Chehııa jáne Slovakııa arhıvterinen Álıhan Bókeıhanǵa qatysty tyń derekter tabyldy
ASTANA. KAZINFORM – Álıhan Bókeıhannyń týǵanyna 160 jyl tolýyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııa ótti. Onda Alashorda úkimeti men chehoslovak korpýsynyń baılanysy jóninde shetelderdegi muraǵattardan anyqtalǵan qundy málimetter men tarıhı qujattar talqylandy.
Іs-shara barysynda Indrjıh Dvorjak esimdi chehoslovak legıoneriniń 1921 jyly Pragada cheh tilinde shyqqan «U kirgizů» kitabynyń jýyrda qaıta basylǵan nusqasy tanystyryldy. Bul joly atalǵan eńbek qazaq jáne orys tilderinde jaryq kórdi. Ataýy – «Qazaqtar arasynda» («Sredı kazahov»).
Kitapty Chehııa arhıvinen tapqan ári qazaqshaǵa aýdarǵan – jas zertteýshi Dinmuhammed Baıjuma. Al orysshaǵa tárjimelegen onyń áriptesi – Sultan Kamalıden.
– Indrjıh Dvorjak kitabynda Álıhan Bókeıhan týraly estelikter jáne jalpy Alashorda týraly málimetter jazǵan. Atalǵan eki tulǵa 1918 jyly Ombyda kezdesken. Sonda Alash kósemi chehoslovak legıonerine bylaı aıtypty: «Men qazaq halqynyń táýelsizdigin ańsaımyn. Sizder, chehter, táýelsizdikti qalaı alsańyzdar, biz de azattyqqa solaı umtylýǵa daıynbyz». Álıhannyń oǵan osylaı degenin avtor kitabynda estelik retinde jazǵan, - deıdi Dinmuhammed Baıjuma.
Sondaı-aq ol basqa da chehoslovak legıonerleriniń maqalalarynan derekter keltirdi.
– Arhıvten Frantıshek Shıp degen legıonerdiń 1925 jyly jazǵan maqalasyn taptyq. Onda ol: «Álıhan Bókeıhan bizge eki myń jylqy jibertkizdi» – dep jazady. Demek, Alashorda úkimeti chehoslovak korpýsyna bolshevıkterge qarsy kúreste qoldaý bildirgen. Olardyń arasynda belgili bir deńgeıde odaqtastyq bolǵan, - deıdi jas zertteýshi.
Sonymen birge ol Chehııa men Slovakııa arhıvterinen osy sekildi 300-ge jýyq derek tabylǵanyn atap ótti.
Aıta keteıik, buǵan deıin Á. Bókeıhan murasynyń zerttelý deńgeıi jóninde alashtanýshymen suhbat jarııalaǵanbyz.