ChatGPT-den dıagnoz naqtylaıtyndar kóbeıdi: medıtsına júıesi buǵan daıyn ba

Qazaqstandyqtardyń teń jartysy JI-men keńesedi

Qazaqstandyqtardyń jartysynan kóbi (51,1%) búginde ChatGPT, Gemini jáne ózge de jasandy ıntellekt servısterin paıdalanady. QR Prezıdenti janyndaǵy strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń deregine sáıkes, JI-di eń belsendi qoldanatyndar — jastar.

18-29 jas aralyǵyndaǵy azamattardyń 76,2%-y osy tehnologııalardy qoldanatynyn aıtqan. 30-45 jas tobynda bul kórsetkish — 57,1%. Al jas ulǵaıǵan saıyn qyzyǵýshylyq tómendeıdi: 46-60 jasta — 37,5%, 61 jastan asqandar arasynda — 16,6%.

Bul derekter jasandy ıntellektiniń qoǵam ómirine jyldam enip jatqanyn aıqyn kórsetedi. Jastar ony kóbine oqý men ózin-ózi damytýǵa (48,7%), sondaı-aq mátinmen jumys isteýge (44,2%) paıdalanady. Orta jastaǵy topta da negizgi suranys aqparatqa baǵyttalǵan. Al 61 jastan asqan azamattar úshin JI kóbine izdeý júıesiniń balamasyna aınalǵan. Olardyń 40,8%-y ony aqparat izdeý quraly retinde qoldanady.

Ýaqyt óte kele jasandy ıntellekt tek kúndelikti tsıfrlyq ádetke emes, medıtsına salasyna dendep ene bastady. Búginde keıbir qazaqstandyqtar ChatGPT sekildi servısterge medıtsınalyq derekterin engizip, belgilerin sıpattap, aldyn ala keńes alýǵa tyrysady.

ChatGPT dárigerdiń ornyn basa ma?

Jalpy tájirıbeli dáriger, pedıatr, Eýrazııalyq terapevter assotsıatsııasynyń múshesi Laýra Ázimhan mundaı patsıentterdiń kóbeıgenin aıtady.

— Kóbine ata-analar ǵalamtordan nemese ChatGPT sııaqty quraldardan aqparat oqyp, tipti dıagnozǵa kúmándanyp keledi. Bul — qazir qalypty jaǵdaı. Sebebi aqparatqa qoljetimdilik joǵary. Biraq ol klınıkalyq turǵyda dál bola bermeıdi. Ásirese jas ata-analar aldymen ınternetten sımptomdardy izdep, sodan keıin ǵana dárigerge júginedi. Keıbiri jeńil jaǵdaılarda múlde kelmeıdi, óz betimen em qabyldaıdy. Al ol keıde ýaqyt joǵaltýǵa nemese qate emge ákelýi múmkin, — deıdi dáriger.

Onyń aıtýynsha, mundaı jaǵdaılar keıde aýrýdyń asqynýyna da sebep.

— Mysaly, meniń praktıkamda qajetsiz antıbıotık qabyldaý nemese dıagnozdy kesh bilý jaǵdaıy kezdesti. Qabyldaýymda jıi ChatGPT qatelikterin aıtyp, ýaqyt joǵaltamyn. Ata-analar oǵan qatty senedi. Tipti men aıtqan dúnıeni kózimshe JI-dan suraıtyn kezderi boldy, — deıdi maman.

Dárigerdiń pikirinshe, ınternettegi aqparat tek baǵyt-baǵdar retinde qabyldanýy tıis, al naqty dıagnozdy tek maman qoıady.

Bul úrdistiń saldary naqty ómirlik mysaldarmen de dáleldenip otyr. Sonyń biri — áleýmettik jelilerde keń taraǵan jaǵdaı. Baǵym esimdi Rım qalasynda oqıtyn boıjetken shashynyń qatty túse bastaǵanyn aıtyp, sheshimdi ChatGPT pen TikTok arqyly izdegen.

Dáriger keńesinsiz usynylǵan preparattardy qoldanǵannan keıin ol kerisinshe 70 paıyz shashynan aıyrylǵan. Qazir ol tájirıbesin bólisip, jeli qoldanýshylaryn óz betinshe emdelmeýge shaqyryp júr.

JI-di medıtsınada qoldaný: álemdik tájirıbe men shekteýler

Jasandy ıntellekt tek patsıentter arasynda emes, medıtsına mamandary arasynda da keń taralǵan. Tendentsııa álemdik deńgeıde baıqalady.

Búginde búkil álem boıynsha 40 mıllıonnan astam adam kún saıyn densaýlyqqa qatysty keńes alý úshin ChatGPT-di paıdalanady. Chat-botqa jiberiletin barlyq suranystyń 5 paıyzdan astamy medıtsına taqyrybyna qatysty.

