Býrabaı qazaqstandyq jastardyń ǵylymı alańyna aınaldy
ASTANA. KAZINFORM — «Býrabaı» ulttyq saıabaǵy týrısterdiń ǵana emes, jas zertteýshilerdiń de jıi bas qosatyn ornyna aınalyp keledi. Búgin Býrabaıdaǵy Nazarbayev University (NU) ǵylymı-bilim berý keshenin joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri ǵana emes, júzdegen mektep oqýshylary da tolyqqandy zerthana retinde keńinen paıdalanyp júr.
Qoǵamda Býrabaıdy tek demalys orny retinde qabyldaý qalyptasqan. Alaıda óńirdiń ınfraqurylymy onyń zor ǵylymı áleýeti bar ekenin dáleldep otyr. Ýnıversıtet bazasy tájirıbelik zertteýlerge belsendi túrde jumyldyrylǵan: munda NU Jaratylystaný, áleýmettik jáne gýmanıtarlyq ǵylymdar mektebi men Medıtsına mektebiniń bıolog-stýdentterin, sondaı-aq E.A. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýnıversıtetiniń oqytýshylaryn biriktirgen aýqymdy kóshpeli baǵdarlama ótip jatyr.
Bilim berý bastamalaryn tıimdi júzege asyrý úshin ýnıversıtet keshendi qaıta jabdyqtap, zamanaýı dala zerthanalaryn ornatty jáne jumysqa jetekshi professorlardy tartty. Osynyń arqasynda baǵdarlama qatysýshylary zertteý protsesin úzbeı, bıologııalyq úlgilerdi tikeleı dala jaǵdaıynda óńdep, taldaýǵa múmkindik aldy.
Jazǵy demalysta stýdentter zamanaýı ǵylymı jumystyń tolyq tsıklin meńgere otyryp, Soltústik Qazaqstannyń florasy men faýnasyn zertteýde. Dala monıtorıngi barysynda jas ǵalymdar topyraq qaqpandaryn quryp, túrli úlgiler jınaıdy jáne málimetterdi halyqaralyq iNaturalist platformasyna júktep, óńirdiń bıoalýantúrliligin baqylaý isine óz úlesterin qosady.
Bul rette baǵdarlama klassıkalyq botanıka men zoologııa aıasynan áldeqaıda asyp túsedi: qatysýshylar ekologııalyq monıtorıng úshin Jerdi qashyqtan zondtaý ádisterin, geoaqparattyq júıelerdi (GIS) jáne ushqyshsyz ushý apparattaryn qoldanady. Sonymen qatar stýdentter statıstıka boıynsha qarqyndy kýrstan ótip, R baǵdarlamalaý tiliniń kómegimen alynǵan derekterdi óńdeýdi jáne olardy kórneki túrde usynýdy úırenedi.
Kóshpeli baǵdarlama qatysýshylary jabaıy tabıǵat aıasyndaǵy jumys mamandyqqa degen kózqarasty túbegeıli ózgertetinin alǵa tartady.
— Býrabaıdaǵy kýrs — teorııanyń tájirıbemen qalaı ushtasatynyn kórýge múmkindik beretin baǵa jetpes tájirıbe. Ásirese, óz isine shyn berilgen, túrli ýnıversıtetterden kelgen oqytýshylardan dáris alý erekshe shabyttandyrady, — dep bólisti Biological Sciences baǵdarlamasynyń 3-kýrs stýdenti Arına Golovına.
NU-dyń Býrabaıdaǵy ǵylymı-bilim berý kesheni tek joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri úshin ǵana emes, óskeleń urpaq úshin de bilim berý alańyna aınalyp otyrǵanyn atap ótken jón. Osy maýsymda ulttyq saıabaqty 200-den astam oqýshy dala zerthanasy retinde paıdalandy. Olar Býrabaıǵa tikeleı jabaıy tabıǵat aıasynda ózderiniń ekologııalyq tájirıbelerin ótkizý úshin kelgen, bul aýmaqtyń ǵylymı-bilim berý maqsatynda qoldanylý aýqymyn aıqyn kórsetedi.
Keshenniń jumysy tek jazǵy maýsymmen shektelmeıdi. Mektep oqýshylary men stýdentterdiń kelesi legin qysqy mezgilde qabyldaý josparlanǵan: baǵdarlama qatysýshylary sýdyń qasıetterin jáne óńirdiń qysqy ekojúıesiniń erekshelikterin zertteıtin bolady.
Osyndaı dala baǵdarlamalary akademııalyq bilim men tájirıbelik jumystyń Qazaqstannyń biregeı tabıǵı aımaqtarynda ushtasýy — otandyq ǵalymdardyń jańa býynyn tárbıeleýdegi mańyzdy qadam ekenin dáleldeıdi.
