BUU: Saıası alaýyzdyq Lıvııadaǵy turaqtylyqqa qaýip tóndirip tur
ASTANA. KAZINFORM — BUU Qaýipsizdik Keńesi 18 tamyzda Lıvııadaǵy jaǵdaıǵa baılanysty otyrys ótkizdi. Elde uzaqqa sozylǵan saıası daǵdarys kópten beri josparlanǵan saılaýdy ótkizýge kedergi keltirip otyr, dep habarlaıdy BUU jańalyqtary.
Sonymen qatar el turǵyndary aptap ystyq, elektr energııasynyń úzilýi, saıası ekonomıkalyq jáne qaýipsizdik jaǵdaıyndaǵy turaqsyzdyqpen betpe-bet kelip otyr. Ótken aptada ushqyshsyz apparattardyń soqqysynan iri munaı óńdeý zaýytynda órt shyqqany habarlandy.
— Lıvııadaǵy saıası úderisti ilgeriletý burynǵydan da mańyzdy, — dedi BUU Bas hatshysynyń arnaıy ókili, BUU-nyń Lıvııadaǵy qoldaý mıssııasynyń (MOONPL) basshysy Hanna Tette.
Qazirgi daǵdarys Mýammar Kaddafı rejımi qulaǵan 2011 jyldan keıin bastaldy. Sol kezde memlekettik ınstıtýttar bólshektenip, qaýipsizdik qurylymdary ekige bólindi. Al munaıǵa baı ekonomıkany baqylaý úshin kúres turaqsyzdyqtyń negizgi sebepteriniń birine aınaldy.
Qazir elde eki bılik bir-birimen básekelesip otyr. 2021 jyldyń jeltoqsanyna josparlanǵan saılaý belgisiz merzimge keıinge qaldyryldy.
Memlekettik basqarý salasyndaǵy máseleler
Hanna Tette elektr energııasynyń jappaı úzilýi men uzaqqa sozylǵan aptap ystyqtan kúsheıgen halyq narazylyǵy memlekettik ınstıtýttardyń bólshektenýiniń, memlekettik resýrstardyń basqa maqsattarǵa jumsalýynyń, ınvestıtsııanyń jetkiliksizdiginiń jáne sheshim qabyldaýdaǵy úılesimsizdiktiń saldaryn kórsetkenin aıtady.
— Sondyqtan saıası úderis tek saıası alaýyzdyqty eńserýmen shektelmeıdi. Másele memlekettiń óz azamattarynyń qajettilikterin qamtamasyz etý qabiletin qalpyna keltirýde, — dep atap ótti ol.
Bir jyl buryn BUU Qaýipsizdik Keńesine usynylǵan «jol kartasy» prezıdenttik jáne parlamenttik saılaýǵa aparatyn joldy, memlekettik basqarý máselelerin sheshý úshin barsha taraptardyń qatysýymen qurylymdalǵan dıalog ótkizýdi jáne atqarýshy bılik ınstıtýttaryn biryńǵaı úkimet aıasynda biriktirýdi kózdeıdi.
MOONPL basshysy 29 shildede Joǵary memlekettik keńestiń jańa basshylyq bıýrosynyń saılanǵanyn quptady. Alaıda 9 tamyzda Ortalyq bank basshysy Ókilder palatasy men Joǵary memlekettik keńeske hat joldap, qyzmetinen bosatýdy suraǵan.
— Bul qadam Ortalyq bankke qysymnyń kúsheıip kele jatqanyn kórsetedi. Lıvııanyń barlyq saıası qaıratkerleri men memlekettik ınstıtýttary óz mindetterin tolyq oryndaýy mańyzdy, — dedi Tette.
Qaýipsizdik jaǵdaıy «turaqsyz» kúıinde qalyp otyr
Qaýipsizdik máselesine toqtalǵan arnaıy ókil Lıvııanyń batys jaǵalaýyndaǵy jaǵdaıdy qarýly toptar arasyndaǵy básekelestikke baılanysty «turaqsyz» dep baǵalady. Bul toptar esirtki saýdasy, adam saýdasy jáne janarmaı kontrabandasyna qatysady.
Onyń aıtýynsha, Zavııadaǵy munaı óńdeý zaýyty men basqa da ınfraqurylym nysandaryna jasalǵan dron shabýyldary «jańa ári alańdatarlyq» úrdisti kórsetedi.
— Bul oqıǵalar zań ústemdigi qaǵıdaty negizinde óz ókilettikterin tıimdi júzege asyra alatyn kásibı, beıtarap ári birtutas qaýipsizdik qurylymdaryn qurý qajettigin de kórsetedi, — dep atap ótti Tette.
«Halyq memleketke degen senimin joǵaltyp jatyr»
BUU Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysynda klımat belsendisi Nıssa Bek te sóz sóıledi. Ol saıası turaqsyzdyq pen memlekettik ınstıtýttardyń álsizdigi qarapaıym lıvııalyqtardyń kúndelikti ómirine qalaı áser etip otyrǵanyna nazar aýdardy.
Onyń aıtýynsha, jaz kezinde turǵyndar jaryqsyz jáne sýsyz qalady, munaı men gaz óndiretin eldiń ózinde janarmaı alý úshin kezekke turady. Sonymen qatar baǵa ósip, halyqtyń tabysy qunsyzdanyp barady.
— Bul júıeler qaıta-qaıta isten shyqqanda, adamdar tek elektr jaryǵy men sýdan ǵana aıyrylmaıdy. Olar memlekettiń ózine degen senimin de joǵaltady, — dedi Bek.
Onyń aıtýynsha, búginde aptap ystyq, sý tapshylyǵy jáne ekologııalyq qıyndyqtar saıası bólinýge, turaqsyzdyqqa jáne memlekettik ınstıtýttardyń álsizdigine qosymsha salmaq túsirip otyr.
Eske sala keteıik, Lıvııa aýmaǵyndaǵy munaı nysanyna ushqyshsyz ushý apparatymen soqqy jasalǵan. Shabýyldar jalǵasatyn bolsa, kompanııa munaı óńdeý zaýytynyń jumysyn toqtatýy múmkin ekeni aıtyldy.
