BUU jahandyq jylyný 1,5 gradýstyq mejeden asýy múmkin ekenin eskertti
ASTANA. KAZINFORM — Jahandyq jylyný Parıj kelisiminde belgilengen 1,5 gradýs Tselsıı mejesinen asyp ketýi múmkin. Sarapshylar klımattyq qaýipterdiń kúsheıetinin aıtyp, parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn shuǵyl qysqartý qajet ekenin eskertti. Bul týraly BUU habarlady.
2026 jylǵy «Qaıtar núktesi» dep atalatyn shyǵaryndylar deńgeıi týraly baıandamaǵa sáıkes, elder kelisken klımattyq mindettemelerdiń barlyǵy oryndalǵan kúnniń ózinde jahandyq temperatýra 2,6 gradýsqa kóterilýi múmkin.
Sarapshylardyń aıtýynsha, boljamdar byltyrǵymen salystyrǵanda nasharlaǵan. Buǵan AQSh-tyń Parıj kelisiminen shyǵýy jáne burynǵy kezeńderdegi shyǵaryndylar kólemine berilgen baǵalardyń qaıta qaralýy sebep bolǵan.
Soǵan qaramastan, jahandyq jylynýdyń saldaryn shekteýge áli de múmkindik bar. Ǵasyrdyń ortasyna qaraı temperatýranyń sharyqtaý shegi 1,7-1,8 gradýstan aspaýy úshin parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn 2025 jylǵy deńgeımen salystyrǵanda 2030 jylǵa qaraı 18%-ǵa, 2035 jylǵa qaraı 45%-ǵa jáne 2040 jylǵa qaraı 69%-ǵa qysqartý qajet.
BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh temperatýranyń 1,5 gradýs mejesinen asýy jaǵdaıdy ózgertý múmkin emes degendi bildirmeıtinin atap ótti.
— Temperatýralyq mejeden asý — berilýmen teń emes. Biz onyń aýqymy men uzaqtyǵyn barynsha azaıtyp, ǵasyr sońyna qaraı temperatýrany qaıtadan 1,5 gradýstan tómen túsire alamyz, — dedi ol.
BUU-nyń Qorshaǵan orta jónindegi baǵdarlamasynyń (ıÝNEP) atqarýshy dırektory Inger Andersen temperatýranyń árbir qosymsha úlesi qaýipti klımattyq qubylystardyń, sonyń ishinde joıqyn sý tasqyndarynyń, aptap ystyqtyń jáne orman órtteriniń qaýpin arttyratynyn eskertti.
Sonymen qatar sarapshylar qazirdiń ózinde qolǵa alynǵan sharalardyń tıimdiligin atap ótti. ıÝNEP baǵalaýynsha, elektr energetıkasy salasyndaǵy klımattyq saıasat shyǵaryndylardy orta eseppen 9%-ǵa qysqartýǵa múmkindik bergen. Al kómirtek salyǵy men kvotalar saýdasyn qosa alǵanda, ekonomıkalyq tetikterdi qoldaný ártúrli salalarda shyǵaryndylardy 5-13%-ǵa azaıtqan.
Jańartylatyn energetıkanyń damýy da oń nátıje kórsetip otyr. Parıj kelisimi qabyldanǵannan beri jańartylatyn elektr energııasyn óndirýdiń álemdik qýattary boljanǵan deńgeıden úsh ese jyldam ósken, al kún energetıkasyn engizý qarqyny jeti ese artqan.
Shyǵaryndylardy odan ári qysqartý úshin elder qazba otynnan bas tartý úderisin jedeldetýi qajet. 2035 jylǵa qaraı álemdik energııamen jabdyqtaýdaǵy kómirdiń úlesi keminde 55%-ǵa, munaıdyń úlesi 15%-ǵa, gazdyń úlesi 5%-ǵa qysqarýǵa tıis. Bul kórsetkishter 2025 jylǵy deńgeımen salystyrylady.
Al 2040 jylǵa qaraı kómirdi keminde 75%-ǵa, munaıdy 30%-ǵa, gazdy 35%-ǵa qysqartý qajet.
Budan bólek, metan shyǵaryndylaryn 2035 jylǵa qaraı keminde 25%-ǵa, al 2040 jylǵa qaraı 40%-ǵa azaıtý kerek.
ıÝNEP klımattyq maqsattarǵa jetý úshin tıimdiligi dáleldengen sharalardy keńinen engizý, jańartylatyn energetıkany damytý jáne halyqaralyq yntymaqtastyqty kúsheıtý qajet ekenin atap ótti.
Eske salaıyq, buǵan deıin 2026 jylǵy qyrkúıekte Dúnıejúzilik muhıt betiniń ortasha temperatýrasy 21,05 gradýs Tselsııge jetip, osy aı úshin jańa rekord ornatqanyn habarlanǵanbyz. Meteorologtar muhıttyń rekordtyq deńgeıde jylynýyna 2026 jyly erekshe kúsheıgen El-Nıno tabıǵı klımattyq qubylysy sebep bolǵanyn aıtady.
