Chernobyl apatyna – 35 jyl
NUR-SULTAN. QazAqparat – Adamzat tarıhyndaǵy eń úlken tehnogendik apattyń biri – Chernobyl atom elektr stantsııasyndaǵy jarylystan beri 35 jyl ótti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
1986 jyldyń 26 sáýirinde Chernobyl atom elektr stantsııasynda apat boldy. Sarapshylar ony adamzat tarıhyndaǵy eń iri tehnogendik apattardyń biri dep ataıdy. AES-tegi qaıǵyly oqıǵalardyń naqty sebepteri áli tolyq anyqtalǵan joq. Mıllıondaǵan adamnyń ómirine túrli dárejede áser etken osy oqıǵa saldarynyń aýqymy tolyq baǵalanbaǵan deýge bolady.
Resmı tarıh málimetine súıensek, 1986 jylǵy 26 sáýirde túngi saǵat 01.23-te Chernobyl AES-tegi tórtinshi energoblok jumysyn josparly toqtatý jáne týrboreaktordy synaqtan ótkizý kezinde jarylys boldy. Tań ata energııalyq bloktaǵy órtti tunshyqtyrý úshin reaktorǵa myńdaǵan tonna hımııalyq zat tastaldy. Apattan radıoaktıvti bult KSRO-nyń eýropalyq bóliginen ótip, kórshi elderdiń úreıin alady. Al 10 kúnnen keıin ol tipti AQSh, Kanada jáne Japonııaǵa jetti. Radıoaktıvti zattar aýany lastaǵanymen qoımaı, 600 myńǵa jýyq adam ýly sáýlege shaldyqty. Onyń kóbi apat saldaryn joıýmen aınalysqan adamdar bolatyn. Keńes Odaǵynyń aýmaǵynda shamamen 155 myń sharshy shaqyrym jer radıoaktıvti zalal shegip, 7 mıllıondaı adam radıatsııalyq lastanýǵa ushyrady.
1986 jyldyń 29 sáýirindegi baqylaý derekteri joǵary radıatsııalyq fon Polsha, Germanııa, Aýstrııa, Rýmynııa jáne basqa elderde de tirkelgenin kórsetedi. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetteri boıynsha, apattan keıin 30 shaqyrym radıýsta turatyn 600 myń adam joǵary dozada radıatsııamen ýlanǵan. Olar jergilikti turǵyndar men AES qyzmetkerleri, sondaı-aq joıý jáne tazartý jumystaryna qatysýǵa odaqtyń túkpir-túkpirinen ákelingen jumysshylar edi.
Qazirge deıin Ýkraına, Belarýs jáne Reseı aýmaǵynda shamamen 5 mıllıon adam radıatsııalyq qaýipti aımaqtarda ómir súrip jatyr. ıAǵnı Chernobyl apatynyń áseri áli seıilip bitpegen. Radıatsııa dozasy tómen bolsa da, únemi bolǵandyqtan birqatar elde qaterli isik, neıropsıhıatrııalyq aýytqýlar men genetıkalyq mýtatsııaǵa ushyraǵan naýqastar sany kóbeııýi baıqalǵan. 1986 jyly 26 sáýirde Ýkraına astanasy Kıevten 110 shaqyrym jerde bolǵan apattyń saldary áli de halyqaralyq jıyndardyń kún tártibinen túspeı keledi. Belarýs Belta aqparat agenttigi osy kúnge deıin arnaıy jobany iske qosty.
Buǵan deıin habarlaǵanymyzdaı, bıyl Chernobyl ardagerlerine 540 mln teńgeden astam qarjy tólenedi.
