Biz sýperáleýmettik memleketpiz - depýtat áleýmettik qoldaý sharalary týraly
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan búginde kóptegen kórsetkish boıynsha álemniń alpaýyt elderinen de asyp túsedi. Quryltaı depýtaty Ekaterına Smolıakova memlekettiń otbasyn qoldaý júıesi týraly Kazinform tilshisine bergen suhbatynda osyndaı málimdeme jasady.
Depýtattyń aıtýynsha, elde bala týǵan kezdegi tólemderden bastap kópbalaly otbasylarǵa arnalǵan járdemaqylarǵa deıin kóp deńgeıli qoldaý júıesi qurylǵan. Degenmen, Smolıakovanyń aıtýynsha, kómek árqashan tez jáne dál kórsetilmeıdi, ásirese erekshe qajettilikteri bar bala tárbıelep otyrǵan otbasylar qınalady.
— Men bul máseleni kezdesýlerde birneshe ret kóterdim, qazirgi tańda biz bir sheshimge kele bastadyq. Ol — «Bala baǵdary» dep atalatyn biryńǵaı tsıfrlyq modýl. Ol densaýlyq saqtaý, aǵartý, eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mınıstrlikteriniń derekqorlaryn biriktiredi jáne erekshe qajettilikteri bar balalardy týǵannan bastap 18 jasqa deıin qoldaý kórsetedi. Modýl bala bir qurylymnan ekinshisine aýysqan kezde «kózden tasa qalmaýyn» qadaǵalaıdy, otbasylarda jeke baǵdar, tsıfrlyq ońaltý kúndeligi jáne mamandardan onlaın keńes alý múmkindigi bolady. Bul ásirese shalǵaı aýyldardaǵy otbasylar úshin mańyzdy, — dep túsindirdi Ekaterına Smolıakova.
Sonymen qatar, depýtat árbir qoldaý sharasyna bıýdjetten orasan qarajat bólinip, memlekettiń qatań mindettemeleri bolatynyn atap ótti.
— Balasy úsh jasqa tolǵanǵa deıin jumys ornyn saqtaı otyryp demalysqa shyǵý, tegin medıtsına, týǵannan bastap tólenetin tólemder, «Ulttyq qor — balalarǵa» baǵdarlamasy — kóptegen kórsetkish boıynsha biz tipti álemdegi eń iri ekonomıkalardan da aldamyz. Biz úshin úırenshikti jaǵdaı, biraq álemniń kóp elinde mundaı múmkindik joq, — dedi ol.
Depýtat eń mańyzdysy otbasylarǵa bolashaqqa senim beretin sharalar ekenin tilge tıek etti.
— Biz usynǵan modeldiń kúshti tusy — ol júktilik jáne bosaný, balanyń týylýy, bir jarym jasqa deıin bala kútimi, kópbalaly bolý jáne múgedek balany tárbıeleý sekildi birneshe ómirlik jaǵdaılardy birden qamtıdy. Birinshi, ekinshi jáne úshinshi bala týǵanda 164 350 teńge, al tórtinshi jáne odan keıingi ár bala úshin 272 475 teńge tólenedi. Bul aımaqtaǵy eń joǵary tólemderdiń biri. Halyqaralyq tájirıbemen salystyrsaq, bizde jaqsy baza bar, biraq keıde ıkemdilik jetpeı jatady. Ár otbasy ártúrli, sondyqtan qoldaý sharalaryn ázirleýge muny eskerý kerek, — dep atap ótti Smolıakova.
Depýtat «Ulttyq qor — balalarǵa» baǵdarlamasyn sońǵy jyldardaǵy eń kóregen bastamalardyń biri dep sanaıdy.
— Bala eldiń ulttyq baılyǵynda óz úlesi bar ekenin bilip ósse, onyń elge jáne bolashaǵyna degen kózqarasy ózgeredi. Bul bolashaq urpaqqa salynǵan ınvestıtsııa. Jyl saıyn 6,8 mıllıonnan astam balanyń shotyna tólemder túsip tur, al baǵdarlama bastalǵaly úsh jyl ishinde jalpy aýdarymdar 2,5 mıllıard dollardan asty. Qazaqstan postkeńestik keńistikte bolashaq urpaqqa tikeleı tólemderdi zańmen bekitken alǵashqy el boldy, — dep atap ótti ol.
Smolıakovanyń aıtýynsha, baǵdarlamanyń qarjylyq yqpalynan bólek, tárbıege de oń áseri bar.
— Men baǵdarlamanyń tárbıelik mańyzyn da kórip otyrmyn: balalar ulttyq baılyqtyń ózderine tıesili ekenin túsinedi jáne ony baǵalaýdy úırenedi. Bul uzaq merzimdi jáne durys bastama, — dedi ol.
Sonymen qatar, depýtat mekteptegi tegin ystyq tamaq boıynsha jumys istep jatqanyn jetkizdi. Májilistiń VIII shaqyrylymynda ol parlamenttik saýalnamalar joldap, mektep taǵamdaryn usynatyn kásipkerlermen kezdesýler ótkizgen.
— Mynany túsiný mańyzdy: Qazaqstanda 1-4 synyp oqýshylarynyń barlyǵy otbasy tabysyna qaramastan tegin ystyq tamaqpen qamtylǵan. Kóptegen batys elderinde mundaı tamaq tek kedeılikti rastaıtyn qujatpen ǵana beriledi, bul kóbinese teńsizdik pen býllıngke ákep soqtyrady. Bizde bul másele oń sheshimi tapqan — barlyq bala teń. Prezıdent tipti damyǵan sotsıalızm kezinde de bundaı bolmaǵynyn, sonymen qatar biz budan da artyq jumys isteýimiz kerek dep qadap aıtty. Men muny óz jumysymda sezinemin — másele kúrdeli, biraq sheshýge bolady, bastysy, oǵan tyń kózqaraspen qaraý qajet, — dedi Smolıakova.
Depýtat sonymen qatar elde qoldanylyp júrgen áleýmettik qoldaý sharalaryn baǵalaý men keńeıtýdiń mańyzdylyǵyn, olardy qoǵamnyń ózgermeli qajettilikterine beıimdeý kerek ekenin atap ótti.
— Qoldaý bir rettik bastama emes; bul úzdiksiz jumys. Biz sýperáleýmettik memleketpiz, ári ómir shyndyǵyna aınalǵan bul jetistikterdi baǵalaý jáne molaıtý kerek, — dep sózin túıindedi depýtat.
Osyǵan deıin Quryltaı depýtaty Zahıra Begalıeva Qazaqstanda áleýmettik qoldaýdyń birneshe túri qatar kórsetiletini týraly jazǵan bolatyn.
