C5+1 elderi ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly týraly málimdemege qol qoıdy

ASTANA. KAZINFORM –   Qazaqstan Respýblıkasy, Qyrǵyz Respýblıkasy, Tájikstan Respýblıkasy, Túrikmenstan, Ózbekstan Respýblıkasy jáne Amerıka Qurama Shtattarynyń úkimetteri arasynda ekonomıkalyq saladaǵy yntymaqtastyq týraly nıetteri jónindegi málimdemege qol qoıyldy, dep habarlaıdy QR Syrtqy ister mınıstrligi.

Qazaqstan Respýblıkasynyń, Qyrǵyz Respýblıkasynyń, Tájikstan Respýblıkasynyń, Túrikmenstannyń, Ózbekstan Respýblıkasynyń jáne Amerıka Qurama Shtattarynyń úkimetterimen birlesip (budan ári - S5+1) S5+1 formatynda dıplomatııalyq qatynastar ornatýdyń onynshy jyldyǵyna oraı,

C5+1 dıplomatııalyq alańy aıasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń nyǵaıýy sońǵy jyldary ondaǵan mıllıard dollar kólemindegi saýda men ınvestıtsııany qamtamasyz etkenin moıyndaı otyryp, jáne

elderimizdiń egemendigi, táýelsizdigi men aýmaqtyq tutastyǵyn qamtamasyz etetin turaqty ári qýatty ekonomıkalardyń mańyzdylyǵyn qaıta rastaı otyryp,

C5+1 elderi arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq baılanystardy odan ári nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan óńirlik tásildi kózdeıtin B5+1 formattyń C5+1 dıplomatııalyq platformasyn tolyqtyratyn mańyzdy iskerlik áriptestik tetigi ekendigin eskere otyryp,

kelesi ózara túsinistikke qol jetkizdi:

C5+1 elderi órkendeýdi, beıbitshilikti pen ilgerleýshilikti qamtamasyz etý maqsatynda ekonomıkalyq qyzmet pen ózara is-qımyldy jandandyrý arqyly kelesi sharalardy qabyldaýǵa nıetti:

Kommertsııalyq orta

1. Retteý reformalaryn iske asyrý arqyly bıznes júrgizý sharttaryn jeńildetý jáne saýda men ınvestıtsııalardy yntalandyrý;
2. Shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa qoldaý kórsetý;
3. Eksporttyq áleýetti arttyrý men ınnovatsııany yntalandyrý maqsatynda ózara tıimdi birlesken kásiporyndardyń qurylýyn qoldaý;
4. Kommertsııalyq daýlardy sheshýde ýaqytyly ári ashyq rásimderdi qamtamasyz etý, kelisimsharttardyń mindettiligin qurmetteý qaǵıdatyn qoldaý;
5. Ónim sapasy men qaýipsizdigin qamtamasyz etetin standarttardy jetildirý baǵytynda C5+1 elderi moıyndaǵan halyqaralyq normalarǵa sáıkes yntymaqtastyq ornatý;
6. IT-startaptar men ınnovatsııalyq kompanııalardyń damýy úshin qolaıly jaǵdaılar jasaý, venchýrlik kapıtalǵa, akseleratorlarǵa jáne halyqaralyq naryqtarǵa jeńildetilgen qoljetimdilikti qamtamasyz etý;
7. Kommertsııalyq qyzmetti damytýǵa múmkindik beretin ashyq, turaqty jáne ádil naryqtyq ortany qoldaý;
8. Zııatkerlik menshik jáne basqa da quqyqtardy qorǵaý men oryndaýdy kúsheıtý arqyly ınvestorlardyń senimin arttyrý;
9. Ortalyq Azııa men Amerıka Qurama Shtattary arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty ilgerletetin 2026 jylǵy 4-6 aqpan aralyǵynda Bishkek qalasynda (Qyrǵyz Respýblıkasy) ótetin B5+1 Forýmyn qoldaý, sondaı-aq 2024 jylǵy naýryzda Almaty qalasynda (Qazaqstan Respýblıkasy) ótken alǵashqy B5+1 Forýmynyń tabysty nátıjelerin moıyndaý;

