daǵdarys kútip turǵyndaǵyn aıtyp, jar salýda. Basylym tilshileriniń habarlaýynsha, álemdegi myńdaǵan gekter jerler qurǵap barady. Ekologtar dabyl qaǵyp, ekologııalyq apat oryn alýy múmkindigin boljaýda. Búkilálemdik
azyq-túlik baǵdarlamasynyń málimetteri boıynsha álemniń 80 memleketinde 73 mıllıon adam azyq-túlikke asa zárý bolyp otyr. Al olarǵa qajetti azyq-túlikti jetkizý úshin 500-den 800-ge jýyq mıllıon dollar qajet.