OpenAI kompanııasynyń deregine sáıkes, ChatGPT-ge medıtsınalyq suranystar apta saıyn mıllıardtaǵan kólemde túsedi. 800 mıllıonnan astam qoldanýshynyń ár tórtinshisi densaýlyqqa qatysty suraq qoıady.

AQSh-ta tehnologııa patsıentter úshin de, dárigerler úshin de kúndelikti quralǵa aınalǵan. Medıtsınalyq qaýymdastyq zertteýlerine sáıkes, 2024 jyly dárigerlerdiń 66%-y jasandy ıntellektini qoldanǵan (2023 jyly — 38%). Olar ony dıagnoz qoıýǵa emes, qujat júrgizý, em josparyn qurý jáne ǵylymı aqparatty taldaý úshin paıdalanady.

Wolters Kluwer júrgizgen zertteý bul úrdisti rastaıdy. AQSh-ta medıtsına qyzmetkerleriniń 40%-dan astamy ChatGPT sııaqty quraldardy aptasyna keminde bir ret qoldanady. Olardyń ishinde medbıkeler men farmatsevterdiń úlesi joǵary.

Sonymen qatar OpenAI málimetinshe, JI ásirese medıtsınalyq qyzmet jetispeıtin aýyldyq aımaqtarda mańyzdy ról atqaryp otyr.

Kıberqaýipsizdik salasynyń sarapshysy Abylaı Isınniń aıtýynsha, álem elderi qazir retteý júıesin kúsheıtip jatyr.

— AQSh, Eýropa, Qytaı jáne Japonııada JI-medıtsına qatań baqylaýǵa alyndy, — deıdi ol.

Qazaqstandaǵy ahýal

Elimiz jańa tehnologııany medıtsınaǵa engizý baǵytynda alǵashqy qadam jasap jatyr. Degenmen sarapshylar ınfraqurylym men daıyndyq áli tolyq qalyptaspaǵanyn aıtady.

— Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý júıesi JI-di halyqtyń jappaı paıdalanýyna áli tolyq daıyn emes. Ol úshin halyqqa túsindirý jumystary, senimdi servıster, quqyqtyq baza jáne derekterdi qorǵaý júıesi qajet. Eger osy baǵyt durys damysa, aldaǵy 2-3 jylda qaýipsiz ári tıimdi JI kómekshileri paıda bolady, — deıdi sarapshy.

Sonymen birge elimizde naqty nátıjeler bar. Sonyń biri — Cerebra.AI júıesi. Ol birneshe klınıkada ınsýlt dıagnostıkasyn jyldamdatyp, ólim-jitimdi azaıtýǵa yqpal etip otyr. Júıe KT sýretterin buryn 30 mınýtta taldasa, qazir 5-10 mınýt ishinde óńdeıdi. Bul keı jaǵdaıda adam ómirin saqtap qalýǵa múmkindik beredi.

Budan bólek, qaterli isik pen pnevmonııany erte anyqtaý, telemedıtsına, zerthanalyq dıagnostıka baǵyttarynda da jobalar damyǵan. Bıyl Densaýlyq saqtaý mınıstrligi jasandy ıntellekt arqyly medıtsınalyq qyzmet sapasyn arttyrýǵa arnalǵan keshendi jospardy iske qosýdy kózdep otyr.

Alaıda, Májilis depýtaty Daýlet Muqaev atap ótkendeı, saladaǵy túıtkilderdi joıý qajet.

— Bizde taldaý jasaýǵa jáne júıelerdi oqytýǵa qajetti biryńǵaılanǵan derekter az, — deıdi depýtat.

Onyń pikirinshe, elimizde ıntegratsııa álsiz. Soǵan qaramastan, Qazaqstan jasandy ıntellektige qatysty zań qabyldap, bul baǵytty retteýge kiristi.

— Jasandy ıntellektige qatysty zań qabyldandy. Biraq medıtsına úshin negizgi basymdyqtar qalyptasýy tıis. Patsıent qaýipsizdigi, klınıkalyq tekserý, derekterdiń qorǵalýy, qate dıagnoz úshin jaýapkershilik pen dárigerlerdiń JI-men jumys isteı alýy. Osy máselelerdiń túıinin sheshý kezek kúttirmeıdi, — deıdi depýtat.

P.S. Jasandy ıntellekt medıtsına men kúndelikti ómirge qarqyndy enip keledi, alaıda onyń múmkindigi men shekteýin teń ustaý — basty talap. Sarapshylardyń aıtýynsha, tehnologııa damyǵanymen, túpki sheshim men jaýapkershilik árdaıym adamda qalýy tıis.