Saýda, ınvestıtsııa jáne mańyzdy mıneraldar

10. Qaýipsiz, senimdi jáne ártaraptandyrylǵan energetıkalyq jetkizilimderdi qamtamasyz etý, sondaı-aq energetıka jáne mańyzdy mıneraldar salalaryndaǵy ınvestıtsııalar men saýdany arttyrýdy kótermeleý;
11. Beıbit atom salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý, onyń ishinde áleýetti arttyrý, tıisti kadrlardyń kásibıligin nyǵaıtý jáne AEHA keńesterine negizdelgen zamanaýı azamattyq ıadrolyq tehnologııalardy engizý;
12. Ortalyq Azııa memleketteriniń mańyzdy mıneraldaryn jahandyq jetkizý tizbegine ıntegratsııalaý maqsatynda geologııalyq zertteýlerge, óndirý men óńdeýge ınvestıtsııalar salýǵa járdemdesý, sondaı-aq qaıta óńdeý salalaryn qosa alǵanda, qosylǵan quny joǵary óndiristi damytýdy yntalandyrý úshin mańyzdy mıneraldar boıynsha C5+1 dıalogyna qatysýdy jalǵastyrý;
13. Gıdroenergetıka, týrızm, aqparattyq tehnologııalar, elektrondyq kommertsııa jáne aýyl sharýashylyǵy sııaqty joǵary ósim áleýeti bar sektorlarda saýda men ınvestıtsııany ilgeriletý;
14. Senimdi ınternet jáne kommýnıkatsııalyq tehnologııalar men ınfraqurylymdy, onyń ishinde talshyqty-optıkalyq jeliler, 5G, 6G, sýasty kabelderi, derekterdi óńdeý ortalyqtarynyń jabdyqtary, spýtnıktik baılanys sııaqty tsıfrlyq ınfraqurylymdy damytý men engizýdi ilgeriletý, sondaı-aq transshekaralyq derekter aǵyndarynyń qorǵalýyn qamtamasyz etetin halyqaralyq standarttar men ozyq tájirıbelermen úılestirý, onyń ishinde transshekaralyq derekterdiń qupııalylyq erejeleri jónindegi Ǵalamdyq forým sııaqty bastamalarmen úndestikti qamtamasyz etý;
15. Jasandy ıntellekt tehnologııalaryn damytý arqyly ınnovatsııalyq ósý men halyqaralyq áriptestikke negizdelgen turaqty tsıfrlyq ekonomıkany qalyptastyrýdy ilgeriletý;
16. Jasandy ıntellekt pen tsıfrlyq ınnovatsııalardy C5+1 jumys toptarynyń qyzmetine biriktirý, úzdik tájirıbelermen almasý jáne ulttyq jasandy ıntellekt júıelerin engizýdi ilgeriletý;
17. Jasandy ıntellekt salasyndaǵy zertteýler men bilim berý boıynsha yntymaqtastyqty ilgeriletý, onyń ishinde akademııalyq almasýlardy, oqytý baǵdarlamalaryn jáne mashınalyq oqytý, robototehnıka men derekterdi taldaý salalaryndaǵy birlesken ǵylymı-zertteý jobalaryn damytý;
18. Aqyldy qalalar men Ortalyq Azııa elderiniń tsıfrlyq transformatsııasyn damytýǵa járdemdesý;
19. Tsıfrlyq transformatsııa bastamalaryn qoldaý, onyń ishinde elektrondyq úkimetti, bıznes pen azamattarǵa arnalǵan tsıfrlyq qyzmetterdi, jasandy ıntellekt ortalyqtaryn damytý jáne kıberturaqtylyqty arttyrý;
20. Kıberqaýipsizdik salasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý, onyń ishinde mańyzdy ınfraqurylymdy qorǵaý, kıberqaýipter týraly aqparat almasý, mamandardy daıarlaý jáne ortaq standarttar men senimdi tsıfrlyq platformalardy kóp tarapty tásilmen ázirleýdi qoldaý;

Transkaspıı saýda marshrýty jáne baılanystylyq

21. Transkaspıı saýda jolynyń áleýetin tolyq ashý jáne ony Halyqaralyq beıbitshilik pen órkendeý úshin Tramp jolymen (TRIPP) ıntegratsııalaý arqyly, S5+1 elderiniń jáne álemdik qoǵamdastyqtyń múddeleri úshin júkterdiń, aqparattyń jáne energııanyń qaýipsiz ári tıimdi qozǵalysyn qamtamasyz etý maqsatynda jetkizý tizbekteriniń ózara baılanystylyǵyn jáne turaqtylyǵyn nyǵaıtý;
22. Úılestirilgen jáne ashyq kedendik rejımderge umtylýdy jalǵastyrý;
23. C5+1 elderi arasyndaǵy áýe qatynasyn keńeıtý arqyly saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı baılanystardy nyǵaıtý;
24. Іskerlik baılanystardy nyǵaıtý jáne jumys kúshiniń kásibı áleýetin arttyrýdy qoldaý maqsatynda tehnologııalyq, ken óndirý jáne basqa da joǵary ósim qarqyny bar salalarda kadrlar daıarlaýǵa baǵyttalǵan bilim berý almasýlaryn damytý.