Bıýdjetten qoldaý alatyn kompanııalardyń reıtıngin anyqtaıtyn ulttyq agenttik qurylady

ASTANA. KAZINFORM — Májiliste reıtıngtik qyzmet týraly zań jobasy men oǵan ilespe túzetýler tanystyryldy. Bul qujat Qazaqstannyń qarjy naryǵynda iri halyqaralyq reıtıng agenttikterimen birge ulttyq jáne sheteldik reıtıng agenttikteriniń jumys isteýine jol ashpaq. 

Qazaqstanǵa bul ne úshin kerek? Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Marııa Hadjıeva atalǵan zań jobasyn daıyndaýǵa eń áýeli ulttyq reıtıng agenttigin qurý qajettigi túrtki bolǵanyn aıtady.

— Reseı arnaıy áskerı operatsııa bastaǵan kezde (Ýkraınadaǵy soǵys — red.) búkil halyqaralyq reıtıng agenttikteri ol eldiń qarjy uıymdary men bankteriniń reıtıngin olardyń ekonomıkalyq-qarjylyq jaǵdaıyna qaramastan joıdy. Ulttyq reıtıng agenttigin qurý osy turǵydan mańyzdy bolyp otyr, — dedi Marııa Hadjıeva.

Al Májilis tóraǵasynyń orynbasary Danııa Espaeva Qazaqstannyń qarjy naryǵynda iri halyqaralyq reıtıng agenttikteriniń ǵana qyzmet kórsetýi otandyq bıznestiń múmkindikterin shektep otyrǵanyn aıtty.

— Qyzmet kórsetý quny joǵary bolǵandyqtan Qazaqstandaǵy qarjy uıymdarynyń bári birdeı halyqaralyq reıtıng agenttikterine júgine almaıdy. Bizge naryqty sapaly, obektıvti, eń bastysy, qoljetimdi reıtıng qyzmetterimen qamtamasyz etý úshin kredıttik reıtıngtik agenttikterdiń ishki naryǵyn damytý qajet, — dedi ol.

Marııa Hadjıevanyń aıtýynsha, elde jumys istep kele jatqan reıtıng agenttikteriniń qyzmeti 1 mıllıon dollardan bastalady. Al jergilikti reıtıng agenttikterdiń qyzmet quny aýqymyna qaraı 10 myń dollardan bastalady degen esep bar.

Zań jobasynda halyqaralyq agenttikterge balama retinde qurylatyn jergilikti agenttikter básekege qabiletti bolýy úshin olarǵa jetkilikti ókilettikter berý kózdelgen.

Qujatty talqylaýǵa qatysqan depýtattar zańnamany bul turǵydan jetildirý birinshi kezekte Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qarjy naryǵyn qazirgi geosaıası ahýalǵa beıimdeý saıasatynan týyndap otyrǵanyn eske salyp ótti. Depýtattardy zań jobasynyń aıasynda qurylatyn alǵashqy jergilikti agenttikke «ulttyq» mártebesin berý máselesi kóbirek qyzyqtyrdy. Qujatty ázirlegen Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi bul alǵashqy jergilikti agenttikke Ulttyq bankti quryltaıshy etip engizýdi usynyp otyr. Onyń úlesi 50 paıyzdan aspaıdy dep kórsetilmek. Qalǵan quryltaıshylardyń úlesi 10 paıyzdan aspaý kerek.

Marııa Hadjıeva mundaı qadam jergilikti agenttikti qurýǵa eshbir ınvestordyń zaýqy soqpaǵan jaǵdaıda memleketke óz kúshimen básekege qabiletti oıynshy qalyptastyrýǵa múmkindik beretinin aıtady.

— Ulttyq bank bul agenttiktiń quryltaıshylar quramynda turaqty bolmaý kerek degen ustanymymyz bar. Agenttik naryqtaǵy teń terezeli oıynshyǵa aınalǵannan keıin birtindep úlesterimizdi azaıtyp, keıin múlde shyǵyp ketetin shyǵarmyz. Óıtkeni shynymen de naryqtyq prıntsıpterde jumys isteıtin agenttik bolý úshin memlekettiń qatysýy bolmaý kerek, — deıdi Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova.

Marııa Hadjıeva buǵan deıin ishki naryqta 3 birdeı jergilikti reıtıng agenttigi bolǵanyn, biraq iri halyqaralyq agenttiktermen básekege tótep bere almaı tarap ketkenin aıtady. Keleshekte qurylatyn agenttikter solardyń aıaǵyn qushpaý úshin «Damý», «Báıterek» sııaqty qarjy ınstıtýttarynan qoldaý alatyn uıymdardy reıtıng agenttikteri arqyly baǵalaý tetigi engizilmek. Zań jobasyna osyndaı norma usynylyp otyr. Marııa Hadjıeva zańnamada naqty mindetteý bolmaıtynyn, biraq bıznesti bıýdjet esebinen qarjylandyratyn uıymdardyń bárine kredıttik reıtıng kórsetkishterin esepke alý quqyǵy beriletinin aıtyp naqtylady.

— Biz osy arqyly memleketten sýbsıdııa alatyn, jeńildetilgen nesıe men ózge de qarjylaı qoldaý alatyn kompanııalardy, bıýdjet esebinen iske asatyn jobalardyń merdigerlerin kredıttik reıtıng arqyly da baǵalaý tetigin iske qosqymyz keledi, — dedi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary.

Zań jobasynda jergilikti reıtıng agenttikteri Eýropalyq Odaq pen Amerıka Qurama shtattarynda, Azııa-Tynyq muhıt aımaǵynda qatar moıyndalǵan reıtıng agenttikteriniń ádistemesi boıynsha jumys isteýi kerektigi aıtylǵan. Alaıda mundaı iri agenttikterdiń ádistemesin satyp alý ózi jańadan qurylyp jatqan jergilikti agenttikterge aýyr bolatyny anyq. Sondyqtan zań jobasynda álemdik deńgeıde moıyndalǵan iri halyqaralyq agenttikterge jergilikti agenttikke quryltaıshy bolyp kirý úshin ádistemesin múlik retinde engizý quqyǵy berilmek.

Májilis spıkeriniń orynbasary Danııa Espaeva Reseı men Ózbekstanda qazirdiń ózinde jergilikti reıtıng agenttikteri jumys istep turǵanyn eske saldy. Onyń paıymdaýynsha, zań jobasy osy kúıinde qabyldanyp ketse, kórshi elderdiń aıaqtan turyp úlgergen agenttikteri Qazaqstandaǵy bosaǵan naryqty birden jaýlap, otandyq agenttikterdi yǵystyryp tastaýy múmkin. Zań jobasynyń avtorlary ondaı táýekeldiń bolatynyn teriske shyǵaryp otyr. Aqyry bul másele zań jobasyn ári qaraı pysyqtaıtyn jumys tobynda talqylanatyn boldy. Ol jumys toby 2026 jyldyń qańtarynda iske kirisedi.

Buǵan deıin Sustainable Fitch agenttigi Otbasy banktiń turaqty damý reıtıngin 55 baldan 60 balǵa kótergenin jazǵan edik